Tariq Panja, Lucía Cholakian Herrera / The New York Times
Teksas’ın Arlington kentindeki AT&T Stadium’un dışında Lionel Messi ordusunun içinde Juan Manuel Garcia farklı duruyordu.
Diğer taraftarlar gibi sırtında 10 numara vardı ama benzerlik burada bitiyordu. Garcia’nın 10 numarası, ölümünden sonra da futbolun nihai süper kahramanı ve Arjantin’in kalıcı sembolü olmayı sürdüren Diego Maradona’ya aitti.
Arjantin’in orta kesimindeki Rosario’dan gelen 40 yaşındaki Garcia, Messi’nin 2026 Dünya Kupası’ndaki her maçta gol atma serisini sürdürmesini ve Arjantin’in grup aşamasını kayıpsız tamamlamasını izlemeye hazırlanıyordu. “Messi artık daha iyi bir oyuncu olarak görülebilir ama Maradona Arjantin’dir, Arjantin de Maradona’dır” dedi.
Bu saygı, ülkesinde her yerde görülüyor. Buenos Aires’in dört bir yanındaki duvarlar Maradona duvar resimleriyle kaplı ve ilk kulübü Argentinos Juniors yaşayan bir tür mabede dönüşmüş durumda. Kamyonlar, Maradona’nın cennette Messi’yi beklediğini gösteren görsellerle süsleniyor. Dünya Kupası’ndaki taraftarlar, onun dev bayraklarını stadyumdan stadyuma taşıyor.
Ancak Messi’nin dehası, sponsorlar onun şöhretinden pay almak için sıraya girerken cömert biçimde karşılık bulurken, Maradona’nın imajı büyük kampanyalarda dikkat çekici biçimde yok. Bu, kıtaları, yargı alanlarını ve patent ofislerini aşan; ailesini parçalayan ve yatırımcıları onun görüntüsünü kullanma hakkı için karşı karşıya getiren tuhaf, yıllara yayılan bir hukuk mücadelesinin sonucu.
Maradona’nın mirası, ölümünde de hayatı kadar kaotik çıktı.
Saha içinde ve dışında yıldızlığa pürüzsüz bir yoldan ulaşan Messi’nin aksine Maradona, eleştiri ve tartışmaların gölgelediği görkemli zirvelerle dolu, aşırılıklarla geçen bir hayat yaşadı. 2020’deki ölümü milyonlarca Arjantinli arasında büyük bir yas dalgası yarattı ama bu çok hızlı biçimde suçlamalara ve bugün de süren hukuki anlaşmazlıklara dönüştü.
Aile içinde savaş
Maradona, beyin ameliyatı geçirdikten sonra vasiyet bırakmadan öldü ve geride tanıdığı beş çocuk bıraktı. Eski yakınları, markasını ve imajını işletme hakkını çocuklarına değil kız kardeşlerine bıraktığını iddia etti. Bu kişilere karşı, onun adından yasa dışı biçimde kazanç sağlamakla suçlandıkları bir dolandırıcılık davası sürüyor.
Çocuklarının Arjantin yasalarına göre kendilerine ait olduğunu savunduğu haklar, bunun yerine acı bir aile kopuşunun ve davaların konusu haline geldi. Çocuklarla halaları arasındaki temas artık avukatlar ve mahkemeler üzerinden yürüyor. Kızlarından 30 yaşındaki Jana Maradona, “Temelde para yüzünden yeğenlerine karşı olmaya karar verdiler” dedi.
Avukatının ofisinde oturan Jana Maradona umutsuzluk, öfke ve inançsızlık hissettiğini anlattı. Aile, babasının görüntüsünü ya da tescilli adını taşıyan yeni ürünler keşfetmeyi sürdürüyor: cipsler, enerji içecekleri, şarap, purolar, hatta çoraplar.
Anlaşmazlığın merkezinde, Maradona adına 2015’te avukatı ve uzun yıllar yardımcısı olan Matias Morla tarafından kurulan Sattvica adlı şirket var. Morla, Arjantin’de birçok kişi tarafından futbolcuyu son yıllarında kontrol etmekle suçlanan bir figür.
Morla bu düzenlemeyi savundu. Maradona’nın kız kardeşlerine her zaman maddi destek verdiğini ve “yokluğunda onların onurlu bir hayat süremeyeceğini” bildiğini söyledi.
İşle en çok ilgilenen kız kardeşi Rita Maradona, sorulara kısa bir e-postayla yanıt vererek Morla’nın anlatımına katıldı. Morla, çocukların babaları ölmeden önce onunla “berbat” bir ilişkisi olduğunu söyledi ve onu çocuklarından kopardığı yönündeki iddiaları abartmakla suçladı.
Maradona’nın eski menajeri ve arkadaşı Guillermo Cóppola buna katılmadı. Morla’nın “Diego’nun hayatına girip birçok kişiyi dışarı ittiğini” söyledi.
Buenos Aires’teki bir mahkemenin ocak ayında verdiği karar, çocukların mirasçı olduğunu teyit etti ve Sattvica’ya yeni iş yapmayı durdurma, mevcut sözleşmelerden elde edilen geliri ise mahkeme denetimindeki bir hesaba aktarma talimatı verdi. Ancak çocukların avukatları, mahkeme sürecindeki iddiaları yineleyerek bu satışların sürdüğünü söyledi ve çok daha fazla sözleşmenin açıklanmadığına inanıyor.
Uğruna savaşılmaya değer bir marka
Saha içinde ve dışında kısa boylu Maradona gişe garantisiydi: Çok az kişide görülebilecek türden bir isyan, saygı ve tartışma sembolüydü. Bu çelişkiler, 1986 Dünya Kupası’nda İngiltere’ye karşı sergilediği efsanevi performansta kristalleşti. Önce daha sonra “Tanrı’nın Eli” diye adlandıracağı el çabukluğuyla açılış golünü attı; dakikalar sonra da İngiltere savunmasını geçerek yüzyılın golü olarak hatırlanan golü kaydetti.
Sekiz yıl sonra kariyeri en üst düzeyde fiilen sona erdi; Dünya Kupası’nda doping nedeniyle ceza alan son oyuncu oldu. Babalık davaları, mafya bağlantıları ve bağımlılıkla mücadelesi bazı gözlerde itibarına zarar verdi; diğerleri içinse, özellikle işçi sınıfı açısından, bu kusurlar ona duyulan bağlılığı yalnızca daha da derinleştirdi.
Bütün bunlar, adını yatırımcılar için son derece cazip ve aynı zamanda tehlikeli kıldı. Britanya’dan İtalya’ya, Hindistan’dan Birleşik Arap Emirlikleri’ne kadar şirketler Maradona markasıyla iş yapmaya çalışıyor. The New York Times, her biri münhasır lisans anlaşmalarına sahip olduğunu iddia eden altı kişiyle konuştu. Hepsi de Maradona efsanesinden bir parçaya sahip olmanın bir servet değerinde olabileceğine inanıyordu.
En öne çıkanlardan biri, Maradona’nın yakın arkadaşı olan ve ölümünden bu yana onun adına lisans anlaşmaları imzalamak için yıllar harcayan Napoli’li pizzacı Stefano Ceci. Konumunu kanıtlamak için Ceci, bir sözleşmenin yanı sıra birlikte geçirdikleri hayattan hatıralarla dolu bir bavul çıkardı; bunların arasında Maradona’nın saçını içeren bir torba da vardı.
Ailenin avukatları, mahkeme sürecinde bu sözleşmenin Ceci’ye amaçlanandan çok daha fazla hak verecek şekilde değiştirildiğini savundu. Ceci’nin avukatı Dimitri Russo, sözleşmenin geçerli olduğunu söyledi. İki adam arasında derin bir dostluk olduğunu anlattı. Ceci’nin Maradona dövmeleri var, kızına MaraDona adını verdi ve Diego adlı bir köpeği var.
Ceci’nin anlaşmalarının birçoğu, karşı taraflar için hukuki sorunlara ve mali kayıplara yol açtı. Bunların arasında 2022’de Maradona’ya ait NFT olarak bilinen bir dijital token çıkarmak için 200 bin dolar harcayan, ancak aynı hakları ileri süren diğer şirketlerin rakip iddialarıyla karşılaşan Britanyalı bir iş insanı da vardı.
En yüksek profilli dava, Electronic Arts ve “EA FC” video oyunu serisiyle ilgiliydi. EA, 2017’de Maradona ile anlaşma imzaladı ancak ölümünün ardından imajı üzerindeki rakip hak iddiaları şirketi onu oyundan çıkarmaya zorladı; Maradona, EA’in çocuklarıyla anlaşma yapmasının ardından Şubat 2025’te oyuna geri döndü. İtalyan kulübü Napoli de Maradona’nın ölümünden sonra onun görüntüsünü taşıyan formalar sattığı için benzer hukuki anlaşmazlıklarla karşılaştı.
İki yatırımcı, İtalyan iş insanı Alfonso Di Prisco ve Britanyalı girişimci Sanjay Wadhwani, Maradona’nın imajı üzerindeki münhasır küresel hakları güvence altına almak için yüz binlerce dolar harcadı ve şartlar konusunda anlaşmazlığa düştü. Sattvica’da ortak olarak yer alan Wadhwani, yatırımcıların rekabet halindeki mülkiyet iddiaları nedeniyle 5 milyon dolar kaybetmiş olabileceğini tahmin ediyor.
Wadhwani, “Bazen yanarsınız, bazen yanmazsınız” dedi. Artık hakların Maradona’nın çocuklarına ait olduğuna inanıyor.
Bunların hiçbiri Arjantin’in dördüncü Dünya Kupası şampiyonluğu arayışını yavaşlatmadı. Turnuva, aksine, geride bıraktığı hukuki enkazın gölgesinde kalmadan birçok kişinin hâlâ ülkesinin en saf sembolü olarak gördüğü adamı onurlandırmak için bir netlik sunuyor.
İdolü gibi giyinmiş olmaktan gurur duyan Garcia, “Benim için Maradona futbolun tanrısı; kusurları olan bir tanrı, hataları olan bir tanrı. Onu gezegendeki herhangi bir futbolcudan çok daha insani yapan da bu” dedi.
© 2026 The New York Times Company
