Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) küresel su döngüsüne ilişkin değerlendirmesi, 2025'in dünya nehirleri için en kurak yıllardan biri olduğunu raporladı. Araştırmaya göre geçen yıl dünyadaki tatlı su rezervleri normalin yüzde 42 altında kaldı.
The Guardian'a göre iklim krizinin aşırı hava olaylarını artırması, su döngüsünü de daha düzensiz hale getiriyor. Buzulların erimesinden aşırı kuraklıklara ve ani sellere kadar farklı olaylar, nehirlerde hem çok fazla hem de çok az su görülmesine neden oluyor.
Nehirlerin yalnızca üçte biri normal seviyede
Son yedi yılda normal akış gösteren nehirlerin sayısı, 1991'den bu yana en düşük seviyeye ulaştı.
2025'te nehirlerin yalnızca yaklaşık üçte biri normal akış aralığında kaldı. Küresel nehir havzası alanlarının yüzde 36'sında akışlar normalin altında veya çok altında ölçüldü. Yüzde 21'inde ise normalin üzerinde ya da çok üzerinde akış görüldü.
WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, küresel karasal su depolamasının 2014-2016 döneminden bu yana düşüş eğiliminde olduğunu belirterek bunun yaklaşık on yıldır devam eden bir eğilim olduğunu söyledi.
Buzullar kütle kaybetti
2025'te dünyanın 19 büyük buzul bölgesinin tamamı buz kütlesi kaybı yaşadı. Buzulların 1990'lardan bu yana en büyük kütle kayıplarını yaşadığı belirtildi. Kayıpların en yüksek seviyeleri ise son yıllarda görüldü. Yalnızca 2025'te yaklaşık 400 gigaton buz kütlesi kaybedildi. Bu kayıp, küresel deniz seviyesine 1,1 milimetre ekledi.
Nehirlerdeki değişimler insanları da etkiliyor
Araştırmacılar, küresel su kaynaklarındaki düşüşün insanlar ve ekonomi üzerinde doğrudan etkileri olduğunu belirtiyor. Bu yaz Tuna Nehri'ndeki su seviyelerinin rekor düzeyde düşmesi, Macaristan ve Romanya'da enerji krizine yol açtı. Nehirdeki su seviyesinin soğutma için yetersiz kalması nedeniyle iki ülkedeki nükleer reaktörlerin neredeyse hepsi kapatılmak zorunda kaldı.
ABD'deki Mississippi Nehri de kimyasal kirlilik, deniz seviyesinin yükselmesi, sulak alan kaybı, tuzlu su girişleri ve dönemsel kuraklıklarla karşı karşıya. Nil, Nijer ve Zambezi gibi Afrika'nın önemli nehirleri de ciddi kirlilik ve iklim krizinin neden olduğu kuraklık nedeniyle tehdit altında.
Nehir havzalarında normal koşullar azalıyor
WMO'nun 2021-2025 dönemini kapsayan analizinde Amazon ve La Plata havzalarının büyük bölümlerinde, Kuzey Amerika'da, Orta ve Doğu Afrika'da, Orta Asya'da ve Orta Doğu'da tekrarlayan normalin altında nehir akışları görüldü.
Kuzey Amerika'nın büyük bölümleri ile La Plata ve São Francisco havzaları, Doğu Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya'da da normalin altında veya çok altında akışlar kaydedildi. 2025'te normal koşullara sahip nehir havzalarının oranı yüzde 34 ile 38 arasında kaldı.
Kuraklık ve seller peş peşe geliyor
Son beş yılda dünya genelindeki ulusal meteoroloji ve hidroloji hizmetleri, rekor düzeyde sel ve kuraklık olayları bildirdi. Bazı bölgelerde bir aşırı hava olayının ardından toparlanmaya zaman kalmadan yeni bir olay yaşandı. WMO'ya göre bu tablo, küresel su kaynaklarının daha iyi takip edilmesi ve su verilerinin daha fazla toplanıp paylaşılması gerektiğini gösteriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
