19 Kasım 2026, Perşembe
Gece Modu Gece Modu Gündüz Modu Gündüz Modu
Haber Giriş: 19.11.2026 07:20 | Son Güncelleme: 19.11.2026 07:49

Trump, Şi ve Putin aynı masada: Tarihi zirveden anlaşma çıkar mı?

Üçlü zirvede nükleer silahların sınırlandırılması, Ukrayna ve İran'daki savaşlar, ticaret ve yapay zeka alanındaki rekabetin gündeme gelmesi bekleniyor
Trump, Şi ve Putin aynı masada: Tarihi zirveden anlaşma çıkar mı?

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'nde bir araya geldi. Üç liderin bugün gerçekleştireceği tarihi görüşme, küresel güvenlik ve ekonomi açısından kritik bir döneme denk geliyor.

Trump'ın Asya turunun son durağındaki üçlü zirve öncesinde Şi ile baş başa görüşmesi, ardından Putin ile ayrı bir toplantı yapması planlanıyor. Trump ve Putin, son olarak geçen yıl Alaska'da Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik sonuçsuz kalan görüşmeler gerçekleştirmişti.

Çin yönetiminin dünya barışı ve istikrarı açısından "çığır açıcı" olarak nitelendirdiği üçlü görüşmenin resmi gündemi kesin olarak açıklanmadı. Trump ise nükleer silahların kontrolü, Ukrayna ve İran'daki savaşlar ile ekonomik ilişkileri ele almak istediğini açıkladı.

Fox News'e verdiği röportajda Çin ve Rusya'nın yakın işbirliği içinde olduğunu belirten Trump, iki liderle aynı anda görüşmenin avantaj sağlayabileceğini savundu. Trump, "İkisi de Trump'ı seviyor. Peki benden sonra ne olacak? Bunu söyleyemem" dedi.

Trump: 4 bin nükleer silaha ihtiyacınız yok

Görüşmenin en önemli başlıklarından birinin nükleer silahların sınırlandırılması olması bekleniyor.

ABD ile Rusya arasındaki son nükleer silah kontrol anlaşması New START'ın şubat ayında sona ermesinin ardından Trump, Çin'i de kapsayan yeni bir anlaşma yapılmasını istediğini açıklamıştı.

Ancak ülkelerin nükleer kapasiteleri arasındaki fark, müzakerelerin önündeki başlıca engellerden biri olarak görülüyor. AP'nin aktardığı tahminlere göre ABD ve Rusya'nın her birinin 5 binden fazla nükleer savaş başlığı bulunurken Çin'in envanterinde 600'ün üzerinde başlık var. Pekin yönetimi bu nedenle Washington ve Moskova ile aynı düzeyde sınırlamalara tabi olmaya mesafeli yaklaşıyor.

Trump ise Fox News'e verdiği röportajda nükleer silahların azaltılmasını desteklediğini belirterek "4 bin nükleer silaha ihtiyacınız yok ama bunu gerçekleştirmek zor" dedi. Üç ülkede de nükleer denetimler yapılmasına olumlu yaklaşacağını söyledi.

Silahların Kontrolü Derneği (Arms Control Association) Direktörü Daryl Kimball, AP'ye yaptığı değerlendirmede, "APEC'te Şi, Putin ve Trump arasında diplomatik gösteriler ve fotoğraf fırsatlarından daha fazlasına ihtiyacımız var. Tek bir görüşmenin büyük atılımlar sağlaması pek olası değil" ifadelerini kullandı.

Kimball'a göre zirve, nükleer silahların azaltılmasına yönelik uzun vadeli müzakerelerin başlamasına katkı sağlayabilir.

Ukrayna ve Avrupa görüşmelerin dışında

Üçlü zirvenin dikkat çeken yönlerinden biri, Ukrayna'daki savaşın Kiev yönetimi ve Avrupalı müttefiklerinin katılımı olmadan ele alınacak olması.

AP'ye göre Ukrayna ve Avrupa ülkeleri, Trump ile Putin'in kendilerini dışarıda bırakan bir anlaşmaya varmasından endişe ediyor.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupalı liderlerin yeni bir "Anchorage anı" yaşanmasından kaygı duyduğunu söyledi. Merz, bu ifadeyle Trump ve Putin'in geçen yıl Alaska'da gerçekleştirdiği, Ukrayna ve müttefiklerinin kabul etmediği önerilerin ortaya çıktığı görüşmeye atıfta bulundu.

Trump yönetiminin Rusya'ya yönelik yeni yaptırımları uygulamayı reddetmesi ve Ukrayna'nın kullandığı uydu sistemlerinde yaşanan kesintiler, son dönemde Washington ile Kiev arasındaki ilişkileri daha da zorlaştırdı.

ABD Başkanı, İran'daki savaşı sona erdirmek için ise Çin veya Rusya'dan yardım istemeyeceğini açıkladı. Trump, ABD'nin İran'ın hava ve deniz kuvvetlerini etkisiz hale getirdiğini savunarak "Yardıma ihtiyacımız yok" dedi. Çin ve Rusya'nın İran ile istihbarat paylaştığına ilişkin haberleri de önemsiz olarak nitelendirdi.

Şi ve Putin'den yakın dostluk mesajları

Üçlü görüşme öncesinde Çin ve Rusya liderlerinin yakın ilişkilerine vurgu yapması dikkat çekti.

Çarşamba günü bir araya gelen Şi ve Putin, birbirlerine "eski dostum" ve "değerli dostum" diye hitap etti.

Şi, Çin-Rusya ilişkilerinin zorlu dönemlere rağmen güçlü kaldığını belirterek iki ülkenin çok kutuplu dünya düzeninin gelişmesine öncülük etmesi gerektiğini söyledi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da liderlerin görüşmesinde Ukrayna'daki savaşın ele alındığını açıkladı.

Çin, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin ardından Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlara rağmen Moskova ile ekonomik ilişkilerini sürdürdü.

Putin, 2017'den bu yana ilk kez katıldığı APEC Liderler Zirvesi'nde Rusya'nın dünyaya açık olduğunu ve ekonomik kapasitesini güçlendirmeyi sürdürdüğünü söyledi.

Rus lider, sanayi ve teknoloji altyapısını geliştirmeye, enflasyonu kontrol altında tutmaya yönelik reformlar uyguladıklarını belirtti. Moskova'nın APEC'in sonuç bildirgesi taslağını desteklediğini açıklayan Putin, forumun ekonomik işbirliğini güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.

Trump: 20'den fazla ticaret anlaşması yaptık

Zirvenin genel kurul oturumunda konuşan Trump, ABD'nin 20'den fazla ticaret anlaşmasına vardığını, büyük ekonomilerle yeni anlaşmalar için müzakerelerin sürdüğünü açıkladı.

Trump, "Çok uzak olmayan bir gelecekte büyük ülkelerle imzalayacağımız çok sayıda ticaret anlaşması var" dedi.

Çin Devlet Başkanı Şi ve eşi Pıng Liyüen'e ev sahiplikleri için teşekkür eden Trump, bir önceki akşam düzenlenen karşılama törenini övdü. Şi'ye hitaben "İnanılmaz bir iş çıkardınız ve olağanüstü bir lidersiniz" ifadelerini kullandı.

Şi ise konuşmasında ticarette korumacı politikalara karşı çıkarak ülkeleri ekonomik işbirliğini güçlendirmeye çağırdı.

Çin lideri, serbest ve açık ticaretin desteklenmesi, yatırımların önündeki engellerin azaltılması ve bölgesel kalkınmanın daha kapsayıcı hale getirilmesi gerektiğini belirtti.

Şi ayrıca yeşil kalkınma, temiz enerji ve dijital teknolojilerde işbirliği çağrısında bulunarak Çin'in APEC projelerine 20 milyon dolar kaynak sağlayacağını açıkladı.

Yapay zeka çipleri için kısıtlamalar gevşetilebilir

Zirve, Washington ile Pekin arasında ticaret ve teknoloji alanındaki gerilimin yeniden yükseldiği bir dönemde gerçekleşiyor.

ABD yönetimi, pazartesi günü Çin'in gelişmiş yapay zeka çiplerine erişimini sınırlandıran yeni düzenlemeler açıklamıştı. Tedbirler, Çinli şirketlerin ABD menşeli çiplere yurt dışındaki veri merkezleri aracılığıyla erişmesini zorlaştırmayı amaçlıyor.

Bununla birlikte Trump, Fox News röportajında Nvidia'nın gelişmiş Blackwell çiplerinin Çin'e ihracatına yönelik kısıtlamaların iki veya üç yıl içinde gevşetilebileceğini söyledi.

Yapay zeka yarışında ABD'nin Çin'in önünde olduğunu savunan Trump, "Süper zekâ yarışını kim kazanırsa o kazanır" ifadelerini kullandı.

Trump, iki ülke arasındaki istihbarat faaliyetlerine de değinerek "Biz Çin'i gözetliyoruz, onlar da bizi gözetliyor" dedi.

ABD ile Çin arasında tarım ürünleri ve nadir toprak elementleri ticaretindeki anlaşmazlıklar da sürüyor. Zirve öncesinde Çinli yetkililerle görüşen ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Pekin'in Amerikan tarım ürünleri alımını artırma ve nadir toprak elementlerinin ihracatındaki kısıtlamaları gevşetme taahhütlerini tam olarak yerine getirmediğini savundu.

İki ülkenin geçen yıl karşılıklı gümrük vergisi artışlarının ardından vardığı ticaret ateşkesinin 10 Ocak 2027'de sona ermesi bekleniyor.

Görüşmelerin bir diğer hassas başlığı ise Tayvan. Çin'in kendi toprağı olarak gördüğü Tayvan yönetimi, zirve öncesinde ABD ile yakın temas halinde olduklarını açıkladı.

Ticaret, güvenlik ve teknoloji alanlarında önemli görüş ayrılıkları bulunan üç liderin buluşması diplomatik açıdan önem taşısa da Reuters, AP ve Al Jazeera'ya konuşan uzmanlar, görüşmelerden kısa vadede kapsamlı bir anlaşma çıkmasının zor olduğunu değerlendiriyor.