Elon Musk'ın sahibi olduğu Tesla, ABD düzenleyicilerine sunduğu yıllık raporda 2025 yılı için federal vergi borcunu “sıfır dolar” olarak bildirdi. ABD’deki toplam geliri 264 milyar dolara ulaşan şirket son 20 yılın yalnızca birinde ABD’ye vergi borcu açıkladı. Vergi yükünün düşük olmasının başlıca nedeni, şirketin uzun yıllar zarar etmesi nedeniyle yararlandığı vergi indirimleri. Ayrıca federal hükümetin sağladığı yeşil enerji teşvikleri de bu tabloya katkı sağladı.
Bunun yanı sıra Reuters tarafından yapılan bir inceleme, Tesla’nın vergi avantajını artıran başka bir yönteme daha işaret ediyor. Şirketin Hollanda ve Singapur’daki iştiraklerinin son yıllarda toplam 18 milyar dolar kâr elde ettiği, ancak bu kazançların söz konusu ülkelerde vergilendirilmediği ortaya kondu. Analize göre bu yapı olmasaydı, kârın ABD’de beyan edilmesi ve vergilendirilmesi gerekecekti. “Kâr kaydırma” olarak bilinen bu yöntem sayesinde Tesla’nın ABD’de 400 milyon dolardan fazla vergi tasarrufu sağlamış olabileceği belirtiliyor.
Reuters, Tesla ve bağlı şirketlerinin Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’daki 14 ülkede yaptığı bildirimleri, şirket yöneticilerinin açıklamalarını ve sunumlarını inceledi. Ayrıca 20’den fazla analist, sektör danışmanı, akademisyen ve vergi uzmanıyla görüşüldü. ABD Kongresi’nde daha önce birçok kez ifade vermiş üç vergi uzmanı da analizde ulaşılan sonuçların gerçekçi olduğu görüşünü paylaştı.
Elde edilen bulgular, Elon Musk’ın şirketlerinin ABD’de “adil vergi payını ödemekten kaçınmadığı” yönündeki açıklamalarıyla çelişiyor. Musk, 2024 seçimleri öncesinde ABD Başkanı Donald Trump ile yürüttüğü kampanya sırasında vergi kaçınma yöntemlerine mesafeli yaklaştığını ifade etmişti.
Ne Tesla ne de Musk, Reuters’ın yorum taleplerine yanıt verdi. ABD vergi otoritesi Internal Revenue Service de konuya ilişkin açıklama yapmadı.
Reuters, Tesla’nın vergi uygulamalarının yasalara aykırı olduğuna dair bir bulguya ulaşmadı. Ancak kâr kaydırma, çok uluslu şirketlerin kârlarını daha düşük vergi oranlarının uygulandığı ülkelere aktararak vergi yükünü azaltmalarını sağlayan yaygın ve tartışmalı bir yöntem olarak biliniyor.
Uzmanlara göre Tesla’nın bu stratejisi, şirketin bazı fikri mülkiyet haklarını yurt dışındaki iştiraklerine devretmesine dayanıyor. Bu sayede normalde ABD’de vergilendirilmesi gereken gelirler, daha düşük vergili ülkelere kaydırılabiliyor.
Singapur kayıtlarına göre, Tesla Motors Singapore Holdings adlı iştirak, 2023 ile 2025 başı arasında Hollanda merkezli TM International’dan yaklaşık 18 milyar dolar kâr elde etti. Bu Hollanda birimi “yerleşik olmayan ortaklık” statüsünde bulunuyor; çalışanı yok ve vergi ödeme ya da finansal raporlama yükümlülüğü taşımıyor. Singapur’daki iştirak de bu gelir üzerinden vergi ödemiyor.
Hollanda ve Singapur vergi otoriteleri gizlilik kuralları nedeniyle soruları yanıtsız bıraktı.
Uzmanlar, bu yapının temel amacının kârı düşük vergili ülkelere kaydırmak olduğunu belirtiyor. Michigan Üniversitesi’nden vergi hukuku profesörü Reuven Avi-Yonah’a göre, “Bu tamamen kârın düşük vergili yargı alanlarına aktarılmasıyla ilgili.”
