Joe Rennison / New York Times
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ın kaderi konusunda Avrupalı liderlerle girilen ve giderek sertleşen çıkmazı, yatırımcılardan keskin bir tepki gördü; doların, ABD devlet tahvillerinin ve hem ABD hem de Asya borsalarının değer kaybetmesine yol açtı.
ABD’de Salı günü S&P 500 endeksi Ekim ayından bu yana ilk kez yüzde 2’nin üzerinde geriledi. Bu hareket, Trump’ın Grönland’ın ABD kontrolüne geçmesi yönündeki planlarını desteklemedikleri takdirde Avrupalı müttefiklerine daha yüksek gümrük tarifeleri uygulama tehdidine yatırımcıların verdiği tepkiyle ilişkilendirildi.
Wall Street’in “korku göstergesi” olarak bilinen Vix volatilite endeksi ise Kasım ayından bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Satış baskısı piyasaları sarstı
Çarşamba sabahı itibarıyla söz konusu düşüş Asya piyasalarına da yayıldı ve borsa endeksleri geniş çapta eksi açıldı. Tayvan’ın gösterge endeksi Taiex yüzde 1’in üzerinde gerilerken Japonya’nın Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5 düştü.
Dolar, Japon yeni ve Güney Kore wonu karşısında zayıfladı. Vadeli işlemler ise Avrupa’da işlem başladığında hisse senetlerinin de düşük açılabileceğine işaret ediyor.
Bir önceki gün ABD’de görülen açılış düşüşü, Trump’ın ilk kez neredeyse tüm ABD ticaret ortaklarına yönelik kapsamlı tarifeleri gündeme getirdiği Nisan ayından bu yana S&P 500’de görülen en sert kayıp oldu.
Satışlar şimdilik sınırlı kalsa da, borsaların rekor seviyelere hala yakın seyretmesine rağmen, bu hareketler yerleşik dünya düzeninin geleceğine dair yatırımcı endişesinin belirgin şekilde arttığını gösterdi.
'Dünyanın en ateşli ülkesiyiz'
Son yıllarda yatırımcılar, jeopolitik çalkantıların genellikle şirket karlarına sınırlı etki etmesi nedeniyle bu tür gelişmelere karşı bağışıklık kazanmıştı. Ancak Trump’ın gazetecilere yaptığı açıklamalarda ABD’deki yatırım kalemlerinin gücünden ve görevdeki ilk yılı boyunca borsanın getirisinden oluşan abartılı bir başarı listesini sıralamasına rağmen, son günlerde yatırımcı güveni sarsıldı.
“Şu anda dünyanın en ateşli ülkesiyiz” dedi Trump.
Finansal piyasalardaki hareketler ise farklı bir tablo çizdi. Jeopolitik çalkantı dönemlerinde hisse senetleri dalgalandığında yatırımcılar genellikle dolar veya ABD devlet tahvilleri gibi diğer ABD varlıklarının güvenli limanına yönelir. Fakat bu kez yatırımcıların “Amerika satışı” pozisyonuna yöneldiğini gösteren işaretler görüldü; zira hem dolar hem de ABD devlet borçlanma kağıtları salı günü değer kaybetti.
Comerica Wealth Management’ın yatırım direktörü Eric Teal, mevcut belirsizlik sürerken yatırımcıların “bu aşamada savunmada kalmaları gerektiğini” söyleyerek coğrafi ve sektörel çeşitlendirmeye odaklanmalarını önerdi.
Dolar zayıfladı yatırımcılar altına yöneldi
ABD’nin başlıca ticaret ortaklarının para birimlerini içeren bir sepete karşı doların performansını ölçen dolar endeksi yüzde 0,8 düştü. Dolar, euro, İngiliz sterlini ve Norveç kronu karşısında da zayıfladı.
Belirsizlik dönemlerinde bir diğer güvenli liman olan İsviçre frangı ise ABD doları karşısında neredeyse yüzde 1 değer kazandı. Altın ve petrol fiyatları da yükseldi; değerli metal yüzde 1,8 arttı ve bu da yatırımcı temkininin başka bir işareti oldu.
Değeri fiyatla ters yönde hareket eden 10 yıllık ABD Hazine tahvili getirisi de yükseldi; yani tahvilin değeri geriledi. Bu getiri, tüketici ve şirket borçlanmalarındaki faizleri belirleyen dünyanın en kritik faiz göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Getiri, Ağustos ayından bu yana görülen en yüksek seviyeye çıkarak yönetimin faizleri aşağı çekme çabalarını boşa düşürdü. Hazine Bakanı Scott Bessent, Japonya’da yükselen tahvil getirilerinin ABD getirilerini yukarı iten bir faktör olduğunu söyledi.
National Alliance Securities’te uluslararası sabit getirili menkul kıymetler direktörü Andrew Brenner ise Trump’ın “Grönland konusunda daha az tartışmalı bir yol ve daha düşük faizlere doğru bir patika” bulunduğunu, ancak “bunu kullanıp kullanmayacağının soru işareti olduğunu” söyledi. Brenner, Salı günü yatırımcıları “majör volatilite” konusunda uyardı.
ABD piyasaları ilk tepkisini verdi
Salı günkü işlemler, ABD piyasalarının hafta sonu Trump’ın Avrupa’ya yönelik sertleşen tehditlerine yanıt verme fırsatı bulduğu ilk gündü; zira ABD borsaları Pazartesi günü Martin Luther King Jr.’ın doğum günü nedeniyle kapalıydı.
Mütevazı satış baskısına rağmen, büyük hisse senedi endeksleri 2025’te üçüncü kez çift haneli yükselişlerin ardından hala rekor seviyelere yakın seyretti.
Yönetim politikalarına savunma: Önce Amerika
Salı günü İsviçre’nin Davos kentindeki Dünya Ekonomik Forumu’nda düzenlenen bir panelde konuşan Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Trump yönetiminin yatırımcıları ve ticaret ortaklarını tedirgin eden “Önce Amerika” politikalarını savundu ve şöyle dedi:
'Herkes "Bu tarifeleri getireceksiniz, dünyayı mahvedeceksiniz" dedi. Dünya borsaları ne durumda? Hangileri yükseldi? Hepsi.'
Son yıllarda yatırımcılar, siyaset nedeniyle karların somut şekilde zarar görmemesi sayesinde jeopolitiği büyük ölçüde göz ardı etti. Ancak son dönemdeki keskin hareketler, yönetimin bir Avrupa müttefikinin topraklarına yönelik ısrarlı girişiminin yatırımcı endişesini artırdığına işaret ediyor.
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
