İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, erken aşama prostat kanseri için tedavi geçirdiğini duyurdu. Netanyahu, sağlık raporunun yayınlanmasını iki ay ertelediğini belirterek, bunun nedeninin “savaşın en yoğun döneminde İran’ın İsrail’e karşı propaganda yapmasını önlemek” olduğunu söyledi. Konuya ilişkin İsrail'in önde gelen gazetelerinden olan Haaretz'de yayımlanan bir analiz ise bu açıklamanın zamanlamasını sorguladı. Yossi Verter imzasıyla yayımlanan analizde, Netanyahu'nun yolsuzluk davasındaki affı alamayacak olması nedeniyle "af talebini insani bir gerekçeyle güçlendirme ihtiyacı duyduğu" yorumunda bulunuldu.
"Yolsuzluk davasında yaklaşık iki hafta içinde sorgunun tamamlanması bekleniyor; o noktadan sonra ise bir affın artık hiçbir anlamı kalmayacak" ifadelerine yer verilen analizde "Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, inisiyatif almalı ve Netanyahu’ya siyasetten tamamen çekilmesi karşılığında bir af teklif etmelidir. Kesin ve geri dönüşsüz bir emeklilik; yeniden dönüş ihtimali olmadan. Böyle bir durumda belki adalet tam anlamıyla yerini bulmaz, ancak İsrail kurtulmuş olur" ifadelerine yer verildi.
Netanyahu hakkında üç ayrı yolsuzluk dosyasında, "rüşvet, emanete ihanet ve kişisel amaçlar için görevi kötüye kullanma" suçlamalarıyla 21 Kasım 2019'da dava açılmıştı. Görevdeyken yargılanan ilk İsrail Başbakanı olarak tarihe geçen Netanyahu "1000", "2000" ve "4000" dosya adıyla bilinen üç ayrı yolsuzluk dosyası kapsamında rüşvet, dolandırıcılık ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanıyor.
Netenyahu'nun sağlık durumuna dair Başbakanlık Ofisi'nden yapılan açıklamada çelişkiler bulunduğuna dikkat çeken Yossi Verter'in yazısından öne çıkanlar şöyle:
Netenyahu radyoterapiyi ne zaman gördü?
Hastanın kendi açıklamasına göre “iki ay önce”, üstelik bu ifade İran’la savaşın başlamasından yalnızca iki ya da üç gün öncesine denk geliyor. Prof. Aron Popovtzer ise “iki buçuk ay önce” diyor. Ancak ne hastanenin açıklamasında ne de Başbakanlık Ofisi’nin duyurusunda kesin tarihler yer alıyor.
Tedavi neden gizlendi?
Açıklamaya göre, “İran’daki terör rejiminin İsrail’e karşı daha fazla sahte propaganda yaymasına fırsat vermemek için.” Peki o halde neden şimdi açıklandı? İsrail’in artık düşmanı mı kalmadı? İran’la savaşın, hatta belki Lübnan’daki çatışmaların her an yeniden başlaması mümkün. (Üstelik “sahte propaganda” ifadesini kullanmaması gerektiğini en iyi bilmesi gereken kişi Netanyahu olmalıydı.)
Ve ardından en dikkat çekici açıklaması geldi:
“Tedavi görmem ve bu sorunu ortadan kaldırmam gerekiyordu. Beni artık tanıyorsunuz; olası bir tehlike hakkında zamanında bilgi aldığımda hemen harekete geçmek isterim. Bu hem ulusal hem de kişisel düzeyde böyledir.”
Netanyahu'nun burada elbette kastettiği şey, 7 Ekim 2023 Cumartesi sabahı kendisine gelmediğini öne sürdüğü o telefon çağrısı. Ancak bu konuda da, dönemin Şin Bet Başkanı Ronen Bar’ın kasıtlı ya da ihmalkâr biçimde Netanyahu’nun ilgili bilgilere ulaşmasını engellediği iddiasını çürüten çok sayıda güçlü kanıt birikmiş durumda.
Asıl soru şu: Neden şimdi?
Teşhise ilişkin açıklama neden cuma öğleden sonra yayımlandı?
En güçlü ihtimal, bizi yolsuzluk davasındaki gecikmiş af tartışmasına götürüyor. Görünüşe göre Netanyahu, kendi dayattığı koşullar altında bu affı alamayacak.
ABD Başkanı Donald Trump, sonunda İsrail Ödülü’nü almak için ülkeye gelmediği gibi törene bir video mesaj da göndermedi ve artık Cumhurbaşkanı Isaac Herzog üzerinde bu konuda baskı kurmuyor. Bu nedenle şimdi, af talebini insani bir gerekçeyle güçlendirme ihtiyacı doğmuş görünüyor.
"Cumhurbaşkanı Herzog, inisiyatif almalı"
Cuma günkü açıklamadan hemen önce, Likud Partisi ve lideri açısından son derece yıkıcı iki kamuoyu araştırması yayımlandı. Buna göre Netanyahu'nun seçim zaferi ihtimali giderek uzaklaşıyor, buna karşılık dava hızla yaklaşıyor.
Yakında sanık yeniden mahkeme salonuna dönerek çapraz sorgusuna devam edecek. Bu süreç şimdiye kadar onu ciddi biçimde zor durumda bıraktı ve karmaşık bir yalanlar ile manipülasyon ağını açığa çıkardı. Yaklaşık iki hafta içinde sorgunun tamamlanması bekleniyor; o noktadan sonra ise bir affın artık hiçbir anlamı kalmayacak.
Son altı aydır bu mesele karşısında ne yapacağını düşünen Isaac Herzog, inisiyatif almalı ve Netanyahu’ya siyasetten tamamen çekilmesi karşılığında bir af teklif etmelidir. Kesin ve geri dönüşsüz bir emeklilik; yeniden dönüş ihtimali olmadan. Böyle bir durumda belki adalet tam anlamıyla yerini bulmaz, ancak İsrail kurtulmuş olur.
Netenyahu'nun tedavisine dair bilinmeyenler
Bugün bile İsrail kamuoyunun bilmediği çok şey var:
Radyoterapi ne kadar sürdü? Hasta yan etkiler yaşadı mı? Kaç önemli toplantı iptal edildi, kısaltıldı ya da ertelendi? Liderlerin sağlık durumunu kamuoyuna anlık olarak açıklamasını zorunlu kılan yasa bir yana; yasa ile Netanyahu’nun uzun zamandır asla kesişmeyecek iki paralel çizgi olduğu zaten biliniyor.
Haaretz'e göre gizlenen bu tıbbi tedavi, Netanyahu'nun suç teşkil eden ve otoriter yönetim anlayışını yansıtan uzun sicilinin yalnızca yeni bir halkası. Buna sistematik aldatma, gerçeklerin çarpıtılması, sadakat göstermeyen herkese karşı sürekli kışkırtma ve ulusal güvenlik meselelerinin siyasallaştırılması da dahil. Bu durum zaman zaman, sözde denizaltı skandalından bugüne kadar, İsrail’in güvenliğini ve stratejik çıkarlarını tehlikeye atacak boyutlara ulaştı.
Sağlık durumuna dair haberler nedeniyle iftira davası açmıştı
Her dönemeçte Netanyahu’nun, çevresindekiler gibi manipülasyona dayalı dolambaçlı yolları tercih ettiği görülüyor. Hatırlatmak gerekirse, sağlık durumuna ilişkin bir dizi haber nedeniyle Haaretz gazetesi yazarı Uri Misgav’a, gazeteci Ben Caspit’e ve hükümet karşıtı protesto aktivisti Gonen Ben Yitzhak’a karşı iftira davası açmıştı.
Eski Başbakan Ehud Olmert benzer bir teşhis aldığında ise hemen bir basın toplantısı düzenlemiş, durumunu kamuoyuna açıklamış ve hastalığın ayrıntılarını doktorlarının paylaşmasına izin vermişti.
Muhalefet liderleri Netanyahu’ya hızla geçmiş olsun dileklerini iletti, ancak aynı zamanda gizlenen bu süreçle ilgili tam ve şeffaf bir hesap verme talebinde de bulunmaları gerekirdi. Temkinli değil, kararlı davranmalıydılar; çünkü benzer bir durumda Netanyahu’nun kendisinin de büyük ihtimalle yapacağı şey buydu.
Netanyahu’nun tedavi gördüğü Hadassah Sağlık Merkezi doktorlarının da yanıtlaması gereken sorular var. Aynı şekilde kişisel doktoru Dr. Tzvi Herman Berkowitz de açıklama yapmak zorunda. Berkowitz’in gözetiminde Netanyahu yıllardır sağlık ve dayanıklılığın simgesi gibi sunuldu. Eleştirmenlere göre Berkowitz’in tıp etiğine verdiği zarar, hastasının başbakanlık makamına verdiği zararla benzer nitelikte.
Altı ay sonra, seçim günü geldiğinde Netanyahu 77 yaşında olacak. Yaşlanan, hasta bir adam; kalp pili taşıyan, tekrarlama ihtimali bulunan prostat kanseri geçmişine sahip ve muhtemelen kamuoyuna açıklanmamış başka sağlık sorunları da olan biri.
Ancak İsrail'de 'vicdanın sesi' olarak bilinen Haaretz'in Netanyahu'nun sağlık durumuna ilişkin yorumu oldukça sert:
"Adi bir yalancı olmak çok daha ağır bir sorun; bunu hiçbir tıbbi tedavi iyileştiremez. Netanyahu’nun görevde geçirdiği 40 ay boyunca İsrail’e verdiği zararın onarılması ise uzun yıllar alacak."
