28 Şubat akşamı Türkiye’den izlenebilecek gökyüzü olayında Merkür, Venüs, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün aynı gökyüzü hattı boyunca belirecek. “Gezegen geçidi” olarak adlandırılan bu hizalanma, Güneş battıktan hemen sonra kısa bir zaman aralığında gözlenebilecek.
Nereden ve ne zaman bakmalı?
Uzmanlara göre gözlem için en uygun zaman gün batımından yaklaşık 30–45 dakika sonrası. Batı ufkunu açık gören, bina ve ağaçlarla kapanmamış bir noktadan gözlem yapılması gerekiyor.
Dikkat edilmesi gereken en önemli konu ise güvenlik: Güneş tamamen battıktan sonra gözlem yapılmalı; özellikle dürbün ya da teleskop kullanacakların batmakta olan Güneş’e kesinlikle bakmaması gerekiyor.
Hangi gezegenler çıplak gözle görülebilecek?
Dört gezegenin çıplak gözle seçilebilmesi bekleniyor:
- Venüs: Batı ufkunda en parlak cisim olacak.
- Jüpiter: Gökyüzünde en kolay fark edilecek gezegen; güneydoğu yönünde daha yüksekte.
- Satürn: Gün batımına yakın saatlerde batı ufkunda.
- Merkür: Ufka çok yakın ve sönük; açık ve düz bir ufuk hattı şart.
Uranüs (Boğa takımyıldızı, Ülker/Pleiades yakınında) ve Neptün (Satürn’e yakın konumda) için ise dürbün ya da teleskop gerekecek. Neptün’ün ufka çok yakın olması nedeniyle gözlemi en zor gezegen olacağı belirtiliyor.
Neden oluyor?
Bu tür hizalanmalar, gezegenlerin Güneş etrafında aynı düzlem (ekliptik) boyunca dolanmasından kaynaklanıyor. Dünya’dan bakıldığında gezegenler gökyüzünde aynı hat üzerinde sıralanmış gibi görünüyor. NASA verilerine göre dört veya daha fazla gezegenin aynı anda görünür olması birkaç yılda bir yaşanan bir döngü.
Ancak uzmanlar, “tek sıra halinde dizilmiş parlak bir hat” beklentisinin gerçekçi olmadığını vurguluyor. Gezegenler gökyüzünün farklı yüksekliklerinde ve kavisli bir hat boyunca yer alacak.
Gözlem sırasında en kritik konu güvenlik. Güneş tamamen batmadan dürbün veya teleskop kullanılmamalı. Ufka yakın gezegenleri ararken yanlışlıkla Güneş’e bakmak ciddi göz hasarına yol açabilir.
Türkiye’den gözlem için ipuçları
- Batı ufku açık, ışık kirliliği düşük bir yer seçin.
- Gün batımını takiben hızlı davranın; özellikle Merkür ve Venüs kısa sürede batacak.
- Dürbün/teleskop kullanıyorsanız Güneş’in tamamen battığından emin olun.
- Hava koşullarının elverişli olması halinde 28 Şubat akşamı gökyüzü meraklıları için kaçırılmayacak bir görsel şölen yaşanacak.
Gerçekte nasıl görünecek?
Uzmanlar, sosyal medyada paylaşılan “tek sıra halinde dizilmiş parlak gezegenler” görsellerinin yanıltıcı olabileceğini belirtiyor. Gezegenler düz bir çizgi halinde değil, Güneş’in gökyüzündeki yıllık yolunu temsil eden ekliptik boyunca, kavisli bir hat üzerinde ve farklı yüksekliklerde yer alacak.
Bu hizalanmalar, gezegenlerin Güneş etrafında aynı düzlemde dolanmasından kaynaklanıyor. Dünya’dan bakıldığında aynı gökyüzü şeridinde toplanmış gibi görünmeleri bir perspektif etkisi. Dört ya da daha fazla gezegenin aynı anda görünür olması birkaç yılda bir gerçekleşen bir döngü.
Kaynak: Gazete Oksijen
