Allessandra DiCorato/The New York Times
Bir zamanlar kolun altında gizlenen bir isyan biçimi olan dövmeler, artık o kadar yaygın ki ABD’de 30-49 yaş arasındaki yetişkinlerin neredeyse yarısının en az bir dövmesi bulunuyor. Ancak giderek daha fazla kişinin dövme yaptırmasına rağmen bilim insanları, dövmelerin vücutla nasıl etkileşime girdiği konusunda hala pek çok şeyi bilmiyor.
Dövme yaptırırken sanatçı, iğneler kullanarak mürekkebi cildin 1 ila 3 milimetre derinliğine yerleştiriyor. Bu işlem ve mürekkebin kendisi, bağışıklık tepkileri ve bakteriyel enfeksiyonlar da dahil olmak üzere çeşitli reaksiyonlara yol açabiliyor. Bazı araştırmacılar ayrıca dövmelerin kanser gibi uzun vadeli komplikasyonlara neden olup olamayacağını da araştırıyor.
Binghamton Üniversitesi’nde görev yapan kimyager John Swierk, “Bilim camiası olarak dövmelerin kesinlikle güvenli ya da güvensiz olduğunu söyleyebileceğimiz bir noktada değiliz” dedi. Swierk’e göre şu anda yürütülen araştırmalar, bu soruların yanıtlanmasına yönelik bir adım niteliğinde.
İşte uzmanların komplikasyon riskleri ve bunlardan kaçınmanın yolları hakkında bildikleri:
Araştırmalar ne söylüyor?
Dövmeleri nedeniyle kaç kişinin sağlık sorunu yaşadığını kesin olarak bilmek zor. Araştırmalarda bu oranın yüzde 2 ile yüzde 67 arasında değiştiği tahmin ediliyor. Ancak bazı komplikasyonlar diğerlerinden daha yaygın. Danimarka’da bir dövme kliniğinde birkaç yüz kişiyle yapılan bir araştırmada, komplikasyonların yüzde 11’inin bakteriyel enfeksiyonlardan, yüzde 37’sinin ise alerjik reaksiyonlardan kaynaklandığı belirlendi.
Enfeksiyonlar dövme yaptırdıktan sonraki birkaç gün içinde ortaya çıkabiliyor. New York’ta görev yapan dermatolog Dr. Marie Leger, bu enfeksiyonların kızarıklık, akıntı ve ateşe neden olabileceğini ve çoğu zaman antibiyotik tedavisi gerektirdiğini söyledi. Enfeksiyonun nedeni kontamine ekipman, cilde ait bakterilerin yaraya girmesi veya mürekkep olabilir. Bilim insanları 2012 yılında, açılmamış bir mürekkep kabında bir salgına neden olan bakterileri tespit etti. Bu bulgu, mürekkebin üretim sırasında kontamine olabileceğini gösterdi. Geçen ay ise ABD Gıda ve İlaç Dairesi’ndeki (FDA) araştırmacılar, steril olduğu belirtilenler de dahil olmak üzere test ettikleri 200’den fazla mürekkebin yüzde 35’inde bakteri tespit ettiklerini bildirdi.
Alerjiler, dövme yaptırdıktan sonraki günler veya haftalarda kullanılan bakım ürünlerine karşı da ortaya çıkabiliyor. Leger, bu dönemde cildin özellikle hassas olduğunu belirtti. Alerjik reaksiyonlar kızarıklık veya kaşıntıya neden olabilir ve belirtiler topikal kremlerle kontrol altına alınabilir.
Mürekkebe karşı daha uzun vadeli alerjiler ise dövme yaptırıldıktan aylar veya yıllar sonra ortaya çıkabiliyor. Leger, bu tür reaksiyonların kırmızı mürekkeplerde daha sık görüldüğünü söyledi. Kaşıntılı veya kabarık bölge belirli bir renkle sınırlı kalabiliyor. Örneğin kırmızı bir gülün yalnızca kırmızı bölümünde reaksiyon görülebilirken yeşil yapraklarında herhangi bir belirti görülmeyebiliyor. Ağır vakalarda doktor, örneğin pigment içeren cildin dış tabakasının kazınması yoluyla dövmenin çıkarılmasını önerebilir.
Yale Üniversitesi’nde görev yapan dermatolog Dr. Christopher Bunick, başka bağışıklık sistemi reaksiyonlarının da dövmenin üzerinde yıllar sonra kabarıklıklar şeklinde ortaya çıkabileceğini söyledi. Bu reaksiyonlar aylar veya yıllar boyunca devam edebiliyor ve genellikle topikal kortikosteroidlerle tedavi ediliyor.
Uzmanlar, bu reaksiyonları neyin tetiklediğinden emin değil. Bunun nedenlerinden biri, dövme mürekkebi şişelerindeki etiketlerin içeriği her zaman tam olarak belirtmemesi. Swierk ve çalışma arkadaşları 2024 yılında yaptıkları araştırmada, test ettikleri mürekkeplerin yüzde 83’ünde etikette belirtilmeyen pigmentler veya katkı maddeleri bulunduğunu tespit etti. Avrupa’da dövme mürekkeplerindeki belirli içerikleri sınırlayan düzenlemeler bulunuyor. ABD’de ise bu tür bir düzenleme yok, ancak FDA üretim süreçlerine ilişkin kılavuz yayımladı.
Dövmeler kanser riskini artırır mı?
Ağır metaller gibi bazı mürekkep bileşenleri sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Araştırmalar, dövmedeki mürekkebin bir bölümünün lenf düğümlerine ulaştığını gösteriyor. Bilim insanları, mürekkebin kimyasal yapısının veya vücudun mürekkebe karşı geliştirdiği bağışıklık tepkisinin kansere yol açıp açamayacağını araştırmaya yeni başlıyor.
2024 yılında İsveç’teki Lund Üniversitesi’nde halk sağlığı araştırmacısı olarak görev yapan Christel Nielsen’in de aralarında bulunduğu araştırmacılar, geniş kapsamlı bir çalışmada dövmesi bulunan kişilerin lenfoma riskinin daha yüksek olabileceğini ortaya koydu. Ancak Nielsen, lenfoma riskinin çok düşük olduğunu ve bu artışın dövmelerin kansere neden olduğunu kanıtlamadığını belirtti. Buna rağmen sorunun daha fazla araştırılması gerektiğini söyledi. Lenfoma riski üzerine yapılan diğer araştırmalar kesin bir sonuca ulaşmadı. Dövmeler ile cilt kanseri arasındaki ilişkiye yönelik araştırmalar da benzer şekilde kesin sonuç vermedi.
Leger, “Bence bunu kesinlikle ciddiye almalıyız ancak dövmelerle kanser arasında bir bağlantı olup olmadığını hâlâ gerçekten bilmiyoruz” dedi.
Genel risk nasıl azaltılabilir?
Bunick, dövme yaptıracaksanız öncesinde işlem yapılacak bölgede açık yara bulunmadığından emin olmanın ve sonrasında dövmeyi temiz tutup güneşten korumanın önemli olduğunu söyledi. Leger ise alerji konusunda endişe duyan kişilere kırmızı pigmentlerden kaçınmalarını önerdi. Dövme yaptırdıktan sonra enfeksiyon belirtileri fark edilmesi veya aylar ya da yıllar sonra cildin dokusunda değişiklikler görülmesi halinde doktora başvurulması gerektiğini belirtti.
Deneyimli bir dövme sanatçısıyla çalışmak da riski azaltmaya yardımcı olabilir. Swierk, “Dövme sanatçıları işlerini ciddiye alan profesyoneller ve enfeksiyonlar, hatta alerjilerle ilgili bilinen kesin risklerin çoğu iyi bir sanatçıyla çalışılarak azaltılabilir” dedi.
Sonuç olarak dövme yaptırma kararı kişisel bir tercih. Swierk, “Dövme yaptırmak için pek çok iyi neden var ve insanların ortada belirli bir belirsizlik olduğunu göz önünde bulundurmaları gerekiyor. Ancak bu, dövme yaptırmamaları gerektiği anlamına gelmiyor” dedi.
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
