Nataliya Vasilyeva / New York Times
Kışlık paltolarıyla yatağa giren yaşlı kadınlar. Zifiri karanlığa gömülmüş şehrin sokaklarının üzerinde yanmayan sokak lambaları. Acil servislerin sıcak içecek ve atıştırmalık dağıttığı ısıtmalı çadırlar kurması.
Bu tür görüntüler, Rusya’nın enerji ve ısıtma altyapısını hedef aldığı Ukrayna’da alışıldık hale gelmişti. Şimdi benzer sahneler Rusya genelinde de yaşanıyor; ancak bu kez sorumlu düşman ateşi değil, ülkenin giderek kötüleşen kamu hizmetleri altyapısı.
Aralık ayından bu yana, Avrupa Arktiği’ndeki Murmansk bölgesinden Pasifik kıyılarına kadar Rusya genelinde yaşanan büyük elektrik kesintisi ve merkezi ısıtma arızası, alışılmadık derecede sert geçen kış koşullarında yüz binlerce kişiyi günlerce elektriksiz ve ısıtmasız bıraktı.
Rusya’nın kamu hizmetleri kronik yetersiz finansman sorunuyla karşı karşıya. Kaynakların savaşa yönlendirilmesi durumu daha da kötüleştirirken arızalar giderek daha sık hale geliyor.
Şu anda Litvanya’da sürgünde yaşayan ve şehirdeki birçok kişiyle temasını sürdüren yerel aktivist Violetta Grudina, “Murmansk kendini bir cephe hattı şehri gibi hissediyor. Ukrayna Rusya tarafından bombalanırken karanlıkta bırakıldı. Murmansk da aynı durumda, ama kimse onu bombalamıyor” dedi.
Ülkenin dört bir yanından Ruslar, patlayan boruların ve karanlık, donmuş evlerin görüntülerini ve mesajlarını, Moskova şehir meclisinin eski seçilmiş üyelerinden Yevgeny Stupin’e gönderiyor. Sürgünde yaşayan ve Telegram hesabında her gün altyapı çöküşüne dair görüntüler paylaşan Stupin, bu kesintileri düzenli olarak yayımlıyor.
Kamuoyunda ise çok az protesto görülüyor. İstisnai bir olayda, geçen ay Sibirya’daki Omsk kentinde öfkeli yaklaşık bir grup sakin, araçlarını durdurarak bir yolu trafiğe kapattı. Amaçları, iki haftadan uzun süredir onarılamayan merkezi ısıtma hattına dikkat çekmekti. Yerel basına göre protestocular daha sonra “izinsiz toplanma” gerekçesiyle para cezasına çarptırıldı.
İnsanlar sessiz kalmaya zorlanıyor
Stupin’e göre, özellikle savaşa yönelik muhalefetle bağlantılı her türlü memnuniyetsizlik ifadesine yönelik Kremlin baskısı, insanları sessizliğe zorladı. Savaşa karşı olan Stupin şu anda Almanya’da sürgünde yaşıyor.
Devlet Başkanı Vladimir Putin geçen yıl bir hükümet toplantısında, Rusya’nın kamu hizmetleri altyapısını modernize etmek için 2030’a kadar 4,5 trilyon ruble (yaklaşık 59 milyar dolar) harcaması gerektiğini söyledi. Bu rakam, hükümetin 2022’de yayımladığı resmi stratejide önerdiği miktarın yarısından bile az.
Devlete ait Sberbank’ın 2024 tarihli bir raporuna göre ise yalnızca ısıtma sistemlerinin iyileştirilmesi bile Putin’in açıkladığı tutarın birkaç katını gerektiriyor.
Üstelik vaat edilen kaynaklar da kamu hizmetlerine ulaşmış değil. Geçen yıl federal bütçeden bu alana yalnızca 150 milyar ruble, yani 2 milyar doların altında bir kaynak ayrıldı. Aralık ayında Rusya Sayıştayı tarafından yayımlanan resmi rapor, bu tutarın yalnızca üçte birinin tahsis edildiğini ortaya koydu.
Savaş maliyetlerinin hızla artmasıyla birlikte kamu hizmetleri, eğitim ve sağlık alanlarına yapılan yatırımlar geri planda kaldı.
Stupin, “Birçok insan bunun savaşla bağlantılı olduğunun farkında, ancak konuşmaya korkuyor” dedi.
Kuzey Buz Denizi kıyısındaki Murmansk ve Severomorsk liman kentlerinde, ocak ayı sonunda elektrik direklerinin çökmesi sonucu en az 73 bin kişi beş gün boyunca elektriksiz kaldı.
Murmansk Bölge Valisi Andrey Çibis, son yılların en büyük kesintisini “don ve rüzgara” bağladı. Bu açıklama, Telegram hesabında yılların ihmaline dikkat çeken öfkeli tepkilere yol açtı. 2022’de Rusya’dan ayrılana kadar hayatı boyunca bölgede yaşayan Grudina, “yerel halkın yetkililere karşı bu kadar öfkeli olduğunu hiç görmediğini” söyledi.
Birkaç gün içinde başlatılan resmi inceleme, en fazla 40 yıl dayanması gereken bazı elektrik direklerinin 60 yıllık olduğunu ortaya çıkardı.
Isıtma krizi nedeniyle okullar ve kreşler kapatıldı
Günler süren kesinti merkezi ısıtmayı da etkiledi. Bazı okullar ve kreşler kapanırken, bazıları yılın yalnızca birkaç saat gün ışığı görülen bu döneminde elektriksiz eğitim vermeye devam etti. Rus ordusu Murmansk’ta sıcak yemek dağıtım noktaları kurdu, belediye ise atıştırmalık sunulan ısıtmalı çadırlar oluşturdu.
Murmansk’ta bir kütüphaneye sığınan bir sakin devlet televizyonuna, “Durum gerçekten kötü: Ne su var ne elektrik. Duş alamıyorsunuz, yemek pişiremiyorsunuz, çocuğunuzu yıkayamıyorsunuz” dedi.
Rus Kuzey Filosu’nun üssü olan yakınlardaki Severomorsk’ta ise şehir sokakları tamamen karanlığa gömüldü.
Kesintiden üç hafta sonra bile Murmansk’ın bazı mahallelerinde aralıklı ısıtma sorunları devam ediyordu.
Üst düzey Rus yetkililer de kamu hizmetlerinin kötü durumunu açıkça kabul ediyor.
Rusya İnşaat ve Kamu Hizmetleri Bakanı İrek Fayzullin, 2024’te parlamentoya yaptığı açıklamada ülkenin altyapısının yüzde 40’ının ciddi derecede yıpranmış olduğunu söyledi. Kremlin’e yakın üst düzey bir milletvekili ise gerekli onarımlar yapılmazsa “kaza sayısının artacağını” uyardı.
Ekonomist ve eski enerji bakan yardımcısı Vladimir Milov’a göre kamu hizmetleri yıllardır bütçe üzerinde yük oluşturuyor ve bu durum yaygın yolsuzluk ile şeffaflık eksikliği nedeniyle daha da kötüleşiyor. Sürgünde yaşayan bir diğer muhalif olan Milov, Ukrayna’daki savaşın altyapıyı daha da kırılgan hale getirdiğini söyledi.
Milov sözlerini şöyle noktaladı:
“Altyapıyı yenilemek için vaat edilen para savaşı finanse etmeye gitti”
© 2026 The New York Times Company
