ABD ile İran arasında bir aydır süren kırılgan ateşkes dünden bu yana yaşanan çatışmalarla yeni bir sınav ile karşı karşıya. ABD ve İran güçleri Körfez’de karşı karşıya gelirken, Birleşik Arap Emirlikleri de yeniden saldırıların hedefi oldu. Çatışmalar, Washington’ın 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak hava saldırılarıyla başlayan savaşı sona erdirmeye yönelik teklifine Tahran’dan gelecek yanıtı beklediği bir dönemde yaşandı.
ABD destroyerleri saldırıya uğradı
Körfez'deki gerilime dair ilk açıklama ABD Başkanı Donald Trump'tan geldi. Trump, perşembe gece saatlerinde, petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan üç ABD Donanması destroyerinin saldırıya uğradığını söyledi.
İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü İbrahim Zülfikari ise ilk saldırının ABD'den geldiği öne sürdü. Zülfikari, ABD ordusunun ateşkesi ihlal ederek bir İran petrol tankerine saldırdığını belirtti. Tesnim Haber Ajansı, Zülfikari'nin konuya ilişkin açıklamasını yayımladı. Açıklamada, "ABD ordusu ateşkesi ihlal ederek, İran kıyı sularında Cask bölgesinden Hürmüz Boğazı yönüne ilerleyen İran'a ait bir petrol tankerini hedef aldı." ifadesi yer aldı. İranlı Sözcü, ayrıca yine ABD ordusunun, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre açıklarında Hürmüz Boğazı'na giriş yapan başka bir gemiye daha saldırı düzenlediğini kaydetti. Açıklamada, ABD tarafından hedef alınan gemilerin zarar görüp görmediğine ilişkin bilgi verilmedi.
CENTCOM: İran hedefleri vuruldu
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) açıklamasına göre, ABD Donanması’na ait güdümlü füze destroyerleri USS Truxtun, USS Rafael Peralta ve USS Mason, 7 Mayıs’ta Hürmüz Boğazı’nı geçerek Umman Körfezi’ne doğru ilerledi.
CENTCOM, geçiş sırasında İran güçlerinin çok sayıda füze, insansız hava aracı ve küçük botlarla saldırı girişiminde bulunduğunu açıkladı.
Komutanlık, saldırılarda hiçbir ABD unsurunun isabet almadığını, gelen tehditlerin etkisiz hale getirildiğini ve meşru müdafaa kapsamında karşılık verildiğini bildirdi.
Açıklamada, ABD güçlerine yönelik saldırılardan sorumlu olduğu belirtilen İran askeri hedeflerinin vurulduğu ifade edildi. Bu hedefler arasında füze ve insansız hava aracı fırlatma noktaları, komuta-kontrol merkezleri ile istihbarat, gözetleme ve keşif unsurlarının bulunduğu kaydedildi.
CENTCOM, gerilimin daha da tırmanmasını istemediğini ancak Amerikan güçlerini korumak amacıyla bölgede hazır ve kararlı şekilde konuşlanmayı sürdürdüğünü ifade etti.
Trump: Ateşkes yürürlükte
ABD Başkanı Donald Trump, ABC News’e yaptığı açıklamada, İran’la yaşanan son askeri gerilime rağmen ateşkesin yürürlükte olduğunu söyledi.
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ABD savaş gemilerine yönelik saldırıları ve Washington’ın buna verdiği askeri karşılığa rağmen ateşkesin sürdüğünü savunan Trump, “Ateşkes devam ediyor. Hâlâ yürürlükte" ifadesini kullandı. Trump, İran hedeflerine yönelik son misillemeleri ise sınırlı bir uyarı olarak tanımlayarak, “Sadece ufak bir dokunuştu” ifadelerini kullandı.
"Üç destroyer Boğaz'dan geçti"
“Dünya standartlarında üç Amerikan destroyeri, ateş altına alınmalarına rağmen Hürmüz Boğazı’nı büyük bir başarıyla geçti. Muhriplerimiz zarar görmedi, İranlı saldırganlar ise ağır kayıplar verdi,” diyen Trump, ABD’nin operasyonunu başarı olarak nitelendirdi.
“Bugün bizimle oyun oynamaya kalktılar, biz de onları darmadağın ettik” diyen Trump, “Şunu anlamalılar: Eğer anlaşma imzalanmazsa bunun bedeli ağır olacak” dedi.
Washington'da gazetecilerin yönettiği ABD ile İran arasında anlaşmanın yakın olup olmadığı sorusuna ise temkinli yanıt veren Trump, “Her an olabilir” dedikten sonra, “Ama hiç gerçekleşmeyebilir de” ifadesini kullandı.
Bender Abbas ve Keşm Adası'nda patlama sesleri
İran basını, Bender Abbas ve Keşm Adası çevresinde şiddetli patlama sesleri duyulduğunu bildirirken, olayın kaynağına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.
İlk değerlendirmelerde kontrollü mühimmat imhası ihtimali öne çıkarken, bazı kaynaklar seslerin Hürmüz Boğazı’nda gemilere yönelik uyarı ateşinden kaynaklanmış olabileceğini iddia etti. Tasnim ise BAE’nin Keşm’deki iskeleye “düşmanca eylem” gerçekleştirdiğine dair işaretler bulunduğunu öne sürdü. İsrail basını ise İsrail’in İran’a yönelik herhangi bir saldırı düzenlemediğini yazdı.
İran devlet televizyonu daha sonra bir açıklama yaparak durumun normalleştiğini duyurdu.
İran yönetimini “kaçıklar” diye niteleyen Trump tehdidini yineledi
ABD Başkanı Donald Trump gecenin ilerleyen saatlerinde, İran yönetimini “kaçıklar” olarak nitelendiren ve Tahran’a yönelik tehditlerini yineleyen açıklamalarını sürdürdü. Truth Social hesabından açıklama yapan Trump, İran’ın çatışmayı sona erdirecek anlaşmayı kısa sürede kabul etmemesi halinde ABD’nin çok daha sert askeri adımlar atacağı uyarısında bulundu.
Trump, “Dünya standartlarında üç Amerikan destroyeri, ateş altında olmalarına rağmen Hürmüz Boğazı’nı başarıyla geçti” diyerek gemilerin zarar görmediğini, saldırıyı gerçekleştirdiğini öne sürdüğü İran unsurlarının ise tamamen etkisiz hale getirildiğini savundu. “Normal bir ülke bu destroyerlerin geçişine izin verirdi ama İran normal bir ülke değil” diyen Trump, İran yönetimini “kaçıklar” olarak nitelendirdi.
Trump, tehdit dozunu daha da yükselterek, “Eğer nükleer silah kullanma fırsatları olsa hiç tereddüt etmeden kullanırlardı. Ama buna asla sahip olamayacaklar. Bugün yaptığımız gibi, anlaşmayı hemen imzalamazlarsa gelecekte çok daha sert ve çok daha şiddetli karşılık veririz” ifadelerini kullandı.
"Ezici yanıt verilecek"
Khatam al-Anbiya Merkez Karargâhı Sözcüsü, bu saldırılara karşılık olarak İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı’nın doğusunda ve Chabahar Limanı’nın güneyinde ABD askeri gemilerini hedef aldığını, söz konusu gemilere ciddi hasar verildiğini açıkladı.
Açıklamada, ABD ve ona destek veren ülkelere de uyarıda bulunularak, İran İslam Cumhuriyeti’nin herhangi bir saldırı ve şiddete karşı tereddüt göstermeden "ezici bir yanıt" vereceği vurgulandı.
BAE: İran füzeleri engellendi
ABD’nin müttefiki olan Birleşik Arap Emirlikleri, cuma sabahının erken saatlerinde hava savunma sistemlerinin İran kaynaklı füze ve insansız hava aracı tehditlerine karşı devreye girdiğini açıkladı. Bu gelişme, ABD ile İran arasında bir aydır süren kırılgan ateşkesin yeni bir sınavla karşı karşıya kaldığını gösterdi.
BAE’ye yönelik son saldırıya ilişkin ilk aşamada ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. Saldırı, ABD ile İran’ın bir gün önce Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı saldırılarda bulunmasının ve Washington’ın çatışmayı sona erdirmeye yönelik teklifine Tahran’dan gelecek yanıtı beklediği bir dönemde gerçekleşti.
İran, savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana, ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer Körfez ülkelerini sık sık hedef alıyor.
Petrol fiyatları sert yükseldi
ABD ve İran güçleri arasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanan çatışmalar, kırılgan ateşkese baskı yaparken petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açtı. Uluslararası gösterge Brent petrol, perşembe günkü dalgalı işlemlerde yüzde 7,5’e kadar yükseldikten sonra Asya piyasalarının cuma günü açılmasıyla bir miktar geriledi.
Uluslararası gösterge kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, TSİ 06.00 itibarıyla gün içindeki 103,70 dolarlık zirvesinden gerileyerek 100,99 dolardan işlem görüyor.
BM tasarısı tartışılıyor
Çatışmada arabuluculuk rolü üstlenen Pakistan ise anlaşmanın yakın olduğuna inandığını açıkladı. Başbakan Şahbaz Şerif, İslamabad’ın savaşı sona erdirmek ve ateşkesi sürdürmek amacıyla İran ve ABD ile gece gündüz temas halinde olduğunu söyledi.
Bu arada ABD ve Körfez’deki müttefikleri, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını kınayan ve yaptırım tehdidi içeren bir Birleşmiş Milletler karar tasarısı için destek arayışında. Ancak Rusya ve Çin’in olası vetosu bu girişimin önündeki en büyük engel olarak görülüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
