Avrupa’nın süpermarketlerden fabrikalara, atık su arıtma tesislerinden veri merkezlerine kadar pek çok noktada açığa çıkan atık ısıyı yeniden kullanması, kıtanın enerji güvenliğini güçlendirirken doğal gaza bağımlılığını azaltabilecek yeni bir çözüm olarak öne çıkıyor.
Euronews'ta yer alan habere göre, Danimarkalı mühendislik şirketi Danfoss’un yeni raporuna göre, 2024’te dünya genelinde kullanılan enerjinin üçte ikisi ısı olarak boşa gitti. Enerji talebinin artmaya devam etmesiyle bu oranın 2030’da yüzde 55 seviyesinde olması bekleniyor. Uzmanlar bu nedenle atık ısıyı dünyanın “kullanılmayan en büyük enerji kaynağı” olarak tanımlıyor. Ancak hükümetlerin bu potansiyeli değerlendirmekte geride kaldığı belirtiliyor.
Atık ısı nasıl yeniden kullanılıyor?
Atık ısı, günlük faaliyetler sırasında ortaya çıkan ve kullanılmadan çevreye salınan fazla ısıyı ifade ediyor. Örneğin bir süpermarketin buzdolaplarını çalıştırırken açığa çıkan ısı doğrudan havaya bırakılmak yerine yakalanarak yeniden kullanılabiliyor.
Bu işlem genellikle ısı pompaları aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Isı pompaları sıcaklığı kullanılabilir seviyeye yükseltiyor ve elde edilen enerji aynı binanın ısıtılmasında veya yakındaki binalara ısı ve sıcak su sağlayan bölgesel ısıtma şebekelerinde değerlendirilebiliyor.
Danimarka’daki bir alüminyum üreticisi bu yöntem sayesinde tesisinde doğal gaz kullanımını tamamen durdurdu. Projenin sağlayacağı enerji tasarrufunun 132 Danimarka hanesinin yıllık ısınma ve sıcak su için kullandığı doğal gaza eşdeğer olması bekleniyor.
Danfoss’un analizine göre Avrupa’da 2023 yılında yaklaşık 3 bin 100 teravatsaatlik enerji atık ısı olarak çevreye bırakıldı. Bu enerjinin yeniden kullanılması kıtaya yılda yaklaşık 140 milyar euro tasarruf sağlayabilir. Rapora göre Avrupa’da boşa giden ısı, Paris’in enerji ihtiyacını 48 yıl boyunca karşılamaya yetecek büyüklükte.
Almanya’da ise mevcut sanayi tesislerinden çıkan atık ısının ülkenin bölgesel ısıtma talebinin yüzde 30’dan fazlasını karşılayabileceği hesaplanıyor. Üstelik bu tahmine veri merkezleri dahil değil. Uzmanlara göre ülkedeki 3 binden fazla veri merkezi de hesaba katıldığında potansiyel çok daha yüksek olabilir.
“Parasını ödediğimiz enerjiyi çöpe atıyoruz”
Danfoss Climate Solutions Başkanı Kristian Strand, “Parasını zaten ödediğimiz enerjiyi çöpe atıyoruz” diyerek atık ısının Avrupa açısından taşıdığı potansiyele dikkat çekti.
Atık ısının dünyanın en büyük kullanılmamış enerji kaynaklarından biri olduğunu belirten Strand, bunun yeniden değerlendirilmesinin Avrupa’nın rekabet gücünü, enerji güvenliğini ve dayanıklılığını artırmanın en hızlı yollarından biri olduğunu söyledi.
Strand’a göre potansiyelin değerlendirilebilmesi için sanayide ısı geri kazanımının standart uygulama haline gelmesi gerekiyor. Enerji şirketlerinin şebeke bağlantılarını kolaylaştırması, hükümetlerin ise bu tür yatırımlarda elektriği doğal gazdan daha pahalı hale getiren engelleri ortadan kaldırması gerektiğini belirten Strand, “Bu parçaları yerine koyduğunuzda atık ısı artık atık olmaktan çıkar. Daha ucuz enerjinin, daha yüksek dayanıklılığın ve daha güçlü rekabet gücünün kaynağı haline gelir” dedi.
