Stephen Castle / The New York Times
Bir Kabine bakanının istifasına ve İşçi Partili milletvekillerinin yaklaşık dörtte birinin görevden çekilmesi yönündeki çağrılarına rağmen, zor durumdaki Britanya Başbakanı Keir Starmer hâlâ Downing Street’te.
Ancak asıl soru, ne kadar daha görevde kalabileceği.
Perşembe günü Sağlık Bakanlığı görevinden istifa eden Wes Streeting, Starmer’a yönelik sert eleştiriler yöneltse de bu adım hemen bir liderlik yarışını tetiklemedi. Bu da Streeting’in, liderlik yarışını başlatmak için gereken 81 İşçi Partili milletvekilinin desteğini henüz toplayamadığını gösterdi.
Streeting, cumartesi günü yaptığı açıklamada ise bir liderlik yarışı başlatılması halinde aday olacağını net şekilde ortaya koydu. Ancak bunun gerçekleşmesi birkaç haftayı bulabilir.
Sol eğilimli bir İngiliz düşünce kuruluşundaki konuşmasında yoğun alkışlar eşliğinde, “Gerçek bir yarışa ihtiyacımız var; sahada en iyi adaylar olmalı ve ben de aday olacağım” dedi.
“En iyi adaylar” vurgusunun, büyük olasılıkla Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham’a gönderme olduğu değerlendiriliyor.
Eski bir bakan olan ve Starmer’ın sık sık krizlerle gündeme gelen hükümetinde yer almayan Burnham, anketlere göre İşçi Partisi içinde başbakandan belirgin biçimde daha popüler olan tek siyasetçi. Burnham’ın ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump’ın müttefiki ve sağ popülist Reform UK partisinin lideri Nigel Farage’a karşı da daha güçlü bir performans sergilediği belirtiliyor. Reform UK, son seçimlerin ardından İşçi Partisi için ciddi bir tehdit olarak görülüyor.
Ancak Burnham’ın hem parti liderliği hem de başbakanlık için yarışabilmesi önce parlamentoya girmesine bağlı.
Bu yönde perşembe günü önemli bir gelişme yaşandı. İngiltere’nin kuzeybatısındaki Makerfield bölgesini temsil eden bir İşçi Partili milletvekili istifa edeceğini açıkladı. Bunun üzerine Burnham, yapılacak ara seçimde bu koltuk için aday olmayı planladığını duyurdu.
Peki şimdi ne olacak?
Burnham artık aday olabilir, ancak takvim henüz netleşmiş değil
Partinin yönetim organı olan ve Starmer’ın da içinde yer aldığı Ulusal Yürütme Komitesi (NEC), cuma günü Burnham’ın Makerfield’da aday olma talebini onayladı.
Komite, bu yılın başlarında Burnham’ın kuzeydeki başka bir seçim bölgesindeki ara seçimde aday olmasına izin vermemişti. Gerekçe olarak, Greater Manchester belediye başkanlığından ayrılması halinde yerine yeni bir seçim yapılması gerekeceği gösterilmişti. Ancak birçok siyaset yorumcusu, asıl nedenin Starmer’ın Burnham’ı siyasi bir tehdit olarak görmesi olduğunu savundu. İşçi Partisi içinden de bu kararın hata olduğu yönünde eleştiriler gelmişti.
Burnham’ın şimdi yerel İşçi Partisi üyeleri ve aktivistleri tarafından resmen aday olarak seçilmesi gerekiyor.
Bunun ardından hükümetin ara seçimin tarihini belirlemesi gerekecek. Hazırlık süreci dikkate alındığında, seçimin en erken 18 Haziran ya da 25 Haziran’da yapılması bekleniyor.
Burnham, Reform UK’yi ara seçimde yenebilir mi?
Burnham’ın aday olması halinde, bu yarış Britanya’da son yılların en kritik ve en yakından izlenecek ara parlamento seçimlerinden biri olabilir.
Makerfield, onlarca yıldır İşçi Partisi’nin güçlü kalelerinden biri olarak görülüyor. Ancak bölge artık Nigel Farage liderliğindeki Reform UK’nin yoğun şekilde hedef aldığı seçim çevrelerinden biri. Parti, 2024 genel seçimlerinde burada İşçi Partisi’nin yalnızca yaklaşık 5 bin oy gerisinde ikinci sırada yer almıştı.
Son yerel seçimler ise dengelerin daha da değiştiğine işaret ediyor. Manchester Evening News’in aktardığına göre Reform UK, Makerfield’da kullanılan oyların yarısından fazlasını alırken, İşçi Partisi’nin oy oranı yüzde 23’te kaldı.
Farage’ın partisi, Burnham’ın Avrupa yanlısı siyasi çizgisini hedef alarak Brexit destekçilerini mobilize etmeye çalışabilir. Brexit kampanyasının önde gelen isimlerinden Farage da seçim için “elimizde ne varsa ortaya koyacağız” mesajı verdi.
Ancak Makerfield’da aday olmak Burnham için ne kadar büyük bir risk taşıyorsa, potansiyel siyasi getirisi de o kadar yüksek olabilir. Olası bir zafer, Burnham’ın ulusal anketlerde bir yılı aşkın süredir önde görünen Reform UK’ye karşı İşçi Partisi’ni yeniden rekabetçi hale getirebilecek isim olduğunu gösterebilir.
Burnham Makerfield’ı kazanırsa ne olur?
Burnham’ın parlamentoya dönmesi halinde, Keir Starmer’ın yerine geçecek en güçlü aday olarak görülmesi bekleniyor.
İngiltere’nin kuzeyinden gelen siyasi geçmişi, özellikle son dönemde Nigel Farage’ın Reform UK partisine yönelen kuzey ve orta İngiltere seçmenleri nezdinde Burnham’a avantaj sağlayabilir. Ayrıca Burnham, Starmer’a kıyasla İşçi Partisi’nin daha solunda konumlanan bir isim olarak değerlendiriliyor. Bu durum, partinin sol kanadında hayal kırıklığı yaşayan ve Yeşiller Partisi’ne yönelen ilerici seçmenleri yeniden kazanma konusunda elini güçlendirebilir.
Ancak sola açılma stratejisinin ekonomik riskleri de olabilir.
Burnham henüz kapsamlı bir ekonomi programı açıklamış değil. Buna rağmen bazı yatırımcılar, olası liderliği altında kamu hizmetlerine daha fazla kaynak ayırmak için devlet borçlanmasının artabileceğini ve bunun ülkenin borç yükünü azaltma hedefiyle çelişebileceğini düşünüyor. Burnham geçen yıl yaptığı bir açıklamada Britanya’nın tahvil piyasasına “bağımlı” olmaktan kurtulması gerektiğini söylemişti.
Bu beklentiler piyasalara da yansıdı. Burnham’ın Starmer’ın yerine geçebileceği ihtimalinin güçlenmesiyle Britanya devlet tahvilleri cuma sabahı değer kaybetti; bu da ülkenin borçlanma maliyetlerini yükseltti.
İşçi Partisi’nde bir liderlik yarışı başlaması halinde takvimi partinin Ulusal Yürütme Komitesi belirleyecek. Oylamada parti üyeleri ile sendika destekçileri tercihli oy sistemiyle sandık başına gidecek. Partideki son liderlik yarışı yaklaşık altı hafta sürmüştü.
Burnham, Reform UK’ye kaybederse ne olur?
Makerfield’da alınacak bir yenilgi, İşçi Partisi için ciddi bir siyasi darbe anlamına gelir. Böyle bir sonuç, partinin en popüler isminin bile Reform UK’yi durduramadığı algısını güçlendirebilir.
Ancak bu senaryoda Keir Starmer’ın kısa vadede görevde kalma ihtimali artabilir.
Starmer şimdilik görevden ayrılma niyetinde olmadığını açıkça dile getiriyor. Başbakana göre Orta Doğu ve Ukrayna’da savaşların sürdüğü bir dönemde Britanya’nın en son ihtiyaç duyduğu şey iç siyasi kriz.
Buna rağmen, partinin sağ kanadının önde gelen isimlerinden Wes Streeting’in zaman içinde liderlik yarışını başlatacak desteği toplaması ihtimal dahilinde görülüyor.
Liderlik mücadelesini tetikleyebilecek diğer isimler arasında, geçen yıl hükümetten istifasına yol açan vergi sorununu çözen eski Başbakan Yardımcısı Angela Rayner ile Enerji Bakanı ve eski İşçi Partisi lideri Ed Miliband da gösteriliyor.
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
