Bu yıl en fazla can kaybına yol açan deniz sahası Hürmüz Boğazı değil, Karadeniz oldu. Karadeniz’de düzenlenen bir saldırılarda ABD ile İran arasındaki savaşta şimdiye kadar gemilere yönelik saldırılardan daha fazla kişi hayatını kaybetti. Saldırılar ticaret yollarını aksatırken NATO üzerindeki baskıyı da artırdı.
Wall Street Journal'ın haberine göre Rus güçleri, Ukrayna’dan Karadeniz üzerinden gıda ürünleri ihraç eden ticari gemileri hedef aldı. Ukrayna da Karadeniz’in diğer tarafında Rus gemilerine insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenledi.
Saldırılardan korunmak isteyen deniz taşımacılığı şirketleri, büyük ölçüde Ukrayna ve Rusya açıklarındaki sulardan uzaklaşarak daha güvenli bölgelere yöneldi.
Son dönemde yaşanan ve can kayıplarına yol açan bir dizi olayda saldırılar, her ikisi de NATO üyesi olan Romanya ve Bulgaristan’ın açıklarına kadar yayıldı.
2026 Ocak-Ekim döneminde ticari gemilere yönelik saldırılar
Haritadaki saldırı kayıtları Ukrayna, Romanya, Rusya, Bulgaristan, Gürcistan ve Türkiye çevresindeki Karadeniz ile Azak Denizi'ni kapsıyor.
Saldırılar Rus güçlerine, Ukrayna'ya veya faili belirlenemeyen olaylara göre sınıflandırılıyor. Haritada ayrıca karasuları ve bitişik bölge gösteriliyor.
Bu yıl Karadeniz’de 300’den fazla saldırı düzenlendi. Deniz güvenliği şirketi Ambrey’in verilerine göre saldırılarda 30’dan fazla denizci hayatını kaybetti, 20’den fazlası ise kayboldu. Bu bilgiler Türkiye Gemi Armatörleri Derneği, MarineTraffic raporları ve yerel yetkililerin açıklamalarına dayanıyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün verilerine göre, şubat ayının sonunda başlayan ABD-İran çatışmasından bu yana Hürmüz Boğazı ve daha geniş Orta Doğu bölgesinde yaklaşık 130 saldırı gerçekleşti. Bu saldırılarda 25 denizci hayatını kaybetti.
Ekim ayında Romanya ve Bulgaristan açıklarında 12 gemiye yönelik saldırıların neredeyse yarısında denizciler hayatını kaybetti, kayboldu veya yaralandı.
NATO topraklarının kıyısında gerçekleşen bu saldırılar, bazı Avrupalı liderler tarafından Rusya ile ilişkilendirildi. Moskova ise saldırılara dahil olduğu iddialarını reddetti.
Saldırılar, Avrupa yetkililerinin Moskova ile ilişkilendirdiği NATO’nun doğu sınırındaki hava sahası ihlallerinde, siber saldırılarda ve sabotaj eylemlerinde yaşanan artışla aynı döneme denk geldi.
2022-2026 dönemi
Haritada Karadeniz çevresinde bildirilen Rusya kaynaklı hibrit faaliyetlerin coğrafi dağılımı gösteriliyor.
Romanya ve Bulgaristan, askeri güçleri ile sivil savunma kapasitelerinin Avrupa’nın en az gelişmişleri arasında yer alması nedeniyle Rusya kaynaklı tehditlere karşı özellikle savunmasız durumda. NATO müttefikleri, bölgedeki ülkelere destek vermek üzere çeşitli kaynaklar ve imkanlar konuşlandırıyor.
Avrupa Komisyonu, pazartesi günü bölgede son dönemde yaşanan saldırılar nedeniyle Karadeniz’de bir deniz güvenliği merkezinin kurulmasını hızlandırmayı planladığını açıkladı. Ancak Komisyon, saldırıların arkasında Rusya’nın bulunduğunu belirtmedi.
Karadeniz, Avrupa ile Asya arasında bağlantı sağlayan bir güzergah olması nedeniyle büyük stratejik öneme sahip. Bulgaristan, Gürcistan, Romanya, Rusya, Türkiye ve Ukrayna olmak üzere altı ülkenin kıyısı bulunan Karadeniz, hayati öneme sahip uluslararası ticaret yollarına erişim sağlıyor.
5-28 Ekim arası olan saldırılar
Haritada 5-28 Ekim tarihleri arasında Ukrayna, Romanya ve Bulgaristan açıklarında ticari gemilere yönelik saldırıların konumları ve tarihleri gösteriliyor. Olaylar, ölü veya kayıp, yaralı ve can kaybı bildirilmeyen saldırılar şeklinde sınıflandırılıyor. Haritada karasuları ve bitişik bölge de yer alıyor.
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin ardından geçen aylarda Karadeniz, deniz savaşlarının ve ticari gemilere yönelik saldırıların odak noktası haline gelmişti.
Bölgedeki çatışmalar zamanla azaldı. Rus savaş gemileri limanlara çekildi ve uluslararası baskı sonucunda Ukrayna’dan tahıl ve diğer gıda ürünlerini taşıyan ticari gemileri hedef almaktan vazgeçti. Afrika genelindeki ve Orta Doğu’nun bazı bölgelerindeki ülkeler, halklarının gıda ihtiyacını karşılamak için Ukrayna’nın tarımsal üretimine bağımlı durumda.
Son dönemde şiddetin yeniden artması, Karadeniz’deki ticari faaliyetleri önemli ölçüde azalttı. Deniz trafiğini takip eden sivil toplum kuruluşu Global Fishing Watch’un verilerine göre, Boğaz’dan Karadeniz’e giriş yapan gemilerin sayısı ekim ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 41 azaldı. Boğaz’dan her iki yönde gerçekleşen geçişler de aynı dönemde yüzde 38 geriledi.
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinden önce Karadeniz, gemilerin her yönde yoğun biçimde seyrettiği işlek bir deniz ticaret güzergahıydı.
2022’den sonra Karadeniz’deki ticari gemi trafiğinin güzergahları değişti ancak bu yıl yaşanan gelişmelere kadar trafik genel olarak istikrarlı seyrini korudu.
Bu yaz Ukrayna’nın insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılar, Rusya’yı sevkiyatlarının büyük bölümünü birkaç ay boyunca durdurmaya zorladı.
Son haftalarda ise Ukrayna, Romanya, Bulgaristan, Türkiye ve Gürcistan’a giden veya bu ülkelerden ayrılan gemiler, Rus saldırılarından korunmak amacıyla genel olarak kıyı şeritlerine yakın seyretmeye başladı.
Kaynak: Gazete Oksijen
