ABD-İsrail koalisyonu ile İran arasında 28 Şubat'ta patlak veren savaş, Orta Doğu'da havacılık sektörünü Covid-19 pandemisinden bu yana görülen en derin krizin içine sürükledi. Art arda gelen füze ve dron saldırıları nedeniyle hava sahalarının kapanması ticari uçuşları durma noktasına getirirken, bölgeden çıkmanın tek yolu adeta bir servet ödemekten geçiyor.
CNN International'ın haberine göre on binlerce yolcu havalimanlarında çaresizce bekleyişini sürdürürken; bazı havayolu şirketleri sınırlı sayıda rotayı yeniden açmaya çalışıyor. Bu bağlamda "derin ceplere" sahip olanlar, bu kaostan sıyrılmanın yolunu çoktan buldu:
Özel jet kiralamak.
Günlük uçuş sayısında artış
Özel havacılık şirketi AirX'in başkanı ve kurucusu John Matthews, CNN'e yaptığı açıklamada durumu şu sözlerle özetliyor:
"Bölgenin birçok noktasında ticari uçuş programları belirsizleştiği veya tamamen iptal edildiği için özel charter uçuşlarına olan talep son günlerde inanılmaz bir hızla arttı."
Bu talep patlamasının ardında sadece bireysel kaçışlar yatmıyor. Matthews; ultra zengin ailelerin, üst düzey yöneticilerini tahliye eden çok uluslu şirketlerin ve hatta spor takımları ile turne ekiplerinin toplu halde bölgeden çıkmaya çalıştığını belirtiyor.
Rakamlar da bu paniği doğruluyor. Özel charter firması SHY Aviation'ın CEO'su Bernardus Vorster'a göre; normal şartlarda Umman'ın başkenti Maskat, Dubai ve Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'dan günde ortalama 10 ila 15 özel jet havalanırken, bu sayı geçtiğimiz çarşamba günü tam 98'e fırladı.
İstanbul'a 5 saatlik uçuş 145 bin dolar
Artan talep, sınırlı sayıdaki uçak ve fırlayan sigorta maliyetleri, bilet fiyatlarında astronomik artışlara neden oldu.
Fiyatları asıl yukarı çeken etken ise jetlerin tahliye sonrası bölgeye "boş" dönmek zorunda kalması. Bu durum, müşterilerin gidiş-dönüş masrafının tamamını tek bir uçuş için ödemesi anlamına geliyor.
Vorster'ın paylaştığı çarpıcı bir örnek, krizin mali boyutunu gözler önüne seriyor:
12 kişilik bir grup ve köpekleri, Maskat'tan İstanbul'a yaptıkları 5 saatlik bir uçuş için tam 145 bin dolar ödedi. Krizden önce aynı uçuşun maliyeti 60 bin dolar civarındaydı. Bu da fiyatların tam yüzde 142 oranında arttığını gösteriyor.
Başlangıçta hava sahasının daha güvenli ve öngörülebilir olması nedeniyle Maskat ve Riyad çıkışlı uçuşlar tercih edilirken, bölgedeki yabancı nüfusun yoğunluğu sebebiyle son günlerde Dubai en popüler çıkış noktası haline geldi.
Vorster, coğrafi yakınlığı nedeniyle İstanbul'un en çok tercih edilen varış noktası olduğunu; Atina ve Mumbai'nin de onu takip ettiğini vurguluyor.
Tahliye için hükümetler devrede
Özel jetler zenginler için bir can simidi olsa da, devasa tahliye krizini çözmekten çok uzak. Bölgede şu an kullanılabilir durumda sadece 40-50 özel jet bulunuyor ve standart bir jet ortalama 12 kişi taşıyabiliyor.
Yine de şirketler kapasiteyi artırmak için sınırları zorluyor. AirX firması, geçtiğimiz hafta 100 adet "tam yatar koltuklu" (lie-flat) bir uçağın charter uçuşu için 1 milyon euroluk (1.16 milyon dolar) dev bir anlaşmaya imza attı.
Bölgede mahsur kalan on binlerce kişinin umudu ise devletlerin atacağı adımlarda. ABD Dışişleri Bakanlığı, Pazartesi günü yaptığı açıklamada şimdiye kadar iki düzineden fazla charter uçuşu organize ederek binlerce Amerikalıyı bölgeden tahliye ettiklerini duyurdu.
Yetkililer, ticari uçuşların yavaş da olsa normale dönmeye başladığının sinyallerini veriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
