CNBC'nin haberine göre S&P 500, geçen hafta yeni bir gün içi tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı; geniş piyasa endeksi 1 Mayıs’ta 7.230,12 seviyesini gördü. Bu durum, Orta Doğu’daki savaşın yol açtığı enerji maliyetlerindeki artışa rağmen gerçekleşti; petrol fiyatları ABD-İran çatışmasının 28 Şubat’ta başlamasından bu yana yüzde 50’den fazla yükseldi.
Sen, “Bu bizim için en büyük muamma oldu. Aslında petrolün daha yüksek, hisse senedi piyasasının ise çok ama çok daha zayıf olması gerektiğini düşünüyoruz. Bence potansiyel olarak oldukça büyük bir resesyona doğru uyurgezer gibi ilerliyoruz” ifadelerini kullandı.
Sen, birçok yatırımcı arasında “son derece yersiz ve tehlikeli bir coşku” olduğunu ve bu yatırımcıların devam eden enerji sıkışıklığını ağırlıklı olarak Asya ekonomilerini etkileyen bir sorun olarak görmeye devam ettiğini söyledi.
OPEC, petrol üretimini artırma sözü verdi; ancak Sen, bu artışın büyük ölçüde sembolik kaldığı ve kaybolan arzı yerine koymak için gerekli seviyenin oldukça altında olduğu konusunda uyardı.
Devasa enerji krizi
“Esas hikaye, Hürmüz Boğazı’nın ne zaman, hangi kapasiteyle ve hangi hızda yeniden açılacağıdır” diyen Sen, şöyle devam etti:
“Boğazın daha uzun süre kapalı kalacağını varsayarsanız, hepimizin 2013'teki talep seviyelerine geri dönmesi gerektiğini söylüyorsunuz; bu da günde yaklaşık 10 milyon varil daha az demek. Oysa 2013'ten bu yana nüfusa bir milyar kişi daha eklendi. Şu anda karşı karşıya olduğumuz zorluk bu. Talep düşüşünü sağlayabilmek için petrol fiyatlarının yükselmesi gerekiyor”
Petrolde taban fiyat artık 80-90 dolar seviyelerinde
İleriye dönük olarak Sen, varil başına 80-90 dolar seviyesinin yeni taban olmasını beklediğini söyledi ve daha uzun süre yüksek kalacak fiyatların LNG, kimyasallar ve gübreler dahil olmak üzere emtia piyasaları genelinde yankı bulacağını belirtti.
Sen şöyle devam etti:
“Yaşananlar nedeniyle gıda fiyatlarının yükselmeye başlamasını bekleyin; üre taşımacılığındaki aksaklıklar ve gübre sektöründe doğal gaz fiyatlarının artması ya da gaz arzının kısılması bunun nedeni olacak. Bu devasa bir enerji krizi. Hisse senedi piyasasının bunu tamamen görmezden gelerek ilk çeyrek sonuçlarının ne kadar iyi olduğundan bahsetmesine ben de şaşırıyorum. İkinci çeyrekte sonuçlar aynı ölçüde iyi olmayacak”
Hesaplaşma günü
Uluslararası petrol göstergesi Brent ham petrolü pazartesi günü varil başına 111,23 dolara ulaşarak yüzde 2,9 yükselirken, ABD tipi West Texas Intermediate petrolünün fiyatı yüzde 2,2 artışla varil başına 104,16 dolara çıktı.
Morgan Stanley’nin Avrupa baş ekonomisti Jens Eisenschidt de pazartesi günü CNBC’ye ayrı yaptığı açıklamada, petrol kaynaklı dalgalanmanın yarattığı geniş çaplı baskılara dikkat çekti. Havacılık sektöründe jet yakıtı kıtlığına ilişkin artan endişelere, ABD’de yükselen benzin fiyatlarına ve üretiminde “bir damla petrol” kullanılan ürünlere sahip imalatçıların karşı karşıya kaldığı zorlukların arttığına işaret etti.
Eisenschidt, “Sistemde gerilimlerin gözle görülür şekilde arttığını görüyoruz. Bence burada bir hesaplaşma gününe yaklaşıyoruz” dedi.
Avrupa’nın ekonomik görünümüne odaklanan Eisenschidt, çatışmanın hızlı bir şekilde çözülmesinin Avrupa Merkez Bankası’nın mevcut petrol fiyat şokunu görmezden gelerek haziran ayına kadar yüzde 2 hedefe geri dönmesini mümkün kılabileceğini söyledi.
Ancak Eisenschidt, bu fırsatın “hızla daraldığı” uyarısında bulundu ve kalıcı enflasyon risklerinin arttığını belirterek, “Önümüzdeki bir ya da iki hafta içinde gerçekten bir çözüme bakmamız gerekiyor. Aksi halde, ECB’nin faiz artışıyla karşı karşıya kalacağımızı düşünüyorum” dedi.
