NATO Zirvesi'nde ikinci gün: Rutte'den ABD'nin İran saldırısına destek

Metin Kaan Kurtuluş Ankara'dan bildiriyor

Türkiye'nin, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai kentine göndermesi gündemde. Bu seçeneğin, ABD'nin CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi sürecinde değerlendirilen formüllerden biri olduğu belirtiliyor.

ABD yönetimi Türkiye'ye Patriot hava savunma sistemi satışına da sıcak bakarken, Ankara'nın S-400'lerin geleceği konusunda Rusya ile görüşmelerini sürdürüyor.

NATO Zirvesi için Ankara'da bulunan Demokrat Senatör Jeanne Shaheen de S-400 konusunda kabul edilebilir bir çözüm bulunması halinde Türkiye'nin F-35 programına dönüşünün Kongre'de destek görebileceğini söyledi.

F-35’e dönüş yolu netleşiyor: S-400 için Dubai formülüne doğru

NATO Liderler Zirvesi öncesinde basın mensuplarının karşısına çıkan Yunanistan, Macaristan ve Bulgaristan liderleri, savunma harcamalarından Ukrayna savaşına, Orta Doğu'daki gerilimden ikili ilişkilere kadar birçok konuda mesaj verdi.

Miçotakis: Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesini destekliyorum

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Yunanistan'ın NATO'ya olan taahhüdünün sürdüğünü ve ülkesinin silahlı kuvvetleri için 25 milyar avroluk modernizasyon programı yürüttüğünü söyledi.

Ankara'da düzenlenen zirveye de değinen Miçotakis, "Ankara'yı ziyaret etmek benim için her zaman bir zevkti. İki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinin her zaman büyük bir savunucusu oldum." dedi.

Miçotakis ayrıca ABD ile İran arasında varılan mutabakata uyulmasının önemine işaret ederek, Orta Doğu'da gerilimin yeniden yükselmesinin enerji fiyatlarını artırabileceği uyarısında bulundu.

Macaristan: Ukrayna'ya silah ya da asker göndermeyeceğiz

Macaristan Başbakanı Peter Magyar ise NATO'nun birlik içinde kalmasının ortak çıkar olduğunu belirterek, ülkesinin savunma harcamalarını artıracağını ve 2035 yılına kadar GSYH'nin yüzde 5'i hedefine ulaşmayı planladığını söyledi.

Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin değerlendirmesinde Rusya'yı "saldırgan", Ukrayna'yı ise "kurban" olarak nitelendiren Magyar, buna rağmen Macaristan'ın tutumunun değişmeyeceğini belirterek, "Ukrayna'ya insani yardımlarımız sürecek ancak silah ya da asker göndermeyeceğiz." ifadelerini kullandı. Magyar, zirve kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile kısa bir görüşme yaptığını ve ilerleyen dönemde ikili görüşme gerçekleştirmek konusunda mutabık kaldıklarını da açıkladı.

Bulgaristan'dan savunma ve Grönland mesajı

Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ise NATO'nun derin bir dönüşüm sürecinden geçtiğini belirterek, Avrupa'daki müttefiklerin ortak savunmaya daha fazla katkı sunması gerektiğini söyledi.

Radev, NATO'nun savunma harcamalarını GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarma hedefinin yalnızca askeri kapasitenin artırılmasını değil, ulaştırma altyapısı, bağlantı kapasitesi, dijital dayanıklılık ve siber güvenlik alanlarında yapılacak yatırımları da kapsadığını ifade etti.

Ukrayna'ya desteğin Bulgaristan'ın ekonomik imkânlarıyla uyumlu olması gerektiğini söyleyen Radev, sosyal harcamaların bu süreçten olumsuz etkilenmemesi gerektiğini belirtti. Grönland'a ilişkin bir soruya ise "Avrupa'nın, Grönland halkının kendi kaderini tayin edebilmesine olanak sağlayacak imkânları sunması gerektiğini düşünüyoruz." yanıtını verdi.

Middle East Eye haberi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın, NATO Zirvesi kapsamında savunma sanayii, terörle mücadele ve siber güvenliği kapsayan kapsamlı bir güvenlik ve savunma iş birliği anlaşması imzalaması bekleniyor.

Anlaşma, iki ülkenin savunma sanayii alanında iş birliğini derinleştirmesini ve hibrit tehditler ile terörle mücadelede daha yakın koordinasyon kurmasını öngörüyor. Anlaşmanın, Fransa ile Yunanistan arasında 2021'de imzalanan savunma paktına benzer nitelikler taşıdığı belirtilirken, metnin kamuoyuyla paylaşılmayacağı ifade ediliyor.

Türkiye ve İngiltere'den kapsamlı savunma sigortası: Ankara ve Londra stratejik ortaklığa geçiş yapıyor

NATO Liderler Zirvesi oturumu öncesinde konuşan Hollanda Başbakanı Rob Jetten, Orta Doğu'daki "kırılgan" ateşkesin ihlal edilmesine izin verilmemesi gerektiğini belirterek, İran'a ateşkes ihlallerinin kabul edilmeyeceğinin açık şekilde gösterilmesi gerektiğini söyledi.

Jetten, bununla birlikte diplomatik çabaların sürdürülmesinin de önem taşıdığını vurgulayarak, "Müzakerelerin devam etmesi ve bir çözüme ulaşılması için azami diplomatik baskı uygulanmalı." ifadelerini kullandı.

Kanada Başbakanı Mark Carney, NATO Zirvesi öncesinde yaptığı açıklamada Rusya'yı "doğrudan tehdit" olarak nitelendirirken, Kanada'nın savunma harcamalarını gelecek iki yıl içinde GSYH'nin %1,5'inden %4'e yükselteceğini söyledi.

Carney, NATO'da savunma yükünün giderek ABD'den Kanada ve Avrupa ülkelerine kaydığını belirterek, bu değişimin hız kazandığını ifade etti. Ankara'ya gelmeden önce ABD Başkanı Donald Trump ile görüştüğünü ve Trump'ın da müttefiklerin daha fazla sorumluluk üstlenmesini istediğini aktardı.

Kanada Başbakanı ayrıca İran'ın Suudi Arabistan ve Katar'daki hedeflere yönelik saldırılarını "sorumsuzca" olarak nitelendirerek, bölgede gerilimin düşürülmesi çağrısında bulundu.

Zirvenin ikinci gününden neler bekleniyor?

İlk gün Trump'ın Avrupa'ya yönelik sert mesajları ve Türkiye'ye ilişkin açıklamalarının gölgesinde geçen NATO Zirvesi'nde bugün liderler resmi oturumlarda bir araya geliyor. Günün sonunda yayımlanacak ortak bildiri, ittifakın önümüzdeki döneme ilişkin yol haritasını ortaya koyacak.

Savunma harcamaları

Liderler, geçen yıl kabul edilen savunma harcamalarının GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarılması hedefindeki ilerlemeyi değerlendirecek. NATO, Ankara Zirvesi'ni verilen taahhütlerin ne ölçüde yerine getirildiğinin ilk kapsamlı kontrolü olarak görüyor.

Savunma sanayii

İlk gün açıklanan milyarlarca dolarlık savunma anlaşmalarının ardından odak noktası, artan bütçelerin üretim kapasitesine ve ortak tedarik projelerine nasıl dönüştürüleceği olacak. NATO, ekonomik gücün daha hızlı askeri kabiliyete çevrilmesini hedefliyor.

NATO 3.0

ABD'nin Avrupa'dan daha fazla sorumluluk üstlenmesini istemesiyle öne çıkan "NATO 3.0" yaklaşımı da liderlerin gündeminde. Yeni model, Avrupa'nın konvansiyonel savunmada daha büyük rol üstlenmesini, ABD'nin ise nükleer caydırıcılıktaki liderliğini sürdürmesini öngörüyor.

Ukrayna

Müttefikler Ukrayna'ya askeri desteğin sürdürülmesini ele alacak. Kiev yönetimi özellikle hava savunma sistemleri talep ederken, Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda mevcut tutumun değişmesi beklenmiyor.

Ortak bildiri

Zirve sonunda yayımlanacak bildiride ortak savunma taahhüdünün yinelenmesi, Rusya'nın uzun vadeli tehdit olarak tanımlanması, terörizm vurgusu ve Ukrayna'ya 2026-2027 döneminde yaklaşık 70 milyar avroluk askeri destek taahhüdünün yer alması bekleniyor.

NATO Zirvesi'nde 2. gün: Resmi oturumlarda liderler dört konuya odaklanacak

Zirvenin ilk gününde öne çıkan başlıklar nelerdi?

Trump'tan Avrupa'ya sert mesaj: "Sadakat istiyorum"

NATO Zirvesi'nin ilk gününe ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupalı müttefiklere yönelik açıklamaları damga vurdu. Trump, Avrupa'daki ABD askeri varlığının azaltılıp azaltılmayacağı sorusuna "Göreceğiz" yanıtını verirken, müttefiklerden daha fazla "sadakat" beklediğini söyledi.

CNN'in aktardığına göre Trump, Şubat ayında Beyaz Saray'da yapılan bir toplantıda Avrupa'daki Amerikan askerlerinin üçte bir oranında azaltılması seçeneğini değerlendirdi. Plan daha sonra askıya alınsa da Washington'ın Avrupa'daki askeri varlığını yeniden gözden geçirmesi, zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri oldu. Avrupalı liderler ise İran operasyonu öncesinde kendilerine danışılmadığını belirterek Trump'ın eleştirilerine karşı çıktı.

Erdoğan ve Trump'dan yeni sayfa mesajı: CAATSA, F-35 ve KAAN gündemde

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump, zirvenin ilk gününde Beştepe'de bir araya geldi. Görüşme öncesinde basına açıklama yapan Trump, Türkiye'ye Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi nedeniyle 2020 yılında uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını duyurdu. "Zamanı geldi. Dostumu boğmak istemiyorum" diyen Trump, Türkiye'yi "olağanüstü bir müttefik" olarak nitelendirdi.

Erdoğan ise ABD ile F-35 savaş uçakları konusunda ilerleme sağlandığını belirterek beş uçak için taahhüt aldıklarını söyledi. Trump da satışa olumlu yaklaştığını ifade etti. İki liderin görüşmesinde Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN'ın motor tedariki ile savunma sanayi iş birliği de ele alındı.

Ancak Trump'ın F-35 mesajları aynı gün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun itirazıyla yeni bir diplomatik tartışma yarattı. CNN'e konuşan Netanyahu, Türkiye'ye F-35 satılmasına karşı olduğunu belirterek Trump'a satışın gerçekleşmemesi yönünde baskı yaptığını söyledi.

Rutte'den savunma sanayi çağrısı: "Üretim bir kükremeye dönüşmeli"

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, NATO Savunma Sanayii Forumu'nda yaptığı konuşmada ittifakın savunma üretim kapasitesini hızla artırması gerektiğini söyledi. "Makinelerin uğultusu bir kükremeye dönüşmeli" diyen Rutte, Rusya'nın yanı sıra Çin, İran ve Kuzey Kore'den kaynaklanan tehditlerin daha hızlı üretim ve daha güçlü bir savunma sanayii gerektirdiğini vurguladı.

Rutte ayrıca geçen yıl kabul edilen ve NATO üyelerinin 2035'e kadar gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ini savunmaya ayırmasını öngören hedefin uygulanmasının önemine dikkat çekti. Trump ile görüşmesinde ise Avrupa ülkelerinin son yıllarda savunma harcamalarını önemli ölçüde artırdığını belirterek bunu "Trump trilyonu" olarak tanımladı ve ABD ile Avrupa arasındaki gerilimi yatıştırmaya çalıştı.

NATO Savunma Sanayii Forumu'nda 50 milyar dolarlık anlaşmalar

Zirve kapsamında düzenlenen NATO Savunma Sanayii Forumu'nda toplam değeri en az 50 milyar dolar olduğu belirtilen yeni savunma anlaşmaları açıklandı. Avrupa ülkelerinin ABD'li Northrop Grumman'dan gözetleme sistemleri satın alması ve NATO'nun İsveç merkezli Saab'a yeni hava platformları siparişi vermesi öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı.

Savunma harcamalarının artırılması yönündeki NATO hedefi doğrultusunda açıklanan anlaşmaların, ittifakın üretim kapasitesini genişletmeye yönelik ilk somut adımlar arasında olduğu değerlendiriliyor.

Zelenski'den hava savunması çağrısı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, zirve kapsamında müttefiklerden acil hava savunma desteği istedi. "Geri kalan her şeyi kendimiz yapabiliriz ancak hava savunmasında ortaklarımızın kararlılığına ihtiyacımız var" diyen Zelenski, son günlerde Rusya'nın düzenlediği yoğun füze saldırılarının ardından Ukrayna'nın özellikle balistik füzelere karşı savunmada zorlandığını söyledi.

BBC'nin aktardığına göre Ukrayna'nın en büyük ihtiyacı ABD yapımı Patriot hava savunma sistemleri. CNN ise Zelenski'nin resmi liderler oturumlarına katılmayacağını, ancak liderler yemeğinde yer alacağını ve Çarşamba günü Trump ile ikili görüşme gerçekleştirmesinin beklendiğini bildirdi. Avrupa ülkelerinin de zirvede Ukrayna için yeni askeri yardım paketleri açıklamaya hazırlandığı belirtiliyor.

Oksijen Ankara’da: NATO zirvesinin ilk gününde öne çıkanlar

ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki İran hedeflerini vurma emrini 36. NATO Liderler Zirvesi için bulunduğu Ankara’da verdiği belirtildi.

Axios’un haberine göre Trump dün Ankara’da Savunma Bakanı Pete Hegseth, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Maliye Bakanı Scott Bassent ile bir toplantı gerçekleştirdi. Toplantıya Genelkurmay Başkanı Dan Caine ve zirve için Ankara’da bulunan diğer yetkililer de katıldı.

ABD’li bir yetkiliye göre Trump, saldırıyı Ankara’da onayladıktan sonra gerçekleştirilmesi için emri verdi. Yetkili, "Bu tepki, İran’ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen masum gemilere yönelik gerçekleştirdiği uluslararası terör eylemlerinin doğrudan bir sonucudur. İranlılar bu absürt adımlarının sonuçlarının farkındaydı, buna rağmen bu saldırıları düzenlemeyi seçtiler" dedi.

ABD, İran’ın ticari gemileri hedef almasına karşılık olarak yapılan saldırıda 80’den fazla hedefin vurulduğunu bildirmişti.

ABD, İran'a karşı yeni saldırı başlattı

Metin Kaan Kurtuluş Ankara'dan bildiriyor

NATO Genel Sekreteri, Ankara’daki NATO Zirvesi’nin ikinci gününde kapı önünde yaptığı açıklamalarda, ABD Başkanı Donald Trump’ın ittifaka bağlı olduğunu ifade etti ve diğer müttefiklerden daha fazla savunma harcaması beklemekte haklı olduğunu söyledi.

Beştepe’de ikinci gün toplantıları için içeriye girmeden gazetecilerin sorularını yanıtlayan Rutte, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e seslenerek, “Biz asla kimseye saldırmayız ama topraklarımızın her parçasını koruruz. Bizimle oynama” dedi.

Bugün tekrar kolektif olarak Rusya’nın NATO topraklarına uzun süreli bir tehdit olduğunun vurgulanmasını bekliyorum. Bildiriyi çıkınca okuyacaksınız, ama Rusya’nın uzun süreli tehdidinin tekrar not düşüleceğini düşünüyorum.

Yüzde 5 taahhüdü verildi, şimdi bu taahhüdü yerine getirme zamanı. Asıl müthiş haber, 2026’da temel savunma harcamaları ve savunma ile alakalı harcamaları birleştirdiğinizde yüzde 4’e ulaştık. 1 yılda Kanada ve Avrupa yüzde 4’e ulaştı. Bence ana konu savunma sanayii çıktıları. Kendinizi dolar, euro veya lirayla koruyamazsınız. Üniforma giyen insanlara ihtiyacınız var.

Rutte’ye Trump’ın askerlerini Avrupa’dan çekebileceği ile ilgili söylemleri ve Grönland açıklamaları da soruldu:

“Trump ekibin tamamen sadık bir parçası. NATO, ABD’nin de çıkarına. ABD’nin bir beklentisi var; Avrupalıların ve Kanadalıların onlar kadar harcaması yapması. Ben ve odadaki birçok kişi bunu haklı buluyor.

“Putin’e vereceğim mesaj şu: Bu ittifak topraklarının her parçasını korur. Biz savunmacıyız, asla kimseye saldırmayız. Biz kendi yaşam biçimimizi koruruz, demokrasimizi, topraklarımızı koruruz. Bizimle oynama”

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, zirvenin ikinci gününe ekibiyle Çankaya’daki Seğmenler Parkı’nda koşu yaparak başladı. Park Macron’un koşusu sırasında kapatıldı.