23 Haziran 2024, Pazar Gazete Oksijen
Haber Giriş: 07.09.2023 16:50 | Son Güncelleme: 07.09.2023 16:50

Wall Street Journal yazdı: Orta Doğu dünyanın ATM'si haline geliyor

Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı enerji krizi ve Orta Doğu ülkelerinin bu yıl finans ve spor gibi alanlarda söz sahibi olmak için daha fazla yatırım yapmaya başlaması etkisini gösterdi. Suudi Arabistan ve diğer Körfez monarşileri dünya finans sahnesinde dikkatleri çekti
Wall Street Journal yazdı: Orta Doğu dünyanın ATM'si haline geliyor

Beş yıl önce Suudi yetkililer, muhalif bir gazetecinin öldürülmesinin ardından Amerikalı finans yöneticilerinin Riyad'daki serbest yatırım toplantısından çekilmesini izledi. Ancak çöldeki Davos olarak adlandırılan konferansa bu yıl o kadar çok talep bekleniyor ki yöneticilerden kişi başı 15 bin dolar talep ediliyor. Küresel nüfuz peşinde koşan Orta Doğu monarşileri dünyanın finans sahnesinde önemli bir an yaşıyor. Tam da geleneksel Batılı finansörlerin anlaşma yapmaktan ve özel yatırımlardan çekildiği bir dönemde, enerji patlamasıyla nakde boğulmuş durumdalar. Bölgenin egemen varlık fonları, başka yerlerde para bulmakta zorlanan özel sermaye, risk sermayesi ve gayrimenkul fonları için en moda ATM haline geldi. 

Satın alımlara karşı ilgi arttı

Önemli birleşme ve satın almalar için pazar, bölgeden gelen ilginin arttığını gördü. Yakın zamanda açıklanan anlaşmalar arasında bir Abu Dabi fonunun yatırım yöneticisi Fortress'i 2 milyar dolardan fazla bir fiyata satın alması ve bir Suudi fonunun küresel kredi kuruluşu Standard Chartered'ın havacılık birimini 700 milyon dolara satın alması yer alıyor. Abu Dabi'nin ulusal güvenlik danışmanı Şeyh Tahnoun bin Zayed Al Nahyan tarafından denetlenen şirketler ve fonlar, Standard Chartered ve yatırım bankası Lazard'ı satın almak için girişimlerde bulundu. Ayrıca yakın zamanda 1,2 milyar dolarlık bir Birleşik Krallık sağlık şirketini satın almak ve yaklaşık 6 milyar dolarlık Kolombiyalı bir gıda devinin kısmi kontrolünü ele geçirmek için anlaşmalar yaptılar.

"Herkes Orta Doğu'ya girmek istiyor"

Fon toplama danışmanlık firması Jade Advisors'ın kurucusu Peter Jädersten, "Şimdi herkes Orta Doğu'ya gitmek istiyor bir zamanlar ABD'deki altına hücum gibi" dedi. Bölgeyi ziyaret eden fon yöneticileri, genellikle egemen servet fonlarının rakipleriyle karşı karşıya beklediklerini söylüyor. Silikon Vadisi ve New York yöneticileri, Four Seasons Abu Dhabi'nin beyaz mermer zeminli lobisinde, diğer en iyi otellerde olduğu gibi, neredeyse sürekli yer aldıklarını belirtiyorlar.

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın gözde projesi olan ve Gelecek Yatırım Girişimi olarak bilinen gelecek ayki Riyad konferansının para avcıları için bir mıknatıs olması bekleniyor. 2018'de Suudi ajanların gazeteci Cemal Kaşıkçı'yı öldürmesinin ardından Wall Street yöneticileri geri adım attı ve yıllardır pek çok girişim ve fon ahlaki kaygılar nedeniyle ülkeden yatırım yapmaktan kaçındıklarını söyledi. Bazı şirketler krallıktan uzak durmaya devam ederken, insan hakları grupları da hükümetin, muhaliflerine yönelik muamele konusundaki sicilinin ciddi bir sorun olmaya devam ettiğini söylüyor.

Ancak Suudi fonları geçen yıl diğer yatırımcıların sıkışmaya başlamasıyla daha fazla talep görmeye başladı. Geçen yılki konferansta Kamu Yatırım Fonu Başkanı Yasir Al Rumayyan, dünyanın en büyük iki yatırım şirketi yöneticisi olan Blackstone'dan Stephen Schwarzman ve Bridgewater Associates'in kurucusu Ray Dalio ile birlikte bir panelde yer aldı. 

Andreessen Horowitz'in ortağı Ben Horowitz, bu bahar PIF sponsorluğundaki bir konferansta Suudi Arabistan'ın bir start-up ülkesi olduğunu söyledi ve Prens Muhammed'den ülke için yeni bir kültür ve yeni bir vizyon yaratan kurucusu olarak bahsetti. Bölgenin yeni hakimiyeti en çok yatırımcıların paralarını yıllarca kilit altında tutan özel fonlar arasında görülüyor. Ayrıntılı istatistikler çok az olmakla birlikte, en büyük iki devlet fonundaki rakamlar artışa işaret ediyor. Suudi PIF'de, özel fonları da içeren bir kategori olan yatırım menkul kıymetleri için taahhütler, bir önceki yıl 33 milyar dolar iken 2022'de 56 milyar dolara yükseldi. Abu Dhabi'nin Mubadala'sı öz sermaye taahhütlerinin 2022'de iki katına çıkarak 18 milyar dolara ulaştığını bildirdi.

Diğer bölgelere yatırımlar geriledi

Özel sermaye devleri TPG, KKR ve Carlyle Group'un yöneticileri yatırımcılara, dünyanın diğer bölgeleri gerilerken Orta Doğu'dan gelen ilginin güçlü kaldığını söyledi. Carlyle CEO'su Harvey Schwartz Haziran ayında düzenlenen bir konferansta "Eğer ABD'deyseniz, belli bir ölçüde endişe duyabilirsiniz" dedi. Schwartz, Orta Doğulu yatırımcıların çok atak, çok dinamik olduklarını söyledi. Orta Doğu gaza basarken, yatırım fonlarının geleneksel destekçileri geri çekiliyor. Yüksek faiz oranlarına küresel geçiş, portföylerinin en büyük bölümlerinde, özellikle de hisse senetleri ve tahvillerde kayıplara neden oldu.

PitchBook'a göre yatırımcılar 2023'ün ilk yarısında ABD merkezli girişim sermayesi fonlarına 33 milyar dolar yatırdı, bu rakam 2021'in aynı dönemindeki 74 milyar doların yarısından daha az. Preqin'e göre, tüm özel fonlar için küresel fon toplama geçen yıl yüzde 10 düşerek 1,5 trilyon dolara geriledi ve bu düşüşün devam etmesi bekleniyor.

Yükselişin iki yönü var

Bain & Co. şirketinde özel sermaye fonlarına danışmanlık yapan başkan yardımcısı Brenda Rainey, "Son 12 ayda kaynak yaratmak çok ama çok daha zor hale geldi" diyor. Bölgedeki finansman ve anlaşma patlamasının nedeni iki yönlü. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin bir yan ürünü olan yüksek enerji fiyatları, bölgenin petrol ve doğal gaza bağımlı varlık fonlarına harcayabilecekleri on milyarlarca dolar ekstra para sağladı. Bu da petrol fiyatlarındaki bir düşüşün, geçmişteki enerji patlamalarında olduğu gibi Körfez ülkelerinin hızla geri çekilmesine neden olabileceği anlamına geliyor. Aynı zamanda Suudi Prens Muhammed ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki üst düzey yetkililer jeopolitik, finans ve spor gibi alanlarda dünya sahnesinde daha fazla söz sahibi olmak için çabalıyor ve kendi ülkelerinde anlaşmalar yapmak ve sanayiyi büyütmek için varlık fonlarına ek para pompalıyorlar.