ABD istihbaratına göre İran’ın siyasi yönetimi, yaklaşık iki haftadır süren yoğun ABD ve İsrail bombardımanına rağmen hâlâ büyük ölçüde ayakta ve kısa vadede çökme riski bulunmuyor. Konuya yakın üç kaynağın aktardığına göre hazırlanan çeşitli istihbarat raporları, rejimin kontrolünü koruduğunu ve toplum üzerindeki otoritesini sürdürdüğünü ortaya koyuyor.
Reuters'a konuşan kaynaklardan biri, son değerlendirmenin birkaç gün önce tamamlandığını belirterek raporların İran’daki yönetimin dağılma tehlikesiyle karşı karşıya olmadığı yönünde tutarlı sonuçlar içerdiğini söyledi.
Petrol fiyatlarının hızla yükselmesi nedeniyle siyasi baskı artarken, ABD Başkanı Donald Trump son yılların en büyük Amerikan askeri operasyonunun “yakında” sona erebileceğini ima etti. Ancak İran’daki sertlik yanlısı yönetimin iktidarda kalmaya devam etmesi, savaşın nasıl sonlandırılacağı konusunda belirsizlik yaratıyor.
Ruhani yönetim dağılmadı
İstihbarat raporları, ABD ve İsrail saldırılarının ilk gününde İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesine rağmen ülkenin ruhani yönetiminin dağılmadığını gösteriyor. Reuters’a konuşan üst düzey bir İsrailli yetkili de kapalı toplantılarda savaşın İran’daki yönetimi mutlaka devireceğine dair kesin bir beklenti bulunmadığının kabul edildiğini söyledi.
Kaynaklar, İran’daki durumun hâlâ değişken olduğunu ve iç dengelerin ilerleyen süreçte farklı bir yöne evrilebileceğini vurguladı. ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü ve CIA konuya ilişkin yorum yapmadı, Beyaz Saray da Reuters’ın sorularına yanıt vermedi.
Operasyonun nihai amacı konusunda mesajlar karışık
Savaşın başlamasından bu yana ABD ve İsrail, İran’da hava savunma sistemleri, nükleer tesisler ve üst düzey yöneticileri hedef alan çok sayıda saldırı düzenledi. Ancak Washington yönetimi operasyonun nihai amacı konusunda farklı mesajlar verdi. Trump operasyonun başlangıcında İran halkına “hükümetinizi devralın” çağrısı yapmış, daha sonra ise yönetimin devrilmesinin hedef olmadığı yönünde açıklamalar yapılmıştı.
Saldırılarda Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili ve İran Devrim Muhafızları’nın (IRGC) üst komutanları öldürüldü. Buna rağmen ABD istihbaratına göre Devrim Muhafızları ve Hamaney’in ölümünden sonra görevi devralan geçici yönetim ülke üzerindeki kontrolünü sürdürüyor.
Bu hafta başında İran’daki Uzmanlar Meclisi, Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i yeni dini lider ilan etti.
Kara operasyonu dışlanmış değil
Öte yandan İsrail’in, eski yönetimden kalan herhangi bir yapının varlığını sürdürmesine izin vermeyi planlamadığı ifade ediliyor. Mevcut askeri operasyonun İran’daki yönetimi nasıl devirebileceği ise belirsizliğini koruyor. Kaynaklara göre böyle bir senaryo büyük olasılıkla kara harekâtı ve ülke içinde kitlesel protestoların güvenli biçimde gerçekleşebileceği bir ortam gerektirir. Trump yönetimi İran’a kara birlikleri gönderme seçeneğini tamamen dışlamış değil.
İranlı Kürt grupların mücadele kapasitesi sınırlı
ABD istihbaratının değerlendirmelerine göre İranlı Kürt grupların da rejime karşı etkili bir silahlı mücadele yürütme kapasitesi sınırlı. Reuters’ın daha önce aktardığına göre Irak’taki İranlı Kürt milisler, İran’ın batısındaki güvenlik güçlerine yönelik olası saldırılar konusunda ABD ile temas kurmuştu. Ancak istihbarat raporları bu grupların yeterli askeri güce ve sayıya sahip olmadığına işaret ediyor.
Buna rağmen bazı Kürt liderler, ABD’nin destek vermesi halinde İran içinde hükümete karşı silahlı bir ayaklanma başlatabileceklerini savunuyor. Ancak Trump yönetiminin İranlı Kürt grupların İran’a girmesine izin vermeme kararı aldığı belirtiliyor.
Kaynak: Reuters
