Lily Kuo, Agnes Chang / New York Times
Son birkaç ay içinde Çin, Vietnam açıklarında tartışmalı sularda sessizce ve hızlı bir şekilde bir ada inşa ediyor; bu adanın Pekin yönetiminin dünyanın en kritik su yollarından biri üzerindeki hakimiyetini sürdürmesine yardımcı olması bekleniyor. Çin, Güney Çin Denizi’nin yaklaşık yüzde 90’ı üzerinde hak iddia ediyor ve bu alan, Güneydoğu Asya’daki birçok ülkenin de hak iddia ettiği bölgeleri kapsıyor.
Kasım ayına kadar uzanan uydu görüntüleri, Çin’e ait tarama gemilerinin Paracel Adaları’nda yer alan Antelope Resifi üzerinde hilal şeklinde bir ada inşa ettiğini gösteriyor. Paraceller; Çin, Tayvan ve Vietnam’ın karşılıklı hak iddialarında bulunduğu ada ve resiflerden oluşan bir küme.
Bu ay itibarıyla adanın sınırlarının şekillendiği, iskeleler, bir helikopter pisti ve stabilize edilmemiş yolların ortaya çıktığı görüldü. Ada, New York’taki Central Park’ın neredeyse iki katı büyüklüğe ulaşmış durumda ve inşaatın hâlâ sürdüğü anlaşılıyor.
Analistler, mevcut büyüklüğü ve devam eden genişleme göz önüne alındığında Antelope Resifi’nin Çin’in bölgedeki en büyük askeri ileri karakollarından biri haline gelmesinin muhtemel olduğunu belirtiyor. Bu tür adalarda genellikle pistler, radar sistemleri, elektronik harp tesisleri ve füze sığınakları bulunuyor. Bu üsler, Çin donanması ve hava kuvvetlerinin ana karadan daha uzak bölgelerde faaliyet göstermesine imkan sağlıyor. Ayrıca Çin sahil güvenliği ve Çin’in bölgedeki varlığını pekiştirmeye yardımcı olan binlerce sivil balıkçı teknesinden oluşan deniz milisleri de bu üsleri kullanıyor.
Çin’in ada inşa faaliyetlerini takip eden analistler, Pekin’in tartışmalı sularda halihazırda birçok ileri karakola sahip olması ve büyük ölçekli yapay ada inşasını büyük ölçüde durdurmuş olması nedeniyle bu yeni inşaat karşısında şaşkınlık yaşadı.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi bünyesindeki Asya Denizcilik Şeffaflık Girişimi’nde direktör yardımcısı ve araştırmacı olan Harrison Prétat, “Bunun stratejik mantığı çok da açık değil. Genel kanı, artık daha fazlasına ihtiyaç duymadıkları yönündeydi” dedi.
2013 ile 2017 yılları arasında Çin, Güney Çin Denizi’nde asker konuşlandırabilecek kapasitede 20’den fazla askeri ileri karakol inşa etti veya genişletti. Buna, Çin ana karasından 900 milden fazla uzakta ancak Filipinler kıyılarına 300 milden daha yakın konumda bulunan Spratly Adaları’ndaki üç büyük askeri üs ile Paraceller’deki bir üs de dahil. Kapsamı ve hızı son derece büyük olan bu ada inşa kampanyası uluslararası tepki çekmiş ve Çin’in Güneydoğu Asya’daki komşularıyla ve ABD ile ilişkilerine zarar vermişti.
Çin'in hedefinde Vietnam mı var?
Prétat, son inşaat faaliyetlerinin Vietnam’a bir yanıt olabileceğini söyledi. Vietnam son iki yıldır Spratly Adaları’nda kontrol ettiği küçük adacıklarda topraklarını genişletiyor ve askeri tesisler inşa ediyor.
Daha önemli bir etken ise, Başkan Donald Trump’ın seleflerine kıyasla Çin’in Güney Çin Denizi’ni askerileştirmesini caydırmaya daha az odaklanıyor gibi görünmesi olabilir. Prétat, “Daha büyük bir soru şu: Bunu yapabileceklerini düşündüler mi?” dedi.
Vietnam, 1974 yılında Çin tarafından ele geçirildiğinden bu yana Pekin’in kontrolünde olan Paracel Adaları’nın tamamı üzerinde hak iddia ediyor. Hanoi yönetimi, Antelope Resifi’ndeki Çin inşaatını “tamamen yasa dışı ve geçersiz” olarak nitelendirdi.
Ancak Çin, Paracel Adaları’nın kendi “doğal toprağı” olduğunu savunuyor. Geçen ay Antelope Resifi’ndeki inşaat hakkında sorulan bir soruya Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, yapılan çalışmaların yalnızca “adadaki yaşam ve çalışma koşullarını iyileştirmeye ve yerel ekonomiyi geliştirmeye” yönelik olduğunu söyledi.
© 2026 The New York Times Company
