İngiltere'de Metropolitan Polisi, Nigel Farage liderliğindeki Reform UK'nin yabancı kaynaklardan siyasi bağış aldığı ve seçim finansmanı kurallarını aşmaya çalıştığı iddialarıyla ilgili ceza soruşturması başlattı.
Soruşturma, Channel 4 News'in geçen hafta yayımladığı ve araştırmacı gazetecilik grubu Verbatim tarafından hazırlanan gizli kamera görüntülerinin ardından geldi. Polis, yayın sonrasında siyasi bir partiyle bağlantılı bağışlar ve kamuoyu araştırmaları hakkında "bir dizi ihbar" aldığını açıkladı.
Metropolitan Polisi, soruşturmanın 2000 tarihli Siyasi Partiler, Seçimler ve Referandumlar Yasası (PPERA) kapsamında değerlendirilen olası suçlarla ilgili olduğunu bildirdi. Dedektiflerin, İngiltere Seçim Komisyonu ve Kraliyet Savcılık Servisi ile birlikte çalıştığı ve Channel 4'te yayımlanan görüntülere ulaşmaya çalıştığı belirtildi.
32 bin 500 sterlinlik anket
Soruşturmanın merkezindeki iddialardan biri, Reform UK'nin yaklaşık 32 bin 500 sterlinlik üç kamuoyu araştırmasının finansmanıyla ilgili.
The Guardian'ın 3 Eylül'de yayımladığı habere göre Verbatim araştırmacıları, Reform UK'ye destek vermeyi planlayan bir kişi ve onun zengin Amerikalı babası gibi davrandı. Söz konusu kişi, İngiltere seçim yasaları bakımından siyasi partiye bağış yapmasına izin verilmeyen bir yabancı bağışçı olarak tanıtıldı.
Gizli çekimlerde Reform UK'nin politika sorumlusu James Orr ile Nigel Farage'ın üst düzey yardımcılarından Dan Jukes'un, parti tarafından sipariş edilen üç kamuoyu araştırmasının ABD bağlantılı bir şirket tarafından finanse edilmesini organize ettikleri öne sürüldü.
Araştırmaların daha sonra ulusal gazetelerde yayımlanmasıyla Reform UK'nin siyasi olarak fayda sağladığı belirtildi. Guardian'a göre bu harcamalar siyasi bağış ya da "ayni yardım" olarak değerlendirilirse, yabancı bir kaynaktan geldiği için İngiltere seçim yasaları bakımından sorun oluşturabilir ve Seçim Komisyonu'na bildirilmesi gerekebilirdi.
500 bin sterlinlik bağış iddiası
Gizli çekimlerdeki iddialar yalnızca kamuoyu araştırmalarıyla sınırlı değil.
The Guardian'ın 4 Eylül'de yayımladığı habere göre bir Reform UK yetkilisi, ABD'li olduğu belirtilen ve siyasi partiye doğrudan bağış yapmasına izin verilmeyen bir kişinin 500 bin sterlinlik bağışının İngiltere'deki bir aracı üzerinden partiye aktarılmasını önerdi.
Guardian'ın aktardığı görüntülerde, yabancı kaynağın gerçek kimliğinin gizlenmesine yönelik olası bir düzenlemeden de söz edildi. Siyasi bağışların gerçek kaynağının bir aracı kullanılarak gizlenmesi, PPERA kapsamında ayrıca incelenebilecek bir konu.
Guardian'ın Reform UK'nin mali durumuna ilişkin 4 Eylül tarihli analizinde, soruşturmanın özellikle siyasi bağışların gerçek kaynağını gizlemek amacıyla yapılan düzenlemeleri yasaklayan hükümler kapsamında değerlendirilebileceği belirtildi.
Farage görüntülerde yer aldı
Gizli kamera soruşturmasında Reform UK lideri Nigel Farage da görüntülendi.
Guardian'ın aktardığına göre Farage, kendisine sunulan kamuoyu araştırmasının sonuçlarından memnuniyetini ifade etti. Ancak görüntüler, Farage'ın söz konusu finansman düzenlemelerinin tamamından haberdar olup olmadığı konusunda tek başına kesin bir sonuca ulaşmaya yetmiyor.
Farage ise iddiaları reddetti. Reform UK'nin herhangi bir yasayı ihlal etmediğini ve yasadışı yabancı para kabul etmediğini savundu. Farage daha önce de soruşturmayı "tuzak" olarak nitelendirmişti.
Polisin soruşturma başlatmasının ardından Reform UK yaptığı açıklamada, "Herhangi bir yanlış yapıldığı iddiasını reddediyoruz ve soruşturmayla tam olarak işbirliği yapacağız" dedi. Parti, devam eden soruşturma nedeniyle konu hakkında daha fazla açıklama yapmayacağını bildirdi.
İki üst düzey isim görevden ayrıldı
Gizli kamera görüntülerinin yayımlanmasının ardından Reform UK, James Orr ve Dan Jukes hakkında iç soruşturma başlattı. İki isim de görevlerinden uzaklaştırıldı.
Orr, Reform UK'nin politika sorumlusuydu. Jukes ise Farage'ın yakın çalışma ekibinde yer alıyordu.
Guardian'a göre iki isim, gizli çekimde yabancı kaynaklardan partiye para aktarılmasını kolaylaştırabilecek yöntemleri konuşurken görüntülendi. Reform yönetimi ise söz konusu kişilerin attığı adımların parti tarafından yetkilendirilmediğini savundu.
Soruşturma daha önceki bağış incelemeleriyle birleşti
Metropolitan Police'in başlattığı soruşturma Reform UK'nin bağışlarına ilişkin daha önce yürütülen başka bir soruşturmayla birlikte ele alınacak.
Polis, yeni iddiaların mevcut incelemeyle bağlantılı olduğunu belirtti. Dedektifler, İngiltere Seçim Komisyonu ve Kraliyet Savcılık Servisi ile koordineli şekilde çalışıyor.
Reform UK'nin mali kaynakları son aylarda da soruşturma konusu olmuştu. The Guardian'ın temmuz ayında aktardığına göre Metropolitan Police, Nigel Farage'ın yakın çalışma arkadaşlarından George Cottrell'ın annesi Fiona Cottrell tarafından yapılan toplam 500 bin sterlinlik iki bağışla ilgili ayrı bir ceza soruşturması yürütüyor.
Mayıs 2024'te yapılan 250'şer bin sterlinlik iki bağışın, siyasi partiye bağış yapması yasak olan bir kişinin bağışının kaynağını gizlemek amacıyla yapılıp yapılmadığı araştırılıyor. Polis, soruşturmanın Şubat 2025'te Seçim Komisyonu'nun yönlendirmesiyle başlatıldığını ve iki kişinin polis tarafından ihtar altında sorgulandığını açıklamıştı.
İngiltere'de yabancı siyasi bağışlar yasak
İngiltere seçim yasaları, siyasi partilere kimlerin bağış yapabileceğine ilişkin katı kurallar getiriyor. Yabancı kaynaklardan siyasi partilere doğrudan bağış yapılması yasak.
Soruşturmanın önemli noktalarından biri ise yalnızca doğrudan para transferleri değil. Bir kişi ya da şirketin siyasi parti adına yaptığı harcamaların da belirli koşullarda siyasi bağış olarak değerlendirilmesi mümkün.
Bu nedenle polis, Reform UK'nin yabancı bir kaynak tarafından finanse edilen kamuoyu araştırmalarından siyasi bir fayda sağlayıp sağlamadığını ve bu finansmanın siyasi bağış kuralları kapsamında değerlendirilmesi gerekip gerekmediğini de inceliyor.
Metropolitan Police, şu aşamada soruşturmanın sonucuna ilişkin bir değerlendirme yapmadı. Reform UK de herhangi bir suç işlediğini reddediyor.
Soruşturmanın sonucunda Reform UK yöneticileri ya da parti tüzel kişiliği hakkında herhangi bir suçlama yöneltilip yöneltilmeyeceği henüz bilinmiyor.
