Kalley Huang / The New York Times
Meta, Coinbase ve Block son aylarda çalışanlarının en az yüzde 10’unu işten çıkardı ve bu kararların gerekçeleri arasında yapay zekayı da gösterdi. Üç şirkette toplam yaklaşık 13 bin kişi işini kaybetti.
Ancak işten çıkarmalar, şirketlerin faaliyetlerinde yaşanan büyük değişimlerin ve iş modellerine yönelik artan soru işaretlerinin ardından geldi. Meta, şirkete yaklaşık 80 milyar dolara mal olan ve “metaverse” olarak adlandırılan alana yönelik büyük yatırımından geri adım attı. Coinbase CEO’su Brian Armstrong, şirketin faaliyetlerinin dalgalı seyrini sürdürdüğünü ve kripto para piyasasında “düşüş eğilimi” olduğunu söyledi. Block’un tepe yöneticisi Jack Dorsey ise şirketin pandemi döneminde gereğinden fazla büyüdüğünü kabul etti. Şirketin çalışan sayısı 2019 ile 2022 yılları arasında üç katına çıkmıştı.
Yöneticilerin gerekçeleri ne olursa olsun, teknoloji sektöründeki işten çıkarmalar hız kazanıyor. Sektördeki işten çıkarmaları takip eden Layoffs.fyi verilerine göre yıl başından bu yana 150’den fazla teknoloji şirketi toplamda en az 115 bin çalışanıyla yollarını ayırdı.
Uzun süredir damla damla süren işten çıkarmalar, son haftalarda istikrarlı bir akışa dönüştü. Personel sayısını azaltan şirketler arasında Atlassian ve Autodesk gibi yazılım sağlayıcılarından Pinterest ve LinkedIn gibi sosyal ağ uygulamalarına, Intuit ve PayPal gibi finansal teknoloji şirketlerine kadar farklı alanlarda faaliyet gösteren kuruluşlar yer aldı.
Ancak son dönemdeki işten çıkarmaların önemli bir kısmı, şirketlerin diğer ticari sorunlarıyla aynı döneme denk geldi. Wall Street şu sıralar yapay zeka hikayelerini seviyor. Analistler ve ekonomistler, bunun kârlarını artırmak veya geçmişteki hatalarını örtbas etmek isteyen şirketlere bir sis perdesi sunduğunu söylüyor.
Yatırım bankası Evercore’un analistlerinden Mark Mahaney, yapay zekaya alan açmak amacıyla işten çıkarmaya gidilmesinin “güzel bir bahane” olduğunu söyledi. Mahaney, “Ancak bunların bazıları mutlaka en iyi veya en iyi yönetilen şirketler değil. Gereğinden fazla işe alım yapmış veya pazar payı kaybediyor olabilirler. Başka sorunlar da söz konusu olabilir” dedi.
Örneğin Snap CEO’su Evan Spiegel, nisanda bin kişiyi işten çıkardığında şirketin kâra geçmesi gerektiğini söyledi. Şirket, 2017 yılında halka açılmasından bu yana yalnızca üç çeyrekte kâr elde edebildi. Ancak Spiegel, yapay zekanın şirkette verimliliği artırdığını da belirtti. Spiegel, “Yapay zeka araçlarından yararlanan küçük ekipler, birkaç önemli girişimde kayda değer ilerleme sağlıyor” dedi.
Meta’nın yapay zekaya yönelmesi, dev metaverse projesinden büyük ölçüde uzaklaşmasıyla aynı döneme denk geldi. Şirket, pandemi döneminde bu alanda çalışmak üzere binlerce kişiyi işe aldı ve Avrupa Birliği’nde 10 bin kişilik istihdam yaratacağını açıkladı. Meta, 2019 ile 2022 yılları arasında iki kat büyüyerek yaklaşık 87 bin çalışana ulaştı.
Meta o tarihten bu yana artırılmış ve sanal gerçeklik birimindeki çalışan sayısını kademeli olarak azalttı ve kaynaklarını yapay zekaya yönlendirdi. Meta, nisanda veri merkezleri gibi sermaye harcamaları için bu yıl 125 milyar ila 145 milyar dolar ayıracağını açıkladı. Bu rakam, şirketin geçen yıl yaptığı harcamaların iki katından fazla. Meta, son çeyrekte yaklaşık 27 milyar dolar kâr açıklamasına rağmen geçen ay 8 bin kişiyi, yani çalışanlarının yüzde 10’unu işten çıkardı.
2022 ile 2025 yılları arasında Meta’da çalışan Ava Sazanami, “Bütün bu işten çıkarmalar gerçekleşirken rekor seviyede kârlar açıklanıyor” dedi. Yapay zekanın “aslında daha az maliyetli olmadığını” belirten Sazanami, “Bu, bir ölçüde bahane olarak kullanılıyor” ifadelerini kullandı.
Meta ayrıca geçen ay 7 bin çalışanını yapay zeka araçları ve uygulamaları üzerinde çalışmak üzere görevlendirdi. Şirket, çalışanlarını yapay zeka kullanmaya teşvik ediyor; bu teknolojiden ne ölçüde yararlandıklarını performans değerlendirmelerine dahil ediyor ve kendi yapay zekasını eğitmek için veri toplamak amacıyla çalışanların bilgisayarlarını takip ediyor.
Meta CEO’su Mark Zuckerberg, nisanda yatırımcılarla yaptığı görüşmede, “Daha önce onlarca kişinin aylar boyunca üzerinde çalışmasını gerektiren bir şeyi bir veya iki kişinin bir haftada geliştirdiğine dair giderek daha fazla örnek görüyoruz” dedi.
Meta, işten çıkarmaların, görevlendirmelerin ve diğer personel değişikliklerinin ekiplere göre farklılık gösterdiğini açıkladı. Coinbase ve Snap yorum yapmayı reddetti. Block ise yorum taleplerine yanıt vermedi.
Diğer birçok şirket de yapay zeka projelerine kaynak ayırabilmek amacıyla işten çıkarmaya gittiklerini söyledi. Intuit geçen ay yaklaşık 3 bin kişiyi işten çıkardı. Şirketin CEO’su Sasan Goodarzi, çalışanlara gönderdiği bilgilendirme notunda bu kararla şirketin “yapay zeka odaklı platformunu” genişletmek dahil “büyük hedeflerine” daha fazla kaynak ayırabileceğini belirtti.
Cisco CEO’su Chuck Robbins, şirketin geçen ay 4 bin çalışanıyla yollarını ayırırken “çalışanların şirket genelinde yapay zekadan yararlanmasına yatırım yapacaklarını” söyledi. Microsoft ise veri merkezleri gibi sermaye harcamalarına bu yıl yaklaşık 190 milyar dolar ayırmayı planladığı sırada, nisanda ABD’deki çalışanlarının yaklaşık yüzde 7’sine, yani binlerce kişiye erken emeklilik teklif etti.
İşten çıkarmalar için belki de en açık sözlü açıklama Cloudflare CEO’su Matthew Prince’ten geldi. Çeşitli internet hizmetleri sunan şirket geçen ay bin 100 kişiyi işten çıkardığında Prince, çalışanlara gönderdiği bilgilendirme notunda bu kararın “maliyetleri düşürmeye yönelik bir adım veya çalışanların bireysel performanslarına ilişkin bir değerlendirme olmadığını” söyledi.
Prince, şirketin görevleri kendi başına yerine getirebilen dijital asistanları ifade eden “otonom yapay zeka çağı” için yeniden yapılandırıldığını belirtti. The Wall Street Journal’da yayımlanan görüş yazısında, bu teknolojinin iç denetim, uyum, finans, pazarlama ve operasyon gibi alanlarda görev yapan ve “ölçüm yapan çalışanlar” olarak tanımladığı kişilerin yanı sıra orta kademe yöneticilerin de yerini alacağını söyledi.
Intuit, Cisco, Microsoft ve Cloudflare yorum yapmayı reddetti.
Columbia Business School’da yönetim alanında doçent olan Daniel Keum, ekonominin geri kalanında yapay zeka nedeniyle henüz geniş çaplı işten çıkarmalar yaşanmadığını söyledi.
Keum, “İş gücü piyasasının belirli kesimlerinde gerçek etkileri görmeye başlıyoruz. Özellikle teknoloji ağırlıklı sektörlerde, kariyerinin başındaki çalışanlar ve yeni mezunlar açısından bu durum geçerli” dedi. Keum, “Son iki yıl içinde mezun olmuş bir gençseniz veya daha da kötüsü bu yıl mezun olduysanız, işe alımlar azalıyor” ifadelerini kullandı.
Ancak teknoloji çalışanları açısından yakın zamanda bir rahatlama yaşanması beklenmiyor. Amazon CEO’su Andy Jassy, geçen yıl yaptığı açıklamada yapay zekanın şirket genelinde yaygın biçimde kullanılmasıyla elde edilecek verimlilik artışı sayesinde Amazon’un önümüzdeki yıllarda daha az sayıda kurumsal çalışanla faaliyet göstermesini beklediklerini söyledi. Amazon, bürokrasiyi azaltmak amacıyla ekimde 14 bin, ocakta ise 16 bin kurumsal çalışanını işten çıkardı.
Üniversitelerin bilgisayar bilimi bölümlerinden mezun olarak iş gücüne yeni katılanların iş bulması zorlaşabilir. Meta, işten çıkarmalara ek olarak doldurmayı planladığı 6 bin pozisyonu iptal edeceğini açıkladı. Snap de açık durumdaki 300 pozisyonu kapatacağını bildirdi. Yapay zeka şirketleri işe alım yapmayı sürdürse de bu teknoloji bazı girişimlerin çok daha az sayıda çalışan istihdam etmesine yol açtı.
Keum, “Yapay zeka şu anda üniversite mezunları açısından belirli bir alana sıkışmış bir resesyona neden oluyor” dedi. “Bu süreç yavaşlayacak mı? Benim yanıtım hayır. Daha da hızlanacak.”
© 2026 The New York Times Company
