Fransa, İngiltere, Kanada, Danimarka, İspanya, Finlandiya, İrlanda, İzlanda, Norveç, Polonya, Portekiz ve İsveç, işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerle ticareti durdurma kararı aldı. İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, yerleşimlerde Filistinlilere yönelik “etnik temizlik” yürütüldüğünü ve bunun “yerleşimci teröristler” tarafından gerçekleştirildiğini söyledi. Miliband, İngiltere’nin yerleşimlerden gelen tüm malların ithalatını yasaklayacağını açıkladı. Yasak ayrıca yerleşimlere yönelik finansman, inşaat, altyapı, emlak ve reklam gibi bazı hizmetleri de kapsayacak.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, X hesabından yaptığı açıklamada, ülkesinin benzer taahhütte bulunan 11 ülkeyle birlikte Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimleriyle ticarete son vereceğini duyurdu.
Barrot, Batı Şeria'nın “patlamanın eşiğinde” olduğunu belirterek, uluslararası hukuka aykırı yerleşimlerin kontrolsüz biçimde genişlediğini ve aşırı sağcı yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik şiddetinin arttığını söyledi. Fransız Bakan, mevcut durumun hem Filistinlilerin haklarını hem de İsrail'in güvenliğini tehdit ettiğini ve iki devletli çözüm ihtimalini aşındırdığını savundu.
Fransa Dışişleri Bakanlığı da son günlerde yaptığı açıklamalarda özellikle Doğu Kudüs yakınlarındaki E1 yerleşim projesinin ilerletilmesi ve yerleşimci şiddetindeki artıştan duyulan endişeyi dile getirmişti. Fransa, İngiltere, Almanya, İtalya, Hollanda ve Norveç daha önce ortak bir açıklamayla E1 projesinin Batı Şeria'nın coğrafi bütünlüğünü bozacağını ve iki devletli çözümü tehlikeye atacağını bildirmişti.
İsrail: Doğu Kudüs'teki İngiliz konsolosluğunu kapatacağız
İngiltere'nin başını çektiği yaptırım kararlarına İsrail kanadından ilk misilleme geldi. Tel Aviv yönetimi, yaptırımlara karşılık İngiltere'nin Doğu Kudüs'teki konsolosluğunun kapatılacağını duyurdu.
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, "İsrail, İngiltere'nin İsrailli yerleşimlere yönelik yaptırımlarına karşılık Doğu Kudüs'teki İngiliz konsolosluğunu kapatacak" diye konuştu.
İngiltere: Etnik temizlik yapılıyor
Miliband, İngiliz hükümetinin Batı Şeria’daki bazı bölgelerde Filistinlilere yönelik etnik temizlik yapıldığı görüşünde olduğunu belirterek şunları söyledi:
“İngiliz hükümeti, Batı Şeria’nın bazı bölgelerinde Filistinlilere yönelik etnik temizlik yapıldığı konusunda hemfikir. Bu, yerleşimci teröristler tarafından gerçekleştiriliyor.”
Miliband, bölgede “evlerin buldozerlerle yıkıldığını, yolların ve kamu altyapısının tahrip edildiğini, ailelerin evlerinden sürüldüğünü” söyledi.
Filistin’de yaşananlar karşısında “derin bir utanç” duyduğunu da ifade eden Miliband, “Uluslararası toplumun gözleri önünde Filistin’de yaşananlardan dolayı derin bir utanç duyuyorum” dedi.
İngiltere’nin iki devletli çözüm konusundaki tutumunu sürdüreceğini vurgulayan Miliband, “İki devletli çözümün yok edilmesine razı olmayacağız” ifadelerini kullandı. Miliband, ticaret yasağının 6 ila 9 ay içinde uygulanmaya başlanacağını söyledi.
Fransız diplomatik kaynaklara göre girişim, İsrail'e yönelik genel bir boykot değil; yalnızca uluslararası toplumun yasa dışı kabul ettiği işgal altındaki Batı Şeria'daki yerleşimlerde üretilen malları hedefliyor.
AB düzeyinde ortak karar çıkmadı
Fransa'nın ulusal düzeyde harekete geçmesi, Avrupa Birliği içinde ortak bir karar alınamamasının ardından geldi. Paris, bazı üye ülkelerle birlikte AB genelinde benzer bir uygulama için girişimde bulunmuş ancak özellikle Almanya'nın itirazları nedeniyle gerekli çoğunluk sağlanamamıştı.
Fransız diplomatik kaynaklar, sahadaki gelişmeler nedeniyle daha fazla beklenemeyeceği görüşünün ağır bastığını belirtti.
E1 projesi gerilimi artırdı
Kararın zamanlamasında İsrail hükümetinin E1 yerleşim projesini ilerletmesinin de etkili olduğu belirtiliyor. Doğu Kudüs ile Maale Adumim arasındaki bölgede planlanan proje, hayata geçirilmesi halinde Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki bağlantıyı ciddi ölçüde zayıflatabilir.
Fransa ve İngiltere'nin de aralarında bulunduğu altı ülke, ağustos ayında yayımladıkları ortak açıklamada E1 projesini “kabul edilemez” olarak nitelendirmiş ve İsrail hükümetine planı geri çekme çağrısı yapmıştı.
İsrail'den sert tepki
İsrail yönetimi ise yaptırımlara tepki gösterdi. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, yaptırım kararını “ciddi bir değerlendirme hatası” olarak nitelendirerek sorunların yaptırımlar değil diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini söyledi.
İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich de İngiltere'nin İsrail Büyükelçisi'nin sınır dışı edilmesi çağrısında bulundu. İngiltere'nin Doğu Kudüs'teki diplomatik temsilciliğinin kapatılması yönünde de çağrılar yapıldı. Reuters'a göre İsrail tarafı, İngiltere'nin Kiryat Gat'taki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nde bulunan temsilcilerine yönelik adımlar atmayı da değerlendirebilir.
ABD'den İngiltere'ye uyarı
Washington yönetimi de İngiltere'nin kararına karşı çıktı. ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, İngiltere'nin egemen bir ülke olarak istediği kararı alabileceğini ancak ABD'nin de buna karşılık verme hakkı bulunduğunu söyledi.
Yeni yaptırımlar, Batı Şeria'da yerleşimci şiddetinin yeniden yükseldiği bir döneme denk geldi. Fransa, İngiltere, Kanada, Norveç ve Avustralya daha önce de aşırı sağcı yerleşimciler ile onları destekleyen bazı kişi ve kuruluşlara karşı koordineli yaptırımlar uygulamış, İsrail hükümetine şiddetin önlenmesi ve faillerden hesap sorulması çağrısı yapmıştı.
12 ülkenin son kararı, İsrail'in Batı Şeria politikasına yönelik Batılı müttefiklerden gelen baskının şimdiye kadarki en kapsamlı ticari adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.
