Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) El Niño'nun Temmuz-Eylül dönemi ve sonrasında gelişme olasılığının yüzde 50 ila yüzde 60 arasında olduğunu söyledi. La Niña'dan ENSO-nötr'e geçişin ise Şubat-Nisan aylarında yüzde 60 olasılıkla gerçekleşmesi bekleniyor.
El Niño'nun bu yıl aşırı hava olaylarına ve rekor seviyelere ulaşan sıcaklıklara yol açma ihtimali gündeme gelirken uzmanlar, El Niño'nun yıl sonuna doğru oluşabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Bu küresel sıcaklıkların rekor seviyelere yükselebileceği olasılığını beraberinde getiriyor.
Ancak NOAA, yılın erken döneminde yapılan tahminlerin doğruluğunun daha düşük olması nedeniyle model belirsizliğinin "önemli" olmaya devam ettiği konusunda da uyarıyor.
El Niño ve La Niña nedir?
El Niño ve La Niña, Pasifik Okyanusu'nda dünya genelindeki havayı etkileyen iki zıt iklim koşulu. Pasifik'teki ticaret rüzgarları doğudan batıya doğru esme eğiliminde olup sıcak yüzey sularını Batı Pasifik'e doğru itiyor. İspanyolca 'oğlan' anlamına gelen El Niño, bu rüzgarlar zayıfladığında veya tersine döndüğünde Doğu Pasifik'teki suları normalden daha sıcak hale getirdiğinde meydana geliyor. La Niña (kız) dönemlerinde, doğudan batıya esen ticaret rüzgarları güçleniyor ve sıcak suları Avustralya ve Güneydoğu Asya kıyılarına doğru daha batıya itiyor. Bu durum, soğuk suyun okyanusun derinliklerinden yukarı doğru yükselmesine neden oluyor; özellikle Amerika kıtasında deniz yüzeyi sıcaklıklarını ortalama olarak daha soğuk hale getiriyor. El Nino, kabaca her iki ila yedi yılda bir, düzensiz olarak meydana geliyor ve genellikle yaklaşık bir yıl sürüyor ancak daha uzun süre de devam edebiliyor. Bunu genellikle La Niña izliyor.
El Niño'nun hava durumu üzerindeki etkisi nedir?
İngiltere'deki Ulusal Atmosfer Bilimi Merkezi'nde iklim bilimci olan Kieran Hunt, "El Niño, çoğu tropik bölgede yağışları bastırma eğiliminde" diyor ve ekliyor: "Bu diğer her şey eşit olduğunda Asya, Afrika ve Güney Amerika musonlarının normalden daha kuru olduğu anlamına geliyor. Bu aynı zamanda ABD'nin güneyinde, Peru'da, Arjantin'de, Güney Avrupa'da, Kenya'da ve Uganda'da artan yağışlar ve zaman zaman yaşanan sel baskınlarıyla da bağlantılı".
El Niño, tropik bölgelerdeki sıcak hava dalgalarını da yoğunlaştırabiliyor; bu nedenle El Niño yılları genellikle kayıtlardaki en sıcak yıllar arasında yer alıyor. Bazı meteorologlar, tipik bir El Niño olayının küresel ortalama sıcaklıkta geçici olarak 0,1-0,2℃'lik bir artışa neden olduğunu tahmin ediyor. Bu küresel yüzey sıcaklığını sanayi öncesi seviyelere kıyasla yaklaşık 1,3-1,5°C artıran insan yapımı iklim değişikliğinin tetiklediği sıcaklık artışları kadar önemli arz etmiyor.
Nasıl hesaplanıyor?
Meteorologlar 75 yıl boyunca El Nino ve La Niñas'ı hesaplarken üç tropikal Pasifik bölgesindeki sıcaklıkların normale göre farklılığına bakıyordu. El Niño normalden 0,5 santigrat derece daha sıcaktı ve La Niña da aynı miktarda normalden daha soğuktu; bu 30 yıllık ortalamalara dayanıyordu. Ancak ısıyı hapseden gazlar gezegeni ısıtmaya devam ettikçe bilim insanların "normal" olarak kabul ettiği şeyler de sürekli değişiyor. Bu nedenle NOAA geçen aydan itibaren sıcaklıkları Dünya'nın tropik bölgelerinin geri kalanıyla karşılaştıran yeni bir endeks oluşturdu.
Son zamanlarda eski ve yeni yöntemler arasındaki fark yarım dereceye kadar çıktı ve NOAA'nın Jeofiziksel Akışkan Dinamiği Laboratuvarı'nda meteorolog olan Nat Johnson'a göre "bu bile etki yaratmaya yetiyor". Johnson, bunun muhtemelen eski sisteme göre birkaç La Niño ve daha az El Niño anlamına geleceği görüşünde. Woodwell İklim Araştırma Merkezi'nden Jennifer Francis ise "El Niño geliştiğinde muhtemelen yeni bir küresel sıcaklık rekoru kıracağız" diyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
