Yaklaşık dokuz yıl aradan sonra bir ABD başkanının Çin’e gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret kapsamında ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cimping arasında gerçekleştirilen ikili görüşme sona erdi.
Görüşmenin Büyük Halk Salonu’nda basına açık gerçekleştirilen açılış bölümünde Trump’ın daha uzlaşmacı ve sıcak bir ton kullandığı görüldü. Trump, Şi’ye hitaben “Büyük bir lidersiniz” derken, “Dostunuz olmak benim için bir onur” ifadelerini kullandı.
Şi’nin açıklamaları ise daha temkinli ve stratejik mesajlar içerdi. Associated Press’in aktardığına göre Çin lideri, iki ülkenin çatışmadan kaçınmasını umduğunu belirtirken, tarihin ve uluslararası toplumun ABD ile Çin’e önemli bir soru yönelttiğini söyledi: “İki ülke, Thukydides Tuzağı’nı aşarak büyük güçler arasında yeni bir ilişki modeli geliştirebilecek mi?”
Uluslararası ilişkiler literatüründe “Thukydides Tuzağı”, yükselen bir gücün mevcut egemen güçle rekabetinin çatışmaya dönüşme riskini tanımlayan bir kavram olarak kullanılıyor. Şi’nin bu ifadeleri, Pekin’in Washington ile stratejik rekabeti yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda güvenlik eksenli bir mesele olarak gördüğüne işaret ediyor.
Şi, Trump'la iki ülkeyi ve dünyayı ilgilendiren konuları tartışmayı ve ilişkileri doğru yönde ilerleterek gelecek için yeni bir sayfa açmayı istediklerini söyledi. Bugün küresel düzeyde yüzyılda görülmeyen dönüşümlerin hız kazandığına, uluslararası durumun kaygan ve çalkantılı olduğuna, dünyanın yeni bir tarihi kavşakta bulunduğuna dikkati çeken Şi, "Çin ve ABD zamanın sorunlarına birlikte yanıt vermeli" dedi.
Çin ve ABD'nin farklılıklarından çok ortak çıkarları olduğunu, bir ülkenin başarısının diğeri için şans olacağını vurgulayan Şi, iki ülkenin rakip değil ortak olması, birbirlerinin başarısına ve refahına katkı sağlayarak büyük güçlerin iyi geçinmesinin doğru yolunu bulması gerektiğini ifade etti.
Şi, iki büyük güç arasında iyi ilişkilerin dünyanın da faydasına olduğuna işaret ederek, "Çin-ABD ilişkilerinin dev gemisine doğru bir güzergah vererek 2026'yı ilişkilerde yeni bir sayfa açan tarihsel bir dönüm noktası haline getirmeye hazırız." ifadelerini kullandı.
"Ticaret savaşlarının kazananı olmaz"
Çin ile ABD arasındaki ekonomi ve ticaret bağlarının karşılıklı faydaya dayandığı ve kazan-kazan ilişkisi olduğunun altını çizen Şi, "Ticaret savaşlarının kazananı olmaz. Anlaşmazlıklar ve sürtüşmeler varsa, eşit temelde istişare çözüm için tek seçenektir." değerlendirmesinde bulundu.
Şi, Tayvan sorununa ilişkin ise Tayvan Boğazı’nda barış ve istikrarın sürdürülmesinin Çin ile ABD’nin "en büyük ortak paydası" olduğunu vurguladı.
"Birlikte harika bir geleceğimiz olacak"
ABD Başkanı Trump da, açılış beyanlarında, görüşmede Şi ile “büyük konuları tartışmayı" sabırsızlıkla beklediğini, kimilerinin bunun belki de "gelmiş geçmiş en büyük zirve" olacağını söylediğini ifade etti.
ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin her zamankinden iyi olacağına inandığını dile getiren Trump, "Zorluklarla karşılaştığımızda üstesinden gelmeyi bildik. Birlikte harika bir geleceğimiz olacak" dedi.
Sert Tayvan mesajı
Açılış mesajlarının ardından basına kapalı olarak gerçekleştirilen ikili görüşmeye geçildi. Çin devlet medyasının aktardığına göre, ikili görüşmede Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, Trump'a Tayvan meselesinin yanlış ele alınması halinde ABD ve Çin'in 'çatışmaya girebileceğini' söyledi.
Devlet televizyonu CCTV'ye göre Şi, "Tayvan sorunu, Çin-ABD ilişkilerindeki en önemli meseledir" dedi.
"Yanlış ele alınırsa, iki ülke karşı karşıya gelebilir, hatta çatışabilir. Tüm Çin-ABD ilişkisini son derece tehlikeli bir duruma sokabilir" ifadelerini kullandı.
Şi, ABD'li CEO'lar ile bir araya geldi
İki lider arasındaki görüşmenin ardından çok sayıda ABD’li şirketin üst düzey yöneticisi de toplantıya katıldı. ABD Başkanı Donald Trump, Çin’e hareket etmeden kısa süre önce yaptığı açıklamada, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’den ülke ekonomisini Amerikan şirketlerine daha fazla açmasını talep edeceğini söylemişti.
Pekin’deki Büyük Halk Salonu’ndan ayrılırken gazetecilerin sorularını yanıtlayan Tesla CEO’su Elon Musk, Çin’de “pek çok olumlu işe imza atmak” istediğini söyledi.
Nvidia CEO’su Jensen Huang ise iki liderin mevcut olumlu ilişki zeminini güçlendirerek ABD ile Çin arasındaki ilişkileri geliştirmesini umduğunu ifade etti.
Trump ile beraber Çin'e giden şirket yöneticileri şöyle:
- Apple (Tim Cook)
- Blackrock (Larry Fink)
- Blackstone (Stephen Schwarzman)
- Boeing (Kelly Ortberg)
- Cargill (Brian Sikes)
- Citi (Jane Fraser)
- Cisco (Chuck Robbins)
- Coherent (Jim Anderson)
- GE Aerospace (H Lawrence Culp)
- Goldman Sachs (David Solomon)
- Illumina (Jacob Thaysen)
- Mastercard (Michael Miebach)
- Meta (Dina Powell McCormick)
- Micron (Sanjay Mehrotra)
- Nvidia (Jensen Huang)
- Qualcomm (Cristiano Amon)
- Tesla/SpaceX (Elon Musk)
- Visa (Ryan McInerney)
