İran savaşı nedeniyle tüm dünyada artan akaryakıt fiyatlarını dizginlemek isteyen G7 ülkeleri acil durum petrol ve dizel stoklarından 100 milyon varile varan miktarı 4 ay içinde piyasaya sürmeye karar verdi.
Karar Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Dr. Fatih Birol'un koordinasyonunda alındı. Oksijen'in bugün Rahmi M. Koç Müzesi'nde gerçekleştirdiği "İklimin ötesinde: Antalya'ya Doğru" zirvesine katılan Fatih Birol, buradaki konuşmasını tamamladıktan sonra aralarında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un da olduğu liderlerle online bir toplantı gerçekleştirdi.
Toplantıdan acil durum petrol ve dizel stoklarının serbest bırakılması kararı çıktı.
Kararı G7'nin dönemsel başkanlığını yürüten Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron düzenlediği basın toplantısında duyurdu.
Macron, “Hepimiz, sözünü ettiğim oranlarda bu stratejik rezervlerin serbest bırakılması konusunda mutabık kaldık. Özellikle dizel yakıta odaklanacağız. Ayrıca hiçbirimizin ihracat yasağı uygulamaması konusunda da ortak taahhüdümüz var. Başkan Trump özellikle bu noktada son derece netti” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump dün Avrupa ülkelerinin acil durum rezervlerini salmaması durumunda dizel yakıt için ihracat yasağı uygulama tehdidinde bulunmuştu.
Kararın ardından sosyal medya hesabından bir paylaşım yapan Trump, "Avrupa, büyük miktarda ellerinde bolca stoklanmış dizel yakıtı serbest bırakmayı az önce kabul etti. Süreç hemen başlayacak..." ifadelerini kullandı.
Uluslararası Enerji Ajansı, İran savaşının başlamasından kısa süre sonra akaryakıt fiyatlarının dizginlenmesi için yine devreye girmiş, o dönem piyasaya 400 milyon varil akaryakıt sürülmüştü.
Dünya neden dizel krizine sürükleniyor?
Bu sorunun bir numaralı cevabı İran savaşı ve bağlantılı gelişmeler. Savaşın ardından hem rafineri ve sevkiyat kapasitesi baskılanmış durumda hem de Çin yakıt ihracatını ciddi bir biçimde azalttı. Bununla birlikte Rusya, Ukrayna’nın rafinerilere yönelik saldırıları ve kendi iç piyasasındaki sıkışıklık nedeniyle dizel ihracatını kısıtladı.
Yani aynı anda birkaç kaynaktan akış kesildi veya azaldı.
Buna karşılık tarım hasadı, yük taşımacılığı ve kış öncesi ısınma talebi güçlü kalınca dizel fiyatları ham petrolden çok daha hızlı yükseldi. Avrupa’da dizelin petrolden üretilmesindeki fiyat farkı, yani “crack marjı”, tarihi seviyelere çıktı.
Sorunun merkezinde özellikle Avrupa ve ABD var. Avrupa son yıllarda Rus dizeline olan bağımlılığını azaltırken ABD’den ithalata daha fazla ihtiyaç duymaya başladı. Ancak ABD’nin kendi dizel stokları da mevsimsel olarak onlarca yılın en düşük seviyelerine geriledi ve pompa fiyatları yükseldi.
ABD'de pompa fiyatlarında yaşanan artış kasımda yapılacak ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Parti kanadında rahatsızlık yarattı. Bu nedenle Trump yönetimi ihracat yasağını gündeme taşıyarak Avrupa ülkelerinden acil durum stoklarını kullanmasını istedi.
Fransa ve Almanya başta olmak üzere Avrupa ülkeleri ise rezervleri fazla eritmenin, İran savaşı veya Rusya-Ukrayna çatışmasında yeni bir arz şoku yaşanması halinde kendilerini savunmasız bırakacağından endişe ediyordu.
Kaynak: Gazete Oksijen
