Londra’nın hemen dışındaki sakin bir İngiliz köyünde yaşayan Jose Alejandro Zamora Yrala, yıllar boyunca sahte belgelerle 60 binden fazla jet motoru parçası sattı. Bu parçalar, küresel havacılık sektörünün dört bir yanına dağıldı.
Mahkeme belgelerine göre, yarı zamanlı DJ’lik yapan Zamora Yrala, bir İspanyol grafik tasarımcı ve TAP Air Portugal’da çalışan bir personelle birlikte hareket etti. Bilgisayarında PDF sertifikaları değiştirerek, güvenliğe son derece duyarlı havacılık sektörünü beş yıl boyunca kandırdı. Skandal, Airbus ve Boeing’in en yaygın kullanılan uçaklarında yer alan sahte parçalar için dünya çapında bir aramaya yol açtı. Sahne parçalar nedeniyle şirketlerin 54 milyon dolar zarar ettiği belirlendi.
Bloomberg'de yer alan habere göre, 38 yaşındaki Zamora Yrala, Londra’daki Southwark Crown Court’ta görülen davada “hileli ticaret” suçundan dört yıl sekiz ay hapis cezasına çarptırıldı. Davaya bakan Yargıç Simon Picken, eylemlerini “en iyi ihtimalle pervasız, tamamen mazur görülemez” sözleriyle tanımladı. Zamora Yrala, duruşma boyunca cam bölmenin arkasında ayakta durdu ve yalnızca kimliğini doğrulamak için konuştu. Ceza açıklandıktan sonra yan kapıdan çıkarak hazır bekleyen cezaevi aracına bindi.
Sahte web sitesi
Savcılığın yayımladığı belgeler, Zamora Yrala’nın şirketi AOG Technics Ltd.’ye saygın bir görünüm kazandırmaya çalıştığını gösteriyor. Artık silinmiş internet sitesinde şirket; Birleşik Krallık, Singapur, Frankfurt ve Miami’de depoları olduğunu iddia ediyor, kendisini “önde gelen küresel uçak destek sağlayıcısı” olarak tanıtıyordu. ABD Federal Havacılık İdaresi tarafından onaylanmış bir kalite güvence kuruluşu da AOG’nin uygulamalarını akredite etmişti.
Gerçekte ise AOG, Zamora Yrala’nın evinden yürüttüğü küçük ölçekli bir operasyondu. Belgeler, eski eşi, eşinin kardeşi ve aile bakıcısının da sürece yardımcı olduğunu ortaya koyuyor. Müşterilere “Michael Klein” adlı satış müdürü ve “David Stevens” adlı kalite direktörü gibi isimlerle e-postalar gönderildi; ancak bu kişilerin bordroda yer almadığı ve varlıklarının şüpheli olduğu belirtildi.
Bloomberg News, aralarında muhtemelen sahte çalışanların da bulunduğu iddialar dâhil AOG’nin uygulamalarını ilk kez 2023 yılında gündeme taşıdı. Aynı yılın sonuna gelindiğinde yetkililer, Zamora Yrala’yı Londra’nın varlıklı banliyösü Virginia Water’da gözaltına aldı ve evine baskın düzenledi.
Hangi havayolları etkilendi?
Savunma avukatları, Zamora Yrala’nın eylemlerinin sonuçlarının farkında olmadığını savundu. Ancak AOG’nin sahte parçalarının ortaya çıkması havacılık sektöründe paniğe yol açtı. Şirketler, filolarındaki potansiyel olarak tehlikeli türbin kanatlarını, rondelaları ve contaları bulmak için geniş çaplı aramalar yapmak zorunda kaldı. Küresel tedarik zinciri nedeniyle bu parçalar ABD’den Etiyopya’ya, Avustralya’ya kadar birçok ülkeye yayılmıştı.
American Airlines, Delta Air Lines ve Ryanair filolarında AOG tarafından satılan parçalar tespit etti; bu durum karmaşık ve maliyetli onarımları beraberinde getirdi. Ethiopian Airlines, easyJet ve Jet2 de savcılık belgelerinde adı geçen şirketler arasında yer aldı.
Uçak bakımlarında değiştirilen her parçanın ayrıntılı bir geçmişi bulunur; denetim ve revizyon kayıtları, parçanın güvenli şekilde kullanılıp kullanılamayacağını gösterir.
Sistem nasıl çalıştı?
2019 ile 2023 arasında Zamora Yrala’nın sahte motor parçaları satarak yaklaşık 7 milyon sterlin kazandığı belirtildi. AOG’yi 2015’te İngiltere’nin güneyindeki Hove kasabasında kurmuş, şirket özellikle 2019’dan itibaren ciddi ticaret hacmine ulaşmıştı.
İlk aşamada Zamora Yrala, TAP Air Portugal’ın bakım biriminde lojistikte çalışan bir teknisyenden yaklaşık 140 adet gerçek uçuşa elverişlilik sertifikasının PDF kopyasını aldı. Bu belgelerde değişiklik yaparak şüpheli parçalarla birlikte müşterilere gönderdi. Daha sonra bir İspanyol grafik tasarımcıdan, Safran belgelerinin düzenlenebilir PDF’leri üzerinden kendi sertifikalarını üretmesi için yardım aldı. Sahte belgeler Zamora Yrala’nın bilgisayarında bulundu.
Skandal, TAP mühendislerinin CFM56 motorunda titreşimi azaltan bir parçanın aşınmış olduğunu fark etmesiyle patlak verdi. Parça yeni olarak belgelenmişti. CFM56, dünya genelinde 20 binden fazla ünitesi hizmette olan en yaygın uçak motoru konumunda.
Haziran 2023’te TAP, şüpheli belgelerle ilgili Zamora Yrala ile temasa geçti. Zamora Yrala “karışıklık” için özür diledi. Ertesi gün AOG’nin kalite direktörü olarak tanıtılan David Stevens, şirket içinde soruşturma başlatılacağını bildirdi. AOG parçaların iadesini talep etti; TAP ise bunu reddederek motor üreticisi Safran’a durumu bildirdi. Safran, belgelerin sahte olduğunu ve imza sahibinin çalışanı olmadığını doğruladı. Böylece olay küresel bir krize dönüştü.
AOG Technics vakasının ardından Boeing, Airbus ve GE Aerospace gibi üreticiler ile büyük havayollarını bir araya getiren Aviation Supply Chain Integrity Coalition kuruldu. Eylül ayında Boeing’in, parça uçuşa elverişlilik sertifikalarını doğrulamak için kurcalamaya karşı korumalı dijital bir form geliştirdiği açıklandı. GE Aerospace de sertifikaları imzalayan kişilerin kimlik ve yetkilerini doğrulayan dijital bir araç devreye aldı.
Kaynak: Gazete Oksijen
