İran destekli Husiler, Orta Doğu’da bir aydır süren savaşa cumartesi günü dahil olarak İsrail’e iki füze fırlattıklarını açıkladı. Bölgeye yaklaşık 2.500 ABD deniz piyadesi sevk edilirken, Pakistan hükümeti de bölgesel güçlerin çatışmaları sona erdirmek için pazar günü bir araya gelmeyi planladığını duyurdu.
AP'de yer alan habere göre, savaş, küresel petrol ve doğalgaz arzını tehdit ederken gübre tedarikinde aksamalara yol açtı ve hava ulaşımını sekteye uğrattı. İran’ın stratejik Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü piyasalarda dalgalanma ve fiyat artışına neden oldu. ABD ve İsrail İran’a yönelik saldırılarını sürdürürken, İran’ın misillemeleri İsrail ile komşu Körfez ülkelerini hedef aldı. Çatışmalarda şu ana kadar 3 binden fazla kişi hayatını kaybetti.
İran, pazar günü ilk kez bölgede bulunan İsrail ve ABD üniversitelerini hedef alabileceği tehdidinde bulundu.
Husilerin savaşa dahil olması, Kızıldeniz açıklarındaki Bab el-Mendeb Boğazı’ndan geçen ve küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’sini oluşturan deniz trafiğini yeniden tehdit edebileceği için uluslararası taşımacılık üzerindeki riskleri artırabilir.
Öte yandan İran, Birleşmiş Milletler’in talebi üzerine cuma günü insani yardım ve tarım ürünlerinin boğazdan geçişine izin vermeyi kabul etti. ABD Başkanı Donald Trump ise İran’a Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması için 6 Nisan’a kadar süre verdi.
Tahran’da cumartesi gecesi şiddetli saldırılar düzenlendiği bildirilirken, İsrail ordusu İran’ın deniz silahları üretim tesislerini hedef aldığını ve birkaç gün içinde kritik üretim altyapısını tamamen vuracağını açıkladı. ABD ise savaş boyunca İran’a ait 11 binden fazla hedefi vurduğunu duyurdu.
İran, İsrail’e doğru füzeler ateşlerken, Körfez ülkelerinde hava savunma sistemleri pazar sabahı erken saatlerde füze ve insansız hava araçlarını engelledi.
Gazze Şeridi’nde pazar sabahı düzenlenen iki İsrail saldırısında üçü polis olmak üzere altı Filistinli hayatını kaybetti. Saldırılardan biri bir polis kontrol noktasını, diğeri ise Han Yunus kentinde bir grup sivili hedef aldı. İsrail ordusu saldırılarla ilgili henüz açıklama yapmadı.
İsrail ordusu ayrıca, ABD-İsrail çifte vatandaşı bir askerin güney Lübnan’daki çatışmalarda öldüğünü, üç İsrailli askerin de yaralandığını duyurdu. Bu ölümle birlikte 2 Mart’ta Hizbullah ile yeniden başlayan çatışmalardan bu yana bölgede ölen İsrailli asker sayısı beşe yükseldi.
İran’dan üniversitelere tehdit
İran Devrim Muhafızları, devlet medyasına yansıyan açıklamasında, İran’daki üniversiteler için güvenlik garantisi sağlanmaması halinde İsrail üniversiteleri ve bölgede bulunan ABD üniversitelerinin “meşru hedef” sayılacağını bildirdi.
Açıklamada, ABD yönetimine İran’daki üniversitelere yönelik saldırıları pazartesi günü yerel saatle 12.00’ye kadar resmi olarak kınama çağrısı yapıldı. Ayrıca Washington’dan İsrail’in İran’daki üniversite ve araştırma merkezlerine yönelik saldırılarını durdurması talep edildi.
Husilerin rolü endişe yarattı
Husilerin sözcüsü Tuğgeneral Yahya Saree, örgüte ait Al-Masirah televizyonuna yaptığı açıklamada, İsrail’in güneyindeki “hassas askeri hedeflere” füze fırlattıklarını söyledi.
Uluslararası Kriz Grubu’ndan Yemen analisti Ahmed Nagi, Husilerin ticari gemilere yönelik saldırılarını artırması halinde bunun petrol fiyatlarını daha da yükselteceğini ve deniz güvenliğini ciddi biçimde sarsacağını belirtti.
Bab el-Mendeb Boğazı, Süveyş Kanalı’na ulaşan deniz trafiği açısından kritik öneme sahip. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı olması nedeniyle Suudi Arabistan her gün milyonlarca varil petrolü bu hat üzerinden sevk ediyor.
Husiler, Kasım 2023 ile Ocak 2025 arasında 100’den fazla ticari gemiyi füze ve insansız hava araçlarıyla hedef almış, iki gemiyi batırmıştı. Grup, bu saldırıları Gazze’deki Filistinlilerle dayanışma amacıyla gerçekleştirdiğini açıklamıştı.
Diplomasi trafiği ve askeri yığınak
Pakistan’da Mısır, Türkiye ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının katılımıyla iki günlük görüşmeler başladı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile kapsamlı görüşmeler yaptığını açıkladı.
ABD’nin Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff, Washington’un İran’a ateşkes için Hürmüz Boğazı’nın açılması ve nükleer programın sınırlandırılmasını içeren 15 maddelik bir plan sunduğunu belirtti. İran ise bu planı reddederek tazminat ve boğaz üzerindeki egemenliğinin tanınmasını içeren beş maddelik karşı teklif sundu.
ABD, amfibi harekât eğitimi almış yaklaşık 2.500 deniz piyadesini bölgeye gönderdi. Ayrıca 82. Hava İndirme Tümeni’nden en az 1.000 paraşütçünün de Orta Doğu’ya sevk edilmesi emri verildi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’un “kara birlikleri olmadan da hedeflerine ulaşabileceğini” söyledi.
Suudi Arabistan’daki ABD üssüne saldırı
Geçen hafta İran’ın Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’ne düzenlediği saldırılarda 20’den fazla ABD askeri yaralandı. İran’ın cuma günü üsse altı balistik füze ve 29 insansız hava aracı fırlattığı, en az 15 askerin yaralandığı ve bunlardan beşinin durumunun ağır olduğu bildirildi.
Savaş boyunca 300’den fazla ABD askeri yaralanırken, en az 13 asker hayatını kaybetti.
Can kaybı artıyor
İran’da 1.900’den fazla kişi hayatını kaybederken, İsrail’de ölü sayısı 19 olarak açıklandı. Lübnan’da ise İsrail’in güneyde başlattığı operasyonlar ve Hizbullah’la çatışmalar sonucu 1.100’den fazla kişi öldü.
İran destekli milislerin de çatışmalara dahil olduğu Irak’ta 80 güvenlik görevlisi yaşamını yitirdi. Körfez ülkelerinde 20, işgal altındaki Batı Şeria’da ise dört kişi öldü.
Kaynak: Gazete Oksijen
