Petrol fiyatları, ABD ile İran'ın İran savaşını sona erdirmeyi, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı ve Washington'un Tahran'ın petrol ihracatına yönelik yaptırımlarını kaldırmasını öngören geçici anlaşmayı imzalamasının ardından perşembe günü varil başına 1 doların üzerinde geriledi. Anlaşma, küresel petrol arzına ilişkin beklentileri güçlendirdi.
TSİ 07.27 itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı 1,87 dolar (yüzde 2,28) düşüşle 77,72 dolara gerilerken, ABD ham petrolü (WTI) 2,19 dolar (yüzde 2,86) gerileyerek 74,59 dolardan işlem gördü.
Böylece petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın çarşamba günü İran liderlerinin "uslu durmaması" halinde bombardıman kampanyasını yeniden başlatabileceğini söylemesinin ardından elde ettiği kazanımları geri verdi.
IG piyasa analisti Tony Sycamore, yayımladığı notta, "Enerji piyasaları, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakatın ardından İran petrolünün beklenenden daha hızlı şekilde piyasaya döneceğini fiyatlamayı sürdürdükçe satışlar hız kazandı" değerlendirmesinde bulundu.
Hürmüz'ün trafiğe açılması
14 maddelik mutabakat, İran'ın önemli petrol ve doğal gaz sevkiyat güzergâhı olan Hürmüz Boğazı'ndan ücretsiz geçişe izin vereceği 60 günlük bir müzakere sürecini başlatıyor. Anlaşmaya göre boğazdaki trafiğin 30 gün içinde tam kapasiteye ulaştırılması hedefleniyor.
Ön anlaşma, İran'ın nükleer programı gibi daha karmaşık başlıkları sonraki görüşmelere bırakırken, ABD ve ortaklarının İran'ın yeniden yapılanmasını finanse etmek amacıyla 300 milyar dolarlık bir plan hazırlamasını da öngörüyor.
Düşüş sınırlı olabilir
Bununla birlikte analistler, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması sonrasında dahi arzın sıkı kalabileceğini belirterek petrol fiyatlarındaki düşüşün sınırlı olabileceği görüşünde.
Enerji danışmanlık şirketi XAnalysts'in Üst Yöneticisi (CEO) Mukesh Sahdev, boğazın yeniden açılmasıyla piyasaya dönecek petrol miktarının sınırlı kalabileceğini söyledi. Sahdev, bazı sevkiyatların alternatif yöntemlerle zaten gerçekleştirildiğini, ayrıca anlaşmanın bozulabileceğine yönelik endişeler nedeniyle tanker işletmecilerinin bölgeye dönmekte isteksiz davranabileceğini ifade etti.
Sahdev, "Genel olarak petrol talebi arzdan daha hızlı toparlanabilir. Bu da fiyatların savaş öncesi seviyelere gerilemesini engelleyebilir" dedi.
Öte yandan, çarşamba günü yayımlanan aylık piyasa raporunda uyarıda bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), ABD-İran anlaşmasının başarıyla uygulanması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması halinde bu yılki arz krizinin 2027'de ciddi bir arz fazlasına dönüşebileceğini belirtti. Ajans, Orta Doğu petrolünün yeniden piyasaya dönmesiyle gelecek yıl arzın talebi günlük 5,05 milyon varil aşacağını öngördü.
Petrol piyasası üzerinde baskı yaratan bir diğer unsur ise ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bu yılın ilerleyen dönemlerinde enflasyonu kontrol altına almak için faiz artırabileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi oldu. Daha yüksek faiz oranlarının ekonomik büyümeyi yavaşlatarak petrol talebini azaltabileceği değerlendiriliyor.
Fed yetkililerinin çarşamba günü yayımlanan projeksiyonlarına göre, 19 politika yapıcının dokuzu bu yıl faiz artırımına ihtiyaç duyulacağını düşünüyor. Üç ay önce yayımlanan tahminlerde ise hiçbir yetkili bu görüşü paylaşmıyordu.
