Birleşik Krallık’ta 8 Mayıs yerel seçimlerinden çıkan ilk sonuçlar, ülke siyasetinde köklü bir değişime işaret ediyor. Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi, onlarca yıldır elinde tuttuğu sanayi kentlerinde ağır kayıplar yaşarken Nigel Farage’ın liderliğindeki Reform UK yüzlerce sandalye kazanarak siyasetin ana aktörlerinden biri haline geldi. Analistler, ortaya çıkan tabloyu İngiliz siyasetinde “iki partili dönemin çözülmesi” olarak yorumluyor.
Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi, 8 Mayıs’ta açıklanan yerel seçim sonuçlarında ağır kayıplarla karşı karşıya kaldı. Parti, İngiltere genelinde yüzlerce konsey üyesini yitirirken yarım asrı aşkın süredir kontrol ettiği bazı geleneksel sanayi bölgelerini de Reform UK’ye kaptırdı.
Nigel Farage’ın liderliğindeki sağ popülist Reform UK ise seçimlerin en dikkat çekici çıkışını yaptı. Parti, yüzlerce yeni sandalye kazanarak yalnızca protesto oylarının adresi olmadığını, yerel siyasette kalıcı bir güç haline gelmeye başladığını gösterdi.
Birleşik Krallık’ın önde gelen seçim analistlerinden John Curtice, Reuters’a yaptığı değerlendirmede sonuçların İşçi Partisi açısından “beklendiği kadar kötü, hatta daha da kötü” olduğunu söyledi.
BBC’nin aktardığına göre İngiltere’de oy sayımı bölgelere göre farklı saatlerde sürüyor. Bazı belediyelerde sonuçlar seçim gecesi netleşirken, büyük şehirlerde ve çok sayıda seçim bölgesinin bulunduğu alanlarda sayımlar ertesi güne kaldı. İskoçya ve Galler’de bazı bölgelerde nihai sonuçların gece saatlerine kadar açıklanması bekleniyor.
İşçi Partisi’nin kalelerinde ağır kayıplar
Seçim gecesinin en çarpıcı sonuçları, İşçi Partisi’nin uzun yıllardır güçlü olduğu eski sanayi kentlerinden geldi.
Greater Manchester bölgesindeki Tameside’da parti, elindeki 14 sandalyenin tamamını Reform UK’ye kaptırdı ve yaklaşık 50 yıl sonra ilk kez konsey kontrolünü kaybetti. Eski bir maden kenti olan Wigan’da da İşçi Partisi savunduğu 20 sandalyenin tamamını yitirdi. Parti, bölgeyi yarım yüzyıldan uzun süredir yönetiyordu.
Başkent Londra’da da tablo farklı değildi. İşçi Partisi, 2022’de 1960’lardan bu yana ilk kez kazandığı Westminster Konseyi’ni Muhafazakarlara geri kaptırdı. Parti ayrıca Wandsworth’ta sekiz sandalye kaybederek çoğunluğunu yitirdi.
Politico’nun aktardığı erken değerlendirmelerde seçim gecesi, “en kötü beklentilerin sınırında bir felaket” olarak tanımlandı.
Nigel Farage'ın durdurulamaz yükselişi
Reform UK, seçimlerin en büyük kazananı olarak öne çıktı.
Parti, Newcastle-under-Lyme’da kontrolü Muhafazakarlardan alarak seçim dönemindeki ilk belediye zaferini elde etti. 44 sandalyeli konseyde Reform UK 27 sandalye kazanırken, Muhafazakarlar 11, İşçi Partisi ise 15 sandalye kaybetti.
Eski Muhafazakar milletvekili Jonathan Gullis de Reform UK saflarında seçilen isimler arasında yer aldı.
Nigel Farage, seçim gecesi yaptığı açıklamada İngiltere’deki geleneksel siyasi dengelerin çözüldüğünü savundu.
“Sol-sağ ayrımını unutun; artık ortadan kalktı” diyen Farage, özellikle geleneksel İşçi Partisi bölgelerinde güçlü sonuçlar aldıklarını söyledi.
Reuters’ın analizine göre Reform UK’nin yükselişi, partinin geçici bir protesto hareketinden yerel ölçekte örgütlü bir siyasi yapıya dönüşmeye başladığını gösteriyor.
Diğer partiler ne kazandı?
Muhafazakar Parti, yüzlerce sandalye kaybetmesine rağmen geleneksel olarak güçlü olduğu bölgelerin önemli bölümünü korumayı başardı.
Liberal Demokratlar ise Portsmouth ve Stockport’ta kontrolü ele geçirerek iki yeni belediye kazandı. Parti, 2029 genel seçimleri öncesinde özellikle güney İngiltere’de Muhafazakarların etkili olduğu bölgeleri hedefliyor.
Yeşil Parti de seçimlerde dikkat çekici kazanımlar elde etti. Ancak bazı hedef bölgelerde oy sayımı haberin yazıldığı saatlerde sürüyordu.
İskoçya ve Galler’de ise milliyetçi partilerin — sırasıyla SNP ve Plaid Cymru’nun — güçlü konumlarını koruması bekleniyor.
İki partili sistem çözülüyor mu?
Analistler, 2026 yerel seçimlerinin Birleşik Krallık siyasetinde son yılların en önemli yapısal dönüşümlerinden birine işaret ettiğini söylüyor.
Uzun yıllar boyunca siyasetin ana eksenini oluşturan İşçi Partisi ile Muhafazakarların yanında artık Reform UK, Liberal Demokratlar, Yeşiller ve bölgesel milliyetçi partiler de belirleyici hale geliyor.
Özellikle Reform UK’nin hem geleneksel İşçi Partisi bölgelerinde hem de Muhafazakar kalelerinde aynı anda oy artırması, İngiliz siyasetindeki klasik sağ-sol ayrımının aşınmaya başladığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
Reuters’ın siyasi analistlere dayandırdığı yorumlara göre ortaya çıkan tablo, İngiliz siyasetinde son yüzyılın en kapsamlı yeniden yapılanmalarından birinin habercisi olabilir.
Starmer üzerindeki baskı artıyor
2024 genel seçimlerinde büyük bir parlamento çoğunluğuyla iktidara gelen Keir Starmer, seçmenlere uzun süren siyasi krizlerin ardından “istikrar” vaat etmişti.
Ancak hükümetin ilk iki yılı; politika değişiklikleri, sık sık yenilenen danışman kadroları ve Jeffrey Epstein ile bağlantıları nedeniyle görevden alınan Büyükelçi Peter Mandelson etrafındaki tartışmalar nedeniyle zor geçti.
Yerel seçim sonuçlarının ardından parti içindeki eleştiriler de yükseldi. İşçi Partisi milletvekili John McDonnell, BBC’ye yaptığı açıklamada seçmenlerin Starmer’a yönelik “kişisel bir öfke” taşıdığını söyledi ve liderlik tartışmasının gündeme gelmesi gerektiğini savundu.
Buna karşın hükümet kanadı Starmer’a destek verdi. Savunma Bakanı John Healey, “Seçmenlerin en son isteyeceği şey bir liderlik yarışının yaratacağı kaos olur” dedi. Dışişleri Bakanı David Lammy ise “Uçuş sırasında pilot değiştirilmez” ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte İşçi Partisi’nin görevdeki bir başbakanını parti içi süreçle görevden uzaklaştırma konusunda tarihsel olarak başarısız olması, Starmer’ın kısa vadede koltuğunu koruyabileceği yorumlarına yol açıyor.
Tarihsel bir kırılma mı?
Reuters’ın aktardığı karşılaştırmalara göre İşçi Partisi’nin yaşadığı kayıplar, John Major liderliğindeki Muhafazakarların 1995’te uğradığı büyük yerel seçim yenilgileriyle kıyaslanabilecek düzeyde görülüyor.
Hükümet yanlıları ise Tony Blair dönemine işaret ediyor. Blair liderliğindeki İşçi Partisi, 1999’da büyük yerel seçim kayıpları yaşamış ancak sonraki genel seçimleri kazanmayı başarmıştı.
Ancak birçok analist, bugünkü tabloyu geçmişten ayıran önemli bir fark olduğuna dikkat çekiyor: Reform UK gibi güçlü bir sağ popülist parti ve bugünkü ölçekte etkili bir Yeşil hareketi o dönemde bulunmuyordu.
Yerel seçimlerde tüm sonuçlar henüz açıklanmış değil. Ancak ortaya çıkan ilk tablo, İngiliz seçmeninin mevcut siyasi düzene yönelik memnuniyetsizliğinin derinleştiğine işaret ediyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
