Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu (SAD) denildiğinde genellikle karanlık ve kasvetli kış ayları akla geliyor. Ancak günlerin kısalması ve doğal ışığa daha az maruz kalmanın ruh sağlığı üzerinde etkisi olabilse de SAD yalnızca kış aylarında görülmüyor. Bazı kişilerde belirtiler daha sıcak ve güneşli yaz aylarında da ortaya çıkabiliyor.
Independent'ın haberinde yer alan; Psikolog Dr. Vanessa Pilkington, SAD'nin büyük ölçüde hava koşullarıyla bağlantılı ruh hali değişimleriyle ilişkili olduğunu ve hava durumuna bağlı yaşam tarzı değişikliklerinin de bunda rol oynayabildiğini belirtiyor.
Pilkington, aşırı hava koşullarının günlük rutinleri ve ruh halini bozabileceğini ifade ediyor.
Deneyimli psikoterapist ve danışman, aynı zamanda British Association for Counselling and Psychotherapy (BACP) üyesi Amanda Macdonald ise bu durumun düşük ruh hali, huzursuzluk, kaygı ve uykusuzluk şeklinde kendini gösterebildiğini belirtiyor. Macdonald, SAD'nin farklı kişilerde yılın farklı dönemlerinde ortaya çıkabileceğini ve belirtilerin kişiden kişiye değişebileceğini vurguluyor.
Mevsimlere bağlı ruh hali değişimlerine çeşitli faktörler neden olabiliyor. Yaz aylarında başlayan mevsimsel duygulanım bozukluğu veya "ters SAD" olarak adlandırılan durumun olası nedenleri ve belirtileri yönetmeye yardımcı olabilecek öneriler şöyle:
Sosyal baskı
Independent'ın haberine göre kış aylarında havanın karanlık ve yağışlı olmasının evde kalmak ve dinlenmek için daha fazla fırsat sunduğunu belirten Pilkington, yaz aylarında ise güneşli havadan mümkün olduğunca yararlanılması ve dışarıda vakit geçirilmesi yönünde bir beklenti oluşabildiğini ifade ediyor.
Bu durum, kişilerin sıcak hava, yoğun programlar ve üst üste planlanan sosyal aktiviteler nedeniyle fiziksel ve zihinsel olarak tükenmesine yol açabiliyor. Kişinin ruh halinin yaz mevsimiyle ilişkilendirilen neşeli ve sosyal atmosferle örtüşmemesi de bu süreci zorlaştırabiliyor.
Macdonald, dışarıda yürürken, pencereler açıkken veya sosyal medyada gezinirken sürekli olarak insanların eğlendiğini gösteren görüntü, video ve sosyal etkileşimlerle karşılaşılabildiğini belirtiyor. Kişinin kendi ruh hali bu görüntülerle örtüşmediğinde ise kendisini daha kötü hissetmesi mümkün olabiliyor.
Rutinlerin değişmesi
Yaz tatili döneminde özellikle eğitim sektöründe çalışanlar veya çocuk sahibi kişiler için günlük rutinlerde önemli değişiklikler meydana gelebiliyor. Çocukların okuldan uzak kalması veya çalışma düzeninin değişmesi, günlük yaşamın alışılmış akışının bozulmasına neden olabiliyor.
Macdonald, düzenli bir rutinin kişiye güven ve istikrar hissi sağlayabildiğini, bu düzenin aniden değişmesinin ise bazı kişilerde denge kaybı ve huzursuzluk yaratabildiğini belirtiyor.
Uyku düzeninin bozulması
Yaz aylarında sıcak hava uyku düzenini de olumsuz etkileyebiliyor. Yetersiz uyku ise ruh hali üzerinde zincirleme etkilere yol açabiliyor.
Pilkington, yeterince uyuyamayan kişilerin baş ağrısı yaşayabileceğini, daha huzursuz hissedebileceğini ve yeterince dinlenemediği için gün içinde adrenalin ve stres kaynaklı yüksek uyarılmışlık hali yaşayabileceğini ifade ediyor.
Vücudun uzun süre bu durumda kalması kaygı, stres ve kortizol seviyelerinde artışa, huzursuzluğa ve sinirliliğe neden olabiliyor. Bunun sonucunda kişinin daha kolay öfkelenmesi veya gergin hissetmesi mümkün olabiliyor.
Susuz kalmak
Yaz aylarında yeterince sıvı tüketilmemesi de ruh halini etkileyebiliyor. Pilkington, susuzluğun huzursuzluk, yorgunluk, baş dönmesi ve halsizlik gibi belirtilere yol açabileceğini ve bunların ruh halini olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
Çocukluk yazlarına ilişkin anılar
Yaz mevsimi, çocukluk dönemine ait yaz anılarını da hatırlatabiliyor. Macdonald, geçmişe ilişkin bu anıların, o dönemde hayatında bulunan bazı kişilerin artık yaşamında olmaması nedeniyle üzüntüye yol açabileceğini ifade ediyor.
Bunun yanı sıra çocukluk dönemindeki yazların idealize edilmesi, aynı deneyimlerin çocuklar için de yeniden oluşturulması gerektiği yönünde bir baskı hissine neden olabiliyor.
Duyusal hassasiyetler
Sıcak hava, bazı kişiler için fiziksel ve duyusal açıdan zorlayıcı olabiliyor. Özellikle aşırı sıcaklıklar sağlık açısından risk oluşturabilirken, bazı kişiler sıcaklık, güneş kremi veya terlemeye bağlı yapışkanlık hissi gibi unsurlara karşı daha hassas olabiliyor.
Macdonald, bu tür duyusal hassasiyetlerin yaz aylarında günlük yaşamı zorlaştırabileceğini belirtiyor.
Beden algısı
Yaz aylarında daha az kıyafet giyilmesi de bazı kişiler için zorlayıcı olabiliyor. Macdonald, bazı kişilerin daha fazla kıyafetle kendilerini daha güvende ve rahat hissettiğini belirtiyor.
Bu durum, özellikle geçmişte yeme bozukluğu yaşamış veya kendine zarar verme nedeniyle vücudunda izler bulunan kişiler açısından daha zorlayıcı olabiliyor.
Bu duygularla başa çıkmak için 7 öneri
1. Temponuzu ayarlayın
Ruh hali düşük veya yorgun hissedildiğinde yaz aylarında günlük tempo düşürülebilir. Pilkington, kişilerin kendilerini tükenmişlik noktasına getirene kadar devam etmek yerine aktivitelerini daha dengeli bir şekilde planlamasını öneriyor.
2. Uykuya öncelik verin
Düzenli uyku saatlerinin korunması, yatak odasının serin ve karanlık tutulması ve ihtiyaç halinde kulak tıkacı kullanılması öneriliyor.
Uyumadan önce dinlenmeye zaman ayırılması ve yatmadan en az bir saat önce telefon kullanımından kaçınılması da tavsiye ediliyor. Macdonald da düzenli bir uyku ve günlük yaşam rutininin korunmasının faydalı olabileceğini belirtiyor.
3. Daha rahat bir şekilde sosyalleşin
Sosyal ilişkileri sürdürmek önemli olsa da yaz aylarında daha düşük tempolu buluşmalar tercih edilebilir. Pilkington, arkadaşlarla bir araya gelinen etkinliklerde herkesin yiyecek getirip birlikte yemek hazırlaması gibi daha ortak ve rahat aktivitelerin tercih edilebileceğini belirtiyor.
4. Yüzün
Fiziksel aktivite, kişinin kendini daha iyi hissetmesine yardımcı olan hormonların salgılanmasını destekleyebilir. Pilkington, yüzme gibi hem vücudu serinleten hem de hareket etmeyi sağlayan aktivitelerin tercih edilebileceğini söylüyor.
5. Yeterince su tüketin
Susuzluk, yaz aylarında ortaya çıkan birçok belirtinin nedeni olabiliyor. Bu nedenle gün boyunca yeterli miktarda su tüketilmesi ve sıvı kaybının önlenmesi öneriliyor.
6. Düzenli olarak dinlenmeye zaman ayırın
Sosyalleşme ve günlük aktiviteler için kişisel bir sınır belirlemek faydalı olabilir. Pilkington, hangi gün veya saatlerin dinlenmeye ve evde sakin vakit geçirmeye ayrılacağının önceden belirlenmesini öneriyor.
7. Gerektiğinde profesyonel destek alın
Uyku sorunlarının 2 ila 4 haftadan uzun sürmesi, kişinin sosyal olarak geri çekilmesi, normalde keyif aldığı aktivitelerden artık zevk almaması, sürekli düşüncelere dalması veya uzun süre boyunca belirgin şekilde huzursuz, kaygılı ya da umutsuz hissetmesi durumunda profesyonel destek alınması öneriliyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
