Konu hakkında bilgi sahibi üç ABD’li yetkilinin Reuters'a aktardığı bilgiye göre ABD ordusu, İran’ın yeni dini liderinin İran’ın “birliğini” ve “direnişini” övmesinin ardından, binlerce ilave deniz piyadesi ve denizci taşıyan büyük bir amfibi hücum gemisini Orta Doğu’ya gönderiyor.
Reuters, Washington yönetiminin, ABD ve İsrail’in yaklaşık üç hafta önceki saldırılarından bu yana İran tarafından kapatılan Körfez’in petrol darboğazı Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için, çıkarma da dahil olmak üzere çeşitli konuşlandırmaları değerlendirdiğini bildirmişti.
Petrol fiyatları savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 50 yükseldi.
Bu haber, Başkan Donald Trump’ın, çatışmalar sürerken boğazın açılmasına yardım etmeyi reddeden müttefiklerine yönelik öfkesini bir kez daha dile getirmesinden kısa süre sonra geldi; üstelik bu çatışmada kendilerine ne danışılmış ne de önceden bilgi verilmişti.
Trump şöyle yazdı: “KORKAKLAR ve bunu UNUTMAYACAĞIZ!”
İsimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan kaynaklar, ilave birliklerin rolünün ne olacağını söylemedi.
Orta Doğu’da Ramazan Bayramı'nın ilk günü ve Pers yeni yılı kutlanıyor
Bölge genelinde Müslümanlar, Ramazan Bayramı’nı kutlamaya çalışırken ve İranlılar Pers Yeni Yılı Nevruz’u idrak ederken, dördüncü haftasına girmek üzere olan savaşın kısa sürede sona ermesi ihtimali uzak görünüyor.
Savaşın ilk gününde babası ve selefi Ayetullah Ali Hamaney’in İsrail saldırısında öldürülmesinden bu yana kamuoyu önünde görülmeyen İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, Telegram kanalında bir Nevruz mesajı paylaştı.
"İran halkı direniş gösterdi ve düşmana darbe indirdi"
Mesajda, “Düşman, Ayetullah Ali Hamaney’i ve etkili isimleri hedef alarak korku salabileceğine ve halkı geri çekilmeye zorlayabileceğine inanıyordu. Ancak millet birlikle karşılık verdi... Direniş gösterdi ve düşmana yönünü şaşırtan bir darbe indirdi” denildi.
Küresel gösterge niteliğindeki Brent ham petrolün fiyatı, hafif artışla 110 dolar civarında seyretti.
Çatışmalar yakında dursa bile, hava saldırılarının ve İran’ın, dünyanın petrolü ile sıvılaştırılmış doğal gazının yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasının yol açtığı sarsıntıdan hızlı bir toparlanma yaşanmayacak.
İsrail, Katar’a yönelik İran'ın misilleme saldırısının ardından, dünya genelinde yıllarca doğal gaz açığı yaratacak hasara neden olan bu gelişmeden bir gün sonra, İran’ın South Pars doğal gaz sahasına başka saldırı düzenlemekten kaçınma sözü verdi.
Ancak Kuveyt’in devlet petrol şirketi, Mina el-Ahmadi rafinerisinin Cuma günü bazı üniteleri ateşe veren çok sayıda insansız hava aracı saldırısına maruz kaldığını söyledi.
Almanya, Britanya, Fransa, İtalya, Hollanda ve Kanada’nın yanı sıra, NATO üyesi olmayan Japonya da Perşembe günü yayımladıkları ortak açıklamada, “Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişi sağlamak için uygun çabalara” katılma taahhüdünde bulundu.
Ancak Almanya ve Fransa liderleri, bunun ön koşulunun çatışmaların sona ermesi olduğunu açıkça ifade etti.
Trump, Cuma sabahı sosyal medya platformunda uzun süredir dile getirdiği bir şikâyeti yineledi:
“Ödemek zorunda kaldıkları yüksek petrol fiyatlarından şikâyet ediyorlar ama Hürmüz Boğazı’nı açmaya yardım etmek istemiyorlar; bu basit bir askeri manevra ve yüksek petrol fiyatlarının tek nedeni bu. Bunu yapmaları onlar için çok kolay, risk de çok az. KORKAKLAR ve bunu UNUTMAYACAĞIZ!”
ABD’li seçmenler İran’a kara savaşına karşı çıkıyor
ABD’de motorin ve benzin fiyatlarındaki sert yükseliş, Trump’ın temel siyasi desteğine yalnızca zarar verebilirken, savaş da seçmenler arasında destek görmüyor; kara harekatı ihtimali ise Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde Kongre’deki kıl payı çoğunluklarını savunmaya hazırlandığı bir dönemde daha da az destek görüyor.
Bir ABD’li yetkili ile konuya yakın üç kişi, bu hafta ABD’nin Orta Doğu’ya binlerce ilave asker göndermeyi değerlendirdiğini, hatta İran kıyılarına veya İran’ın petrol ihracat merkezi olan Harg Adası’na çıkarma ihtimalinin dahi masada olduğunu söyledi.
Körfez üreticilerinin üretimi kısmaları ve ihracatı durdurmaları nedeniyle ham petrol ve petrol ürünleri akışları günlük yaklaşık 12 milyon varil, yani küresel talebin yaklaşık yüzde 12’si kadar azaldı.
Bu variller; taşımacılık, denizcilik ve imalat sektörlerinin bağımlı olduğu arz nedeniyle kolayca ikame edilemeyecek ve etkileri aylar, hatta yıllar boyunca hissedilecek.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Financial Times’a petrol ve gaz akışlarının yeniden tesis edilmesinin altı ay sürebileceğini söyledi.
İsrail ordusu, Tahran’daki devlet tesislerini vurduğunu ve bu hafta İran istihbarat bakanlığında kilit bir komutan olan Mehdi Rostami Şamastan’ı öldürdüğünü açıkladı.
Yarı resmi İran haber ajansı Tesnim ise istihbarat bakanı İsmail Ahmedi’nin de öldürüldüğünü bildirdi. Bu, İsrail tarafından suikastla öldürülen onlarca üst düzey hükümet ve askeri figürün sonuncusu oldu.
Trump, “Konuşacak kimsemiz yok ve biliyor musunuz? Biz bunu böyle seviyoruz” sözlerini kaydetti.
Tel Aviv ve Kudüs’te hava saldırısı sirenleri çalarken, önleme sistemlerinden kaynaklanan patlamalar duyuldu. Ordu, İran’ın bir füze salvosu ateşlediğini, ambulans servisi ise bunlardan en az birinin saçılan misket bombaları taşıdığını söyledi.
İran Devrim Muhafızları, Hayfa ve Tel Aviv’i çok başlıklı füzelerle vurduklarını ve Bahreyn’deki Şeyh İsa hava üssü dahil ABD üslerindeki İHA ve seyir füzesi stoklarını hedef almak için insansız hava araçları kullandıklarını açıkladı. ABD güçlerinden hemen bir açıklama gelmedi.
Savaş şimdiye kadar çoğu İran’da ve İsrail’in güneyde ve Beyrut’ta İran destekli Hizbullah milislerine saldırdığı Lübnan’da olmak üzere binlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca kişinin yerinden edilmesine yol açtı.
