İsrailli bakan 'Filistinlilere idam' yasasını şampanyayla kutladı, Avrupa, Orta Doğu ve BM'den tepki yağıyor

İsrail Meclisi (Knesset), Filistinli mahkumlara idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısını onayladı. Uluslararası kamuoyunun tepkisine yol açan yasa tasarısı Knesset Genel Kurulu'nda yapılan oylamada 48'e karşı 62 oyla kabul edildi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da Filistinlilere idam cezası getirilmesini öngören yasa tasarısına lehte oy kullandığı görüldü. Son oylama sırasında Demokratlar Partisi Milletvekili Gilad Kariv ile tasarıyı destekleyen aşırı sağcı milletvekilleri arasında sözlü atışma yaşandı.

Söz konusu yasanın onayı sonrası İsrailli aşırı sağcı bakan Ben Gvir gelişmeyi şampanya ile kutladı. Kısa sürede sosyal medyada gündem olan görüntüler tepki çekti.

Yasa tam olarak neyi içeriyor?

Onaylanan yasaya göre, cezanın infazı İsrail Cezaevi Servisi tarafından görevlendirilen gardiyanlar tarafından asılma yoluyla gerçekleştirilecek. İnfazı gerçekleştiren gardiyana kimlik gizliliği ve cezai dokunulmazlık tanınacak.

İdama mahkum edilen kişiler ayrı bir gözaltı merkezine yerleştirilecek ve yetkili kişiler dışında kimse ziyaret edemeyecek, avukat görüşmeleri ise sadece görüntülü olacak.

Savcılığın talepte bulunmasına gerek kalmaksızın idam cezasının verilmesinin mümkün olacağı belirtilen tasarıda, idam cezası için oy birliği şartının aranmayacağı ve kararın basit çoğunlukla verileceği belirtildi.

Netanyahu, 'öldüğü' yönündeki iddialar sonrası video paylaştı

Dünyadan tepkiler...

Al Jazeera'nin haberine göre Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, İsrail’e söz konusu yasayı “derhal yürürlükten kaldırma” çağrısı yaptı. Açıklamada, ölüm cezasının her koşulda reddedildiği vurgulanarak, yeni düzenlemenin “zalimce, insanlık dışı ve aşağılayıcı ceza yasağını ihlal ettiği” belirtildi.

Ayrıca yasanın yalnızca Filistinlilere uygulanacak olmasının ayrımcılığı derinleştirdiğine dikkat çekildi.

Uluslararası Af Örgütü ise yasayı “acımasızlığın, ayrımcılığın ve insan haklarına açık saygısızlığın göstergesi” olarak nitelendirdi. Örgüt, İsrail yönetimine yasayı geri çekme çağrısında bulundu.

UNRWA Komiseri Lazzarini: Dehşete kapıldım

Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) Genel Komiseri Philippe Lazzarini, İsrail Meclisinde kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan idam yasası karşısında "dehşete kapıldığını" ve bunun, nüfusun sadece bir kesimini hedef alacağı için "son derece" ayrımcı olduğunu belirtti.

Görev süresi sona eren Lazzarini, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi'nde basın toplantısı düzenledi.

İsrail Meclisinde dün kabul edilen idam cezası yasasına işaret eden Lazzarini, birçok kişi gibi bu "küçük düşürücü" yasa karşısında son derece dehşete kapıldığını ve bunun Yüksek Mahkeme tarafından reddedilmesini umduğunu dile getirdi.

Lazzarini, demokratik ülkelerin ölüm cezasını yeniden uygulamaya koymadığının altını çizerek, "Biz daha çok ülkelerin ölüm cezalarını kaldırmasına alışkınız. Üstelik bu, nüfusunun sadece bir kesimini hedef aldığı için son derece ayrımcı bir yasa." diye konuştu.

Netanyahu'dan Gazze'de Türk askeri sorusuna yanıt: 'Bu konuda güçlü fikirlerim var'

Avrupa’dan “geri adım” eleştirisi

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, yasanın kabulünü “ciddi bir geriye gidiş” olarak değerlendirdi. Berset, ölüm cezasının modern insan hakları standartlarıyla bağdaşmadığını vurgulayarak, ayrımcı şekilde uygulanmasının hukuk devleti ilkeleriyle çeliştiğini ifade etti.

Avrupa ülkelerinden ortak tepki

Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre İtalya, Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık’ın İsrail hükümetinden tasarıyı geri çekmesini talep ettiği açıklandı. İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, Birleşmiş Milletler kararları kapsamında ölüm cezasına moratoryum çağrılarını hatırlatarak, “Yaşam mutlak bir değerdir” dedi ve bu tür cezaların insan onurunu ihlal ettiğini belirtti.

İrlanda Dışişleri Bakanı Helen McEntee de yasa tasarısının özellikle Filistinlilere yönelik “fiili ayrımcı” niteliğinden endişe duyduklarını ifade etti. McEntee, yaşam hakkının temel bir insan hakkı olduğunu vurgulayarak İsrail’e yasayı uygulamama çağrısında bulundu.

Axios mercek altına aldı: Kara savaşında İran ordusu ABD'ye karşı ne yapabilir?

Slovenya

Slovenya Dışişleri Bakanı Tanja Fajon, İsrail Meclisinde kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan idam cezası yasasıyla, Filistinlilere karşı ayrımcılık yapıldığını ifade etti.

İsrail'de idam cezasını getiren yasanın açıkça Filistinlilere karşı ayrımcılık olduğunu vurgulayan Fajon, "Herkes, terör eylemlerinden eşit şekilde sorumlu tutulmalıdır ve idam cezası çözüm değildir." ifadesini kullandı.

Fajon, yasaya tepki göstererek, güvenliğin ayrımcılık üzerine inşa edilemeyeceğini ve adaletin de hakkaniyet olmadan var olamayacağını kaydetti.

İsrail'de de tepkiler var

İsrail Yurttaş Hakları Derneği (ACRI), İsrail Meclisinde (Knesset) onaylanan Filistinlileri hedef alan ayrımcı idam yasasının iptali için Yüksek Mahkemeye başvuru yaptı.

ACRI'den yapılan açıklamada, İsrail Meclisi, Başbakan Binyamin Netanyahu, Savunma Bakanı Yisrael Katz, işgal altındaki Batı Şeria'dan sorumlu İsrail Ordu Komutanı, Başsavcı, Askeri Başsavcı ve Yüksek Mahkemeye bir dilekçe gönderildiği belirtildi.

Filistinlileri hedef alan ayrımcı idam yasasının iptali için İsrail Yüksek Mahkemesine ilk başvurunun yapıldığına işaret edilen açıklamada, "cezanın belirli gruplara ve seçici bir şekilde uygulanmasını amaçlayan hukuki bir mimariyle tasarlanmış olan yasanın intikamcı, ırkçı ve anayasaya aykırı olduğu" vurgulandı.

Reuters: İran'da 'nükleer bomba kullanalım' sesleri artmaya başladı

ABD'den yorum yok

ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail Meclisi'nde kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan "idam yasasını" eleştirmekten kaçındı.

ABD Dışişleri Bakanlığından, İsrail'de onaylanan yasaya ilişkin yapılan açıklamada, "ABD, terörden suçlu bulunan kişiler için İsrail'in kendi yasa ve cezalarına karar vermeye dair egemenlik hakkına saygı duyuyor." ifadesi kullanıldı.

Tartışmalı idam yasasına yönelik eleştiri getirilmeyen açıklamada, ABD'nin, İsrail'in bu tür tedbirleri "adil bir dava ve uygun adil yargılama güvenceleri ile koruma yöntemlerine saygı çerçevesinde uygulayacağına güvendiği" savunuldu.

Mısır ve Arap Parlamentosu'ndan açıklama

Mısır ve Arap Parlamentosu, İsrail Meclisinde dün kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan tartışmalı "idam yasasına" sert tepki gösterdi.

Mısır Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu yasanın en sert şekilde kınandığı ve bunun, ayrımcı yaklaşımı ve apartheid sistemini güçlendirdiği ifade edildi.

Açıklamada, bu yasanın, uluslararası insancıl hukuk ve Cenevre Sözleşmeleri'ni açık şekilde ihlal ettiği, adil yargılanma hakkını ciddi biçimde zedelediği belirtildi.

İsrail mevzuatının Batı Şeria'daki Filistinlilere uygulanamayacağına dikkati çekilen açıklamada, bu yasanın işgal altındaki Filistin topraklarındaki mevcut hukuki statüyü açık şekilde ihlal ettiği kaydedildi.

Bölgede tırmanan askeri gerilimin gölgesinde İsrail'in Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nde gerçekleştirdiği ciddi ihlallerinin göz ardı edilmemesi uyarısında bulunuldu.

İsrail'in bu adımının Filistin toprakları üzerindeki etkisinin risklerine dikkati çekilerek, Kahire'nin Tel Aviv'in tek taraflı uygulamalarını kesin bir dille reddettiği yinelendi.

Ürdün

Ürdün Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, Meclis'te kabul edilen idam yasasının en sert şekilde kınandığı kaydedildi.

Ürdün'ün, uluslararası hukuk kurallarına aykırı olan bu ırkçı, ayrımcı ve gayrimeşru yasaya karşı olduğu aktarıldı.

Bu adımın, İsrail'in Filistin halkına ve onun "kendi kaderini tayin etme ve bağımsız devlet kurma" gibi devredilemez haklarına karşı sistematik politikasının bir parçası olduğuna işaret edildi.

Açıklamada, uluslararası toplumdan hukuki ve ahlaki sorumluluklarını yerine getirmesi ve İsrail'in bu kanunu uygulamasına engel olmak için derhal harekete geçmesi istendi.