İklim değişikliğinin ölümcül sonuçlarından kaçınmak için konulan, küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlama hedefi resmen tarih oldu.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) bugün yayınladığı raporda, gezegenin mevcut emisyon eğiliminde ulaşabileceği en iyi senaryonun sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelerin yaklaşık 1,8°C üzerine çıkması olduğu belirtildi.
UNEP’in “Limiting Overshoot” başlıklı yeni raporu, ülkelerin 1,5°C eşiğinin aşılmasını önleyemeyeceği gerçeğini kabul ediyor.
Raporun yazarlarından, Canberra’daki Avustralya Ulusal Üniversitesi’nde iklim araştırmacısı Andy Reisinger, “Bu, bir Birleşmiş Milletler kuruluşunun, sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik yetersiz adımlar nedeniyle önümüzdeki birkaç yıl içinde 1,5°C eşiğini aşacağımızı açık ve tartışmasız biçimde söylediği ilk rapor” dedi.
Rapor, en iyimser emisyon senaryosunda bile küresel sıcaklık artışının bu yüzyılda 1,5°C eşiğini aşarak en az yaklaşık 1,8°C’ye ulaşacağını ortaya koyuyor. Bu senaryo, küresel emisyonların önümüzdeki 10 yılda yarıya indirilmesini ve yüzyıl ortasında net sıfıra ulaşılmasını gerektiriyor. Bu hedef, ülkelerin mevcut resmî taahhütlerinden çok daha iddialı. Mevcut taahhütler dünyayı 2100’e kadar yaklaşık 2,5°C’lik ısınma rotasına sokuyor.
UNEP İcra Direktörü Inger Andersen, 1 Eylül’de düzenlenen bilgilendirme toplantısında, “Evet, açıkça iklim konusunda ertelemeci davrandık” dedi.
Andersen, “BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ni başlattığımızda hangi adımların atılması gerektiğini biliyorduk. Ancak bu adımları atabileceğimiz hızda atmadık” ifadelerini kullandı.
2015’te Paris İklim Anlaşması’nı imzalayan yaklaşık 200 ülke, sera gazı emisyonlarını küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 2°C’nin oldukça altında tutacak hızda azaltmayı kabul etmişti. Anlaşma ayrıca sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlamayı daha iddialı bir hedef olarak belirlemişti.
Kritik eşik aşılıyor
BM Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’ne (IPCC) göre, 1,5°C eşiğinin aşılmasıyla iklim sistemindeki tehlikeli devrilme noktalarının tetiklenme riski belirgin biçimde artıyor. Bu eşiğin üzerindeki her 0,1°C’lik ek ısınma, söz konusu riskleri daha da yükseltiyor.
Ülkeler, bu hedefe ulaşmak için gereken sert emisyon kesintilerini hayata geçirememiş olsa da 1,5°C hedefi, yıllardır BM iklim müzakerelerinin temel referans noktalarından biri olmayı sürdürdü.
2021’de İskoçya’nın Glasgow kentinde düzenlenen BM İklim Zirvesi’nin sloganı “1,5°C’yi yaşatmak” oldu. Geçen yıl Brezilya’da düzenlenen BM iklim toplantısı da “1,5°C’yi ulaşılabilir tutma” kararıyla sona erdi.
Buna karşın araştırmacılar, küresel ortalama sıcaklığın 2024’te ilk kez sanayi öncesi seviyelerin 1,5°C üzerine çıktığına dikkat çekti. Hedefin tanımlanmasında kullanılan uzun dönemli sıcaklık ortalamasının da bu on yılın sonuna kadar 1,5°C eşiğini aşması bekleniyor.
UNEP'in raporuna göre sıcaklık artışı yaklaşık 1,8°C civarında dengelenebilirse, yüzyılın sonuna doğru sıcaklık artışını yeniden 1,5°C’nin altına çekmek teorik olarak mümkün olabilir. Bunun için orman alanlarının genişletilmesi ve havadaki karbondioksiti yakalayıp kalıcı olarak depolayan teknolojilerin büyük ölçekte devreye alınması gerekiyor.
IPCC’nin iklim hedeflerine ulaşmak için karbondioksit gideriminin gerekli olacağını kabul etmesinin ardından bu alana ilgi giderek arttı.
Ancak rapor, sıcaklık artışını yeniden 1,5°C’ye indirebilmek için on yıllar boyunca her yıl onlarca milyar ton karbondioksitin atmosferden çekilmesi gerektiğini belirtiyor. Bu miktar, mevcut karbondioksit giderme teknolojilerinin bugüne kadar gerçekleştirdiğinin binlerce katı düzeyinde.
