Farkındalık (mindfulness) uygulamaları, evde ücretsiz yapılabildiği için çoğu zaman stres ve ruh sağlığı sorunlarına karşı “zararsız” ve ideal bir çözüm gibi sunuluyor. Kökeni Budist meditasyonuna dayanan bu yöntemde kişi, o anki düşünce, duygu ve bedensel hislerine bilinçli biçimde odaklanıyor.
Ancak hem tarihsel kaynaklar hem de güncel araştırmalar, meditasyonun her zaman olumlu sonuçlar doğurmadığını gösteriyor. 1.500 yıl öncesine ait Budist metinlerde bile meditasyon sonrasında ortaya çıkabilen kaygı, depresyon, gerçeklikten kopma ve psikotik belirtilerden söz ediliyor.
The Conversation'da yayımlanan makaleye göre, son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar da benzer bulgular ortaya koydu. 2022’de ABD’de düzenli meditasyon yapan 953 kişiyle yapılan bir araştırmada, katılımcıların yüzde 10’undan fazlası en az bir ay süren ve günlük hayatlarını ciddi biçimde etkileyen olumsuz deneyimler yaşadığını bildirdi.
40 yılı aşkın araştırmayı inceleyen 2020 tarihli bir derlemeye göre en sık görülen yan etkiler kaygı ve depresyon. Bunları sanrılar, gerçeklikten kopma hissi ve yoğun korku izliyor. Üstelik bu etkiler yalnızca ruh sağlığı geçmişi olan kişilerde değil; daha önce sorun yaşamamış bireylerde de görülebiliyor.
Öte yandan birçok uzman, meditasyonun pek çok kişi için faydalı olabileceğini vurguluyor. Sorun, uygulamayı teşvik eden kitapların, uygulamaların ve eğitmenlerin olası risklerden nadiren söz etmesi.
Mindfulness hareketinin öncülerinden Jon Kabat-Zinn bile olumlu etkileri gösteren araştırmaların önemli bir kısmının metodolojik olarak zayıf olduğunu kabul etmişti. Buna rağmen meditasyon sektörü özellikle ABD’de milyarlarca dolarlık bir pazara dönüşmüş durumda.
2022’de İngiltere’de 8.000’den fazla çocukla yapılan büyük bir araştırma da dikkat çekti. Çalışma, okullarda uygulanan farkındalık programlarının çocukların ruh sağlığını belirgin biçimde iyileştirmediğini, hatta risk grubundaki bazı çocuklar için olumsuz etkiler doğurabileceğini gösterdi.
Uzmanlara göre temel mesele şu:
Meditasyon, bir iyilik hali ya da terapi aracı olarak önerilecekse, olası yan etkiler de açıkça anlatılmalı. Her müdahalede olduğu gibi, farkındalığın da hem faydaları hem de riskleri bulunuyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
