Hafta başında açıklanan Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, Türkiye’de sinema seyircisinin 2017’den 2025’e dramatik gerilemesini gösteriyor. Tiyatro ile opera ve bale seyircisi sayısında tarihi rekor kırıldı. Nüfusa oranla en çok sinema bileti Eskişehir’de satıldı. En tiyatrosever şehir ise Ankara
Türkiye’de 2017 yılında sinema salonlarına giden kişi sayısı 68 milyon 482 bin 526’ydı. 2025’e gelindiğinde ise bu sayı 27 milyon 657 bin 591 kişiye geriledi. Diğer bir deyişle, aradan geçen sekiz yılda Türkiye’deki sinema salonları her beş seyirciden üçünü kaybetmiş durumda. Bu bilgileri TÜİK’in 2 Haziran’da yayımladığı Sinema ve Gösteri Sanatları İstatistikleri bize söylüyor. Verilere göre düşüş yalnızca pandeminin darbesinden kaynaklanan bir etki değil: Sinema seyircisi bir önceki yıla kıyasla da yüzde 15 azaldı. 2024’ten 2025’e gelindiğinde sadece bir yılda 4 milyon 880 bin 698 kişi gişe hanesinden düştü. Üstelik sektördeki buhran yalnızca seyirci ölçeğindeki daralmadan ibaret değil, sinemanın fiziki altyapısına da sirayet etmiş vaziyette. 2024 yılında 2 bin 776 sinema salonu varken 2025’te 2 bin 161’e indi. Bir yılda salonların yüzde 22.2’si kapandı. Bu sayı, 2 bin 170 salonun olduğu 2014 yılının bile gerisine düşüşü ifade ediyor. Koltuk sayısı da doğal olarak azaldı. 2024’teki 317 bin 274’lük kapasiteden 253 bin 364’e geriledi ki bu da yüzde 20.1’lik bir kayıp. Bütün bunlar, geçici bir krizden çok yapısal bir küçülmeye işaret ediyor.
Ancak bu küçülme, her noktada aynı biçimde ilerlemiyor. Ülke genelindeki 27 milyon 657 bin 591 sinema seyircisinin 8 milyon 139 bin 251’i yani yüzde 29.4’ü İstanbul’da. Ankara’da 3 milyon 130 bin 419 (yüzde 11.3), İzmir’de 1 milyon 942 bin 831 (yüzde 7), Bursa’da 1 milyon 224 bin 249 (yüzde 4.4), Antalya’da ise 1 milyon 131 bin 979 (yüzde 4.1) seyirci var.
Bu beş il, ülkedeki bütün sinema seyircilerinin yüzde 56.3’lük kısmını teşkil ediyor. Deyim yerindeyse Türkiye’de satılan her iki sinema biletinden biri, söz konusu beş ilde kesildiği gibi; her on biletten üçü de İstanbul’da satılıyor.
Eskişehir’de 1000 kişiye 603 sinema bileti düşüyor
Bu noktada ayrıca farklı bir parametreye bakarak nüfusun ilgisi de az çok çıkarılabilir. Her şehrin sinema seyircisini nüfusuna bölüp 1000’le çarparsak, klasik bir “per capita” hesabıyla 1000 kişiye ne kadar bilet düştüğünü saptamak mümkün. Buna göre de Türkiye’de ilk sırayı Eskişehir alıyor. Eskişehir’in 2025 yılı seyirci sayısı 559 bin 374; nüfusu ise 927 bin 842.
Yani 1000 kişiye şehirde 603 sinema bileti düşüyor. Ankara’da 1000 kişiye 530, İstanbul’da 517, Yalova’da 485, Sakarya’da ise 476 bilet düşüyor. Sinema endüstrisinin varlığının hemen hemen hiç hissedilmediği iller de var.
227 bin 400’lük nüfusu olan Bilecik’te bir yılda satılan bilet sayısı yalnızca 2 bin 621. Yani 1000 kişiye 12 bilet düşüyor. Tunceli’de 1000 kişiye 19, Kars’ta 21, Ardahan’da 25, Bitlis’te ise 26 bilet düşüyor. Bu şehirlerin küçük şehirler olduğu düşünüldüğünde en çarpıcı örneklerden biri Şanlıurfa oluyor. 2 milyon 256 bin 800 nüfuslu şehirde 1000 kişiye yalnızca 57 bilet düşüyor. Sinemanın varlığının doğrudan olmadığı bir şehir de var: 288 bin 400 nüfuslu Hakkari’de faal bir sinema salonu yok. Tunceli, Ardahan, Kars ve Iğdır’da ise birer salon var.
Yerli yabancı film dengesi de şehirden şehire fark ediyor. Türkiye genelinde satılan biletlerin yüzde 54.6’sı yerli bir filme kesilmiş. Ancak yabancı film gişesinin yerli film gişesini geçtiği dört şehir var: Antalya (yerli film gişesi 551 bin 891, yabancı film gişesi 580 bin 88), Eskişehir (yerli film gişesi 273 bin 60, yabancı film gişesi 286 bin 314), İstanbul (yerli film gişesi 3 milyon 992 bin 362, yabancı film gişesi 4 milyon 146 bin 889) ve Muğla (yerli film gişesi 164 bin 906, yabancı film gişesi 166 bin 85). Sinema salonu bulunan 80 şehrin 76’sında salonları yerli yapımlar dolduruyor. Yabancı filmlerin hiç rağbet görmediği yerler de var. Ardahan’da yıl boyu satılan 2 bin 233 biletin yalnız 108’i (yüzde 4.8) yabancı filmlere kesildi. Kars’ta 5 bin 924 biletin 589’u (yüzde 9.9), Iğdır’da 7 bin 432 biletin 764’ü (yüzde 10.3), Ağrı’da 14 bin 535 biletin 1981’i (yüzde 13.6) yabancı yapımlara satıldı.
Ankara en tiyatrosever şehir
Sinema kan kaybederken tiyatro tarihin en kalabalık sezonunu geride bıraktı. Tiyatro salonları 2024-2025 sezonunda 8 milyon 183 bin 257 seyirci ağırladı. Bu, 2018-2019 sezonunda 7 milyon 899 bin 547 seyirciyle kırılan rekoru aşan yeni bir rekor. 2024’e kıyasla salon sayısı 1025’ten 1101’e, koltuk sayısı da 431 bin 631’den 494 bin 184’e yükseldi. Yani bir sezonda 76 yeni salon ve 62 bin 553 koltuk kapasitesi eklendi. Halbuki bundan çeyrek asır önce, 1999-2000 sezonunda ülke genelinde yalnızca 108 tiyatro salonu, 39 bin 906 koltuk vardı. Tiyatro seyircisindeki rekoru sırtlayan unsur ise özel sahneler: 8 milyon 183 bin 257 seyircinin yüzde 49.7’si yani 4 milyon 68 bin 759 kişi özel tiyatrolara gitmiş.
Devlet tiyatrolarının payı yüzde 23.8, belediye tiyatrolarının payı yüzde 23.7, üniversite tiyatrolarının payı yüzde 2, sivil toplum kuruluşlarının payı ise yüzde 0.8. Kısaca ifade etmek gerekirse, Türkiye’de alınan her iki tiyatro biletinden biri özel tiyatro salonlarında satılıyor.
Tiyatro seyircilerinin 2 milyon 684 bin 839’u yani yüzde 32.8’i İstanbul’da. 1 milyon 258 bin 920’si yani yüzde 15.4’ü Ankara’da. Yüzde 6.3’ünü oluşturan 514 bin 133’ü ise İzmir’de. Antalya’da 379 bin 295 (yüzde 4.6), Bursa’da 288 bin 428 (yüzde 3.5) tiyatro bileti satıldı.
Nicelik bakımından zirvede İstanbul olsa da sinema konusunda yaptığımız hesaplamanın aynısını uygularsak, en tiyatrosever şehir Ankara. Başkentte 1000 kişiye 213 tiyatro bileti düşerken İstanbul’da bu sayı 170. Üçüncü sırada 1000 kişiye 162 tiyatro biletiyle Kütahya var. Onu Trabzon (134) ve Erzurum (134) izliyor. Aksaray’da ise tiyatroların bir sezon boyunca çektiği seyirci sayısı yalnızca 300. Yani şehirde her 1000 kişiye 0.7; 10 bin kişiye ancak 7 tiyatro bileti düşüyor. Mardin’de 1000 kişiye 1.5, Hakkari’de 2.3, Ağrı’da 2.4, Siirt’te ise 3.1 bilet düşüyor.
Opera ve balede salon sayısı 13’ten 15’e, koltuk sayısı 8 bin 241’den 10 bin 923’e çıktı. Seyirci sayısı 438 bin 950’den 511 bin 376’ya yükseldi ve tarihi bir rekor kırılmış oldu. Salonlar; İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Mersin ve Samsun olmak üzere yalnızca altı şehirde var. 176 bin 154 seyirciyle İstanbul birinci sırada. Samsun ise içlerinde tek istisna: Yerli eserlere rağbetin yabancı eserlere olan ilgiyi geçtiği yegane şehir.
Orkestra, koro ve topluluklarda toplam seyirci sayısında gerileme söz konusu. Yüzde 11’lik düşüş sonucu 489 bin 975’ten 436 bin 227 düzeyine inmiş vaziyette. Türkiye’de toplam 6 orkestra var. Koltuk sayısı bir önceki yılın seviyesi olan 8 bin 90’dan 8 bin 115’e çekilmiş olsa da seyirci sayısı 203 bin 409’dan 172 bin 237’ye düşmüş. Orkestra seyircisi sayısının arttığı tek il Antalya. 14 bin 934’ten 17 bin 45’e yüzde 14.1 artmış. Adana’da 17 bin 739’dan 11 bin 472’ye (yüzde 35.3), Bursa’da 21 bin 511’den 16 bin 914’e (yüzde 21.4), İzmir’de 22 bin 695’ten 17 bin 933’e (yüzde 21), Ankara’da 89 bin 693’ten 72 bin 377’ye (yüzde 19.3) inmiş. İstanbul’da ise 36 bin 837’den 36 bin 496’ya gerileyerek hemen hemen sabit kalmış.
