23 Mayıs 2024, Perşembe Gazete Oksijen
Haber Giriş: 30.05.2023 08:30 | Son Güncelleme: 30.05.2023 08:58

Bloomberg uzmanlarla konuştu: Seçim sonrası ekonomi için farklı senaryolar

Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nin ardından belirlenecek yeni Kabine ile birlikte ekonomi politikalarının nasıl ilerleyeceği merak ediliyor. Bloomberg olası senaryoları uzmanlara sordu
Bloomberg uzmanlarla konuştu: Seçim sonrası ekonomi için farklı senaryolar

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Pazar günü rahat bir seçim zaferi elde etmesiyle birlikte yatırımcıların dikkati, pek çok kişinin sürdürülemez olarak gördüğü ekonomi politikalarında revizyon sinyali verebilecek yeni kabinenin atanmasına çevrildi. 

Halihazırda 20 yıldır iktidarda olan Erdoğan, daha ortodoks ve piyasa dostu politikalara dönüş vaat eden muhalefetin rakibi Kemal Kılıçdaroğlu'na karşı yüzde 52'nin üzerinde bir destekle beş yıllık bir dönem daha kazandı. Bazıları Erdoğan'ın ultra düşük faiz oranlarına ve piyasalara yoğun devlet müdahalesine dayanan alışılmadık yaklaşımının mümkün olduğunca uzun süre devam edeceğini düşünse de, Türk varlıkları üzerinde baskı arttıkça bunu sürdürmek giderek zorlaşıyor. 

Ülkenin banka hisseleri seçimlerin ilk turundan bu yana değerlerinin beşte birinden fazlasını kaybederken, Merkez Bankası'nın ülkenin borcunu temerrüde karşı sigortalamanın maliyetini düşürmek amacıyla kredi verenleri eurobond satın almaya çağırmasından önce beş yıllık kredi temerrüt takasları yaklaşık 200 baz puan yükseldi. Oylamadan önceki son işlem günü olan Cuma günü, yatırımcılar New York'ta işlem gören iShares MSCI Türkiye ETF'sinde net 31 milyon dolar satarak Mart 2018'den bu yana en büyük tek günlük çıkışı gerçekleştirdi. İşte bazı para yöneticileri ve analistlerin Erdoğan'ın bir sonraki dönemi hakkındaki değerlendirmeleri:

New York'taki Medley Global Advisors'ın ürün müdürü Nick Stadtmiller: 

  • Erdoğan devletin tüm organlarını kontrol ederek alışılmışın dışındaki politikaların mümkün olduğu kadar uzun süre devam etmesini sağlıyor. Bu da faiz oranlarının muhtemelen düşük, enflasyonun yüksek ve para biriminin müdahale sayesinde muhtemelen sadece daha yavaş değer kaybedeceği anlamına geliyor.
  • Hükümet bankaları devlet tahvili almaya devam etmeye zorlayabilir, ancak bu para birimini istikrarlı tutmak için başka yerlerde ihtiyaç duyulan dolarları tüketecektir. Dolayısıyla tüm piyasaları mümkün olduğunca istikrarlı tutmak, ekonomi üzerindeki baskıyı daha da arttırabilecek, başarılması zor bir görev olacaktır.

New York'taki Wells Fargo & Co. döviz stratejisti Brendan McKenna:

  • Lira'da önümüzdeki haftalarda keskin bir satış yaşanmasını ve bu çeyrek sonuna kadar doların 23 seviyesine ulaşmasını bekliyoruz.
  • Alışılmışın dışındaki para ve ekonomi politikası çerçevelerinin yürürlükte kalacağını düşünüyoruz.

Oanda Asia Pacific Pte Ltd. kıdemli piyasa analisti Kelvin Wong

  • Lirada geçen hafta görülen düşüş, Erdoğan'ın zaferinin değerini çoktan belirlemiş gibi görünüyor. Dolar başına 19,50 ila 19,40 seviyesine doğru küçük bir toparlanma göz ardı edilemez.
  • Orta ve uzun vadede, Erdoğan'ın daha düşük bir faiz oranı ortamını tercih etmesi nedeniyle para biriminin zayıflığını sürdürmesi muhtemel.

Dubai'deki Tellimer'de stratejist olan Hasnain Malik:

  • Erdoğan'ın kazanması hiçbir yabancı yatırımcıyı rahatlatmaz. Çok yüksek enflasyon, çok düşük faiz oranları ve net döviz rezervi olmaması nedeniyle tüm varlıkları etkileyecek sancılı bir kriz kapıda olabilir.
  • Sadece en iyimser olanlar Erdoğan'ın ortodoks ekonomi politikasına geri dönmek için kendini siyasi olarak yeterince güvende hissetmesini umabilir.

Morgan Stanley analistleri Hande Küçük ve Alina Slyusarchuk:

  • Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın uzun süredir yüksek faiz oranlarının daha yüksek enflasyona neden olduğu yönündeki görüşü göz önüne alındığında, seçimlerden sonra faiz politikasında bir geri dönüş beklemiyoruz.
  • Ancak, büyük dış finansman ihtiyacı ve yüksek enflasyon nedeniyle resmi rezervler üzerinde son dönemde yaşanan baskı, makro istikrar risklerini kontrol altına almak için politika yönünde bir değişiklik gerektirecek gibi görünüyor.
  • Kısa vadede eski yaklaşım daha olası. Maliye Bakanlığı görevine yapılan atama ve merkez bankası yönetimindeki olası değişiklikler, seçimlerden sonra uygulanacak ekonomi politikaları hakkında daha fazla rehberlik niteliği taşıyacağı için önemli işaretler olacaktır.

Londra'daki Abrdn'de yatırım direktörü Viktor Szabo:

  • Mevcut heterodoks politikalar sürdürülemez olduğu için politika açıklamaları beklenecek. En azından döviz rezervlerinin tükenmesini önlemek için bazı düzeltmeler yapılması gerekiyor.
  • Liranın zayıflamasını ve buna bağlı olarak faizlerin yükselmesini bekliyor.

Dubai merkezli East Capital International'da kıdemli danışman Emre Akçakmak:

  • Seçimlerin sonuçlanmasıyla birlikte Türkiye şimdi bir hesaplaşma günüyle karşı karşıya.
  • Seçim kampanyası söylemleri ne olursa olsun Türkiye yüksek enflasyon, büyük cari açık, artan kısa vadeli borç ve azalan döviz rezervleri gibi önemli ekonomik zorluklarla mücadele etmek zorunda.
  • Döviz piyasasının yeni bir denge bulması gerekecek ve finans piyasaları da muhtemelen bunu takip edecek. Yabancı yatırımcılar politika belirsizlikleri nedeniyle Türk hisse senetlerine çok az ilgi gösterebilir.

MarketVector CEO'su Steven Schoenfeld:

  • Erdoğan son derece ortodoks olmayan ekonomi politikalarını yumuşatsa bile, geçtiğimiz hafta Türk Lirası'ndaki rekor düşük seviyelerin de işaret ettiği gibi, Erdoğan'ın sicili piyasa dostu değil.
  • Eğer lira düşmeye devam eder ve uygunsuz düşük faiz oranları politikası nedeniyle enflasyon yeniden yükselirse, 2022'de piyasayı keskin bir şekilde yükselten yerel yatırımcıların Türk hisse senetlerine tahsis ettiği 'güvenliğe kaçışın' tekrarlandığını görebiliriz.

İstanbul'daki Strateji Portföy'de para yöneticisi olan Burak Çetinceker

  • Piyasalarda olumsuz bir tepki beklenebilir olsa da ilk tur oylamadan sonra sonuç sürpriz değil. Şimdi gözler, muhtemelen piyasa hareketlerinin tonunu belirleyecek olan yeni kabine ve ekonomi ekibinde olacak.
  • Mevcut ekonomi modelinin işlemediği çok açık. Erdoğan da muhtemelen bunun farkında ve yakın gelecekte ortodoks bir politikaya mütevazı bir geçiş muhtemel çünkü aksi takdirde sürdürülebilir değil. Buna yönelik herhangi bir sinyal piyasa tarafından memnuniyetle karşılanacaktır.

Londra'daki In Touch Capital Markets'ta kıdemli bir döviz analisti Piotr Matys:

  • Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yeniden seçilmesini, faiz oranları ile enflasyonun pozitif ilişkili olduğu tezine dayanan Türk ekonomisi vizyonuna bir güven oyu olarak yorumlayacağını varsaymak son derece makul. Sonuç olarak, reel faiz oranları negatif bölgede kalmaya devam edecek ve lirayı daha fazla değer kaybetme yolunda tutacak.
  • Erdoğan yönetiminin büyük miktarda döviz müdahalesi yaparak ulusal para birimini her ne pahasına olursa olsun destekleme güdüsü azalacağı için liranın devalüasyon hızı gerçekten de artabilir.
  • Faiz oranlarının belirgin bir şekilde yükseltilmesi, yani yüzde 8,50'den en az yüzde 20'ye hatta yüzde 30'a çıkarılması, liradaki olası değer kaybının boyutunu azaltacak olsa da, para politikasından fiilen sorumlu olan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yorumlarına göre böyle bir senaryo pek olası görünmüyor.