Türk sanayisinin mihenk taşlarından biri olan Tofaş (Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.), 1968 yılında Vehbi Koç’un ‘her Türk ailesini bir otomobil sahibi yapma’ vizyonuyla Bursa’da temelleri atılan, bugün ise küresel bir dev haline gelmiş bir başarı hikayesi. Koç Holding ve İtalyan Fiat ortaklığıyla kurulan fabrika, 1971 yılında Türkiye’nin seri üretim ilk otomobillerinden Murat 124’ü banttan indirdi. Bu adım, Türkiye’nin endüstriyel dönüşümünün de fitilini ateşleyen adımlardan oldu. İlk yıllarda Fiat lisanslı modeller üretildi ve Türkiye pazarı için yerelleştirilmiş çözümler geliştirildi.
1970’lerin sonunda başlayan ve 2000’lerin başına kadar süren ‘Kuş Serisi’ (Şahin, Doğan, Kartal) dönemi, Tofaş’ı Türkiye’nin en büyük otomobil üreticisi yaptı. Bu araçlar sadece bir ulaşım aracı değil, bir dönemin toplumsal hafızası ve sanayinin yerlileşme okuluna dönüştü. 1990’larda Tofaş, ürün gamını genişletti ve Fiat’ın küresel modellerini de Türkiye’de üretmeye başladı. Fiat Uno ve Fiat Tipo’nun üretildiği yıllar aynı zamanda ihracat kapasitesinin de yükseldiği yıllardı.
Bursa fabrikası sadece Türkiye için değil, Avrupa ve çevre pazarlara da üretim yapan bir merkez haline geldi.
Doblo ile şirketin kaderi değişti
2000 yılında üretilmeye başlanan Fiat Doblo, Tofaş’ın kaderini değiştirdi. Bursa’daki fabrika, Fiat dünyasının en önemli hafif ticari araç üretim ve Ar-Ge merkezi haline geldi. Doblo’yu takip eden Fiorino (MCV projesi) ile Tofaş, Avrupa pazarlarının en güçlü oyuncularından biri oldu.
2015’te 1 milyar dolarlık dev bir yatırımla hayata geçen Fiat Egea (Tipo) projesi, fikri mülkiyet hakları Tofaş’a ait olan bir başarı öyküsü. Yıllarca ‘Türkiye’nin en çok tercih edilen otomobili’ olan Egea, Tofaş’ın mühendislik gücünü dünyaya kanıtladı.
Tofaş bugün 420 bin adedi aşan üretim hacmi, ihracat performansı, Ar-Ge yetkinlikleri ve 5 bine yakın çalışanıyla Türkiye’nin önde gelen sanayi kuruluşlarından.
Koç Holding ile Stellantis’in ortak kontrolündeki Tofaş’ın yüzde 24,3’ü halka açık olan hisseleri, Borsa İstanbul BİST 30 ve BİST 100 endekslerinde işlem görüyor. Ayrıca Tofaş, BİST Kurumsal Yönetim Endeksi ve Sürdürülebilirlik Endeksi’nde yer alıyor.
Genel Merkezi İstanbul’da olan Tofaş, üretim faaliyetlerini 350 bin metrekaresi kapalı, 1 milyon metrekare alan üzerinde kurulu Bursa’daki fabrikasında gerçekleştiriyor.
2 yılda 642 milyon Euro yatırım
Bugün Tofaş fabrikasında, Fiat Egea ailesinin Sedan ve Cross modellerinin yanı sıra 2025 yılında 386 milyon Euro yatırımla Citroën, Fiat, Opel ve Peugeot markaları için K0 hafif ticari araç ürün grubunun üretimi yapılıyor. Ayrıca bu yılın üçüncü çeyreğinden itibaren 256 milyon Euro yatırımla yine 4 marka için K9 hafif ticari araç ürün grubunun üretimi yapılacak.
Stellantis’in önemli Ar-Ge merkezlerinden biri olan Tofaş, ürün geliştirme yetkinliklerini küresel çapta daha da güçlendirerek Türkiye’deki mühendislik ekosisteminin gelişimine katkı sağlıyor. Sıfırdan komple araç geliştirme bilgi birikimi ve yetkinlikleriyle Tofaş Fabrikası’nda üretimi gerçekleşen modellerin yanı sıra Stellantis bünyesindeki farklı modellerin ürün geliştirme süreçlerinde görev alan Tofaş Ar-Ge Merkezi, küresel ürün projeleri için mühendislik ihracat merkezi olarak da faaliyet gösteriyor.
9 markayı temsil ediyor
2021’de Fiat Chrysler Automobiles ile PSA Grubu’nun birleşmesiyle Stellantis kuruldu ve Tofaş bu yeni yapının Türkiye’deki en kritik üretim ve dağıtım merkezlerinden biri haline geldi. 2025 itibarıyla Tofaş, Stellantis Türkiye operasyonlarını tamamen devralarak çok önemli bir yapısal değişime imza attı. Bu kapsamda Tofaş, daha önce sahip olduğu Fiat, Alfa Romeo, Jeep, Maserati ve Ferrari markalarına ek olarak Peugeot, Citroën, Opel ve DS Automobiles markalarının da Türkiye distribütörlüğünü üstlendi. Böylece Türkiye’de Stellantis Grubu’nun tüm binek ve hafif ticari markaları tek bir yapı altında, Tofaş tarafından yönetilmeye başlandı. Bu yeni yapı satış ve pazarlama faaliyetlerinin tek merkezden yönetilmesini, dağıtım ve bayi ağında ölçek ekonomisi yaratılmasını, ürün planlama ve müşteri deneyiminde daha bütüncül bir strateji oluşturulmasını amaçlıyor.
Tofaş’ın hikayesi
Mihenk Taşı / Arşivin altın sayfalarından
Birinci Murat fabrikadan çıkıyor
Anadol ile yerli otomobil üretilebileceğini gösteren Koç Holding’in sektördeki yeni hedefi olan Fiat lisanslı otomobil üretimi nihayet sonuçlanıyor. (1971) Bugün Tofaş fabrikasında düzenlenen, Cumhurbaşkanı ve Başbakan’ın yanında İtalyan Agnelli ailesinin de katılacağı törenle ilk yerli Fiat 124 yollara koyulacak.
Temeli 13 Nisan 1969’da atılan fabrikada üretilen otomobilin Türkçe markası, üretim yeri olan Bursa’da doğan I. Murat’tan geliyor. Orijinal İtalyan şasiye sahip olan binek otosunun seri üretimle memleketin önemli bir ihtiyacını karşılaması bekleniyor. Aylar öncesinden parasını yatırıp sıraya giren vatandaşlar heyecanla Murat 124’lerine kavuşmayı beklerken üretim bandından çıkan ilk aracın Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’a hediye edileceği bildirildi. (12 Şubat 1971)
