Fransa, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en ağır orman yangını sezonunu yaşıyor. Yaz boyunca 300 bin dönümden fazla alan alevlere teslim olurken ülkede en çok tartışılan soru ise yangınların neden bu kadar arttığı.
BBC'de yer alan habere göre, yangınların başlıca nedeni iklim değişikliği olarak görülüyor. Ancak Fransa'daki yangınların yüzde 90'ının insan kaynaklı olduğunu gösteren veriler, tartışmayı başka bir noktaya taşıdı.
Yangınlara yeterince hazırlıklı olmadığı gerekçesiyle eleştirilen hükümet ise sorumluların peşine düştü. Fransa İçişleri Bakanlığı, yangınları kasıtlı veya kazara çıkardıkları şüphesiyle 420 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Gözaltına alınanların 166'sı 18 yaşından küçük.
Geçen ay ülkenin güneydoğusundaki Var bölgesinde beş gün içinde 10 ayrı yangını kasten çıkarmakla suçlanan 23 yaşındaki bir kişi, suçlu bulunması halinde 15 yıla kadar hapis ve 150 bin euro para cezasıyla karşı karşıya.
Bazı şüpheliler ise hızlıca yargılanarak cezalandırıldı. Vosges bölgesindeki Raon-L'Étape ormanında üç yangın çıkarmaktan suçlu bulunan bir kişi üç yıl hapis cezasına çarptırıldı. Haberi aktaran L'Est Républicain gazetesi, yangınlarda yalnızca birkaç metrekarelik bitki örtüsünün zarar gördüğüne dikkat çekerek davalarda verilen cezaların orantısız olduğu eleştirilerini dile getirdi. Basında yer alan haberlere göre evsiz bir kişi ile ağır otizmli bir kişi, sigara izmariti atmaları nedeniyle hapis cezasına çarptırıldı.
Le Monde gazetesi de yetkililerin yaklaşımını sorguladı. Gazete, çok kısa sürede bu kadar fazla dosyanın polis tarafından ne ölçüde ayrıntılı incelenebildiğinin belirsiz olduğuna dikkat çekti. Yetkililerin suçlamaların ayrıntılarını, eylemlerin kasıt içerip içermediğini ve rakamların geçmiş yangın sezonlarıyla karşılaştırmasını açıklamaması da sağlıklı bir değerlendirme yapılmasını güçleştiriyor.
Bordeaux Savcısı Renaud Gaudeul ise mevcut koşullar altında sert yaklaşımın gerekli olduğu görüşünde. Gaudeul, ormanlık alanlarda sigara izmariti atan veya mangal yakan kişilerin başkalarının hayatını tehlikeye atmakla suçlanması için gerekli koşulların oluştuğunu belirterek, "Yangının başlaması için küçücük bir kıvılcım yeterli" dedi.
Sigara izmaritlerinin yangına yol açması konusunda ise uzmanların "30 kuralı" olarak adlandırdığı bir ölçüt bulunuyor. Dufayet'ye göre sıcaklığın en az 30 derece, nem oranının en fazla yüzde 30, rüzgar hızının saatte 30 kilometrenin altında olması ve sigaranın en az yüzde 30'unun yanmamış durumda bulunması halinde izmarit yangın başlatabiliyor.
Yangının kaynağı nasıl bulunuyor?
Bir orman yangınının nasıl başladığını tespit etmek ise oldukça güç. Yangınları araştıran uzman Eric Dufayet, BBC'ye yaptığı açıklamada mevcut kuraklık koşullarında sıradan bir çakmağın bile büyük bir yangın başlatmaya yetebileceğini söylüyor.
Dufayet'nin yangın söndürüldükten sonraki ilk işi, yanan alanın sınırlarını haritalandırmak ve alevlerin başlangıç noktasını bulmak. Rüzgarın sabit estiği durumlarda yanan alan genellikle "V" biçimini alıyor. Ekipler daha sonra alevlerin izlediği rotayı geriye doğru takip ederek yangının başladığı noktaya ulaşıyor.
Kasıtlı yangınlarda birden fazla ateşleme aracının kullanılabileceğini belirten Dufayet, bunun olay yerinde DNA veya parmak izi bulunma ihtimalini artırabildiğini söylüyor.
Uzmanlara göre kundaklama vakaları, orman yangınlarının yalnızca küçük bir bölümünü oluşturuyor. Yangınların büyük çoğunluğunun inşaat çalışmalarından çıkan kıvılcımlar, arızalı elektrikli ekipmanlar, sigara izmaritleri ve mangallar gibi nedenlerle kazara başladığı düşünülüyor.
Yangınları kimler çıkarıyor?
Paris 7 Üniversitesi'nden psikiyatri ve bağımlılık davranışları profesörü Michel Lejoyeux, yangın çıkaran kişileri üç gruba ayırıyor:
Dikkatsizlik sonucu yangına neden olanlar, sigorta ödemesi gibi maddi çıkar sağlamayı amaçlayanlar ve piromanlar.
Lejoyeux, "Piroman para kazanmaz, intikam peşinde değildir ve yangından herhangi bir çıkar sağlamaz. Yalnızca ateşi sever" diyor.
Ancak piromani oldukça nadir görülen ve teşhisi zor bir psikiyatrik bozukluk. Lejoyeux'ye göre kundaklama suçlarından verilen mahkumiyetlerin yalnızca küçük bir bölümü piromani vakalarından kaynaklanıyor.
Avukat Muriel Gestas ise yangın çıkarmakla suçlanan bazı itfaiyecilerin daha sonra "kurtarıcı" olarak görülmek istemiş olabileceğini belirtiyor. Vergiden muaf fazla mesai ücreti alan gönüllü itfaiyeciler açısından ise bazı vakalarda maddi motivasyonun söz konusu olabileceğini söylüyor.
Yeni sıcak hava dalgası kapıda
Şüphelilere yönelik soruşturmaların nasıl yürütüldüğüne ilişkin tartışmalar sürerken Fransa'nın yangın tehlikesi henüz sona ermiş değil. Hava tahminleri, ülkenin yeni bir sıcak hava dalgasına yalnızca birkaç gün uzaklıkta olduğunu gösteriyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, mevcut aşamada önceliğin eleştiri değil yangınlarla mücadele olması gerektiğini savundu.
Macron, "Yeniden ağaçlandırma yapmamız ve farklı türde bir orman inşa etmemiz gerekecek. Çünkü iklim değişikliğinin yarattığı yapısal koşullara uyum sağlamak zorundayız" dedi.
Yangınlarla mücadeleden çıkarılacak derslerin daha sonra değerlendirileceğini söyleyen Macron, "O zamana kadar ülke birlik içinde kalmalı" ifadelerini kullandı.
Ancak yangınların çevreye, yüzlerce eve, turizme, yerel işletmelere ve hava kalitesine verdiği büyük zarar, Fransa'da yangınların nedenleri ve ülkenin bu yeni koşullara ne kadar hazırlıklı olduğu konusundaki tartışmaların daha uzun süre devam edeceğini gösteriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
