İsviçre'de yakıt sıkıntısı giderek belirginleşirken yetkililer, kara trafiğine yönelik acil önlemleri değerlendirmeye başladı.
Ulusal Ekonomik Tedarik Federal Ofisi (BWL), otoyollardaki hız sınırının düşürülmesine ilişkin hükümet içinde bir istişare sürecinin yürütüldüğünü doğruladı. Görüşülen öneri, azami hız sınırının saatte 120 kilometreden 80 kilometreye indirilmesini öngörüyor.
Federal hükümet aynı zamanda şirketlerin bulundurmakla yükümlü olduğu zorunlu rezervlerden dizel ve havacılık yakıtı (İsviçre'de Flugpetrol olarak adlandırılan ve kimyasal açıdan gazyağıyla ilişkili yakıt) çıkarılmasına izin verdi.
BWL Sözcüsü Thomas Grünwald, Nau.ch haber sitesine yaptığı açıklamada, hız sınırının düşürülmesinin ciddi bir tedarik sıkıntısına karşı hazırlanan önlemlerden biri olduğunu söyledi. Bu önlemin, zorunlu rezervlerden yapılan mevcut yakıt çekişlerine eşlik edebileceğini ve ilave tasarruf sağlayabileceğini belirtti.
Kurumun tedarik durumuna ilişkin değerlendirmesinde enerji arzının genel olarak güvenli olduğu ifade edildi.
Birden fazla aksaklık aynı anda yaşanıyor
Yakıt sıkıntısının arkasında birden fazla neden bulunuyor. Ulusal Ekonomik Tedarik Kurumu'nun 21 Ekim tarihli raporunda, Ren Nehri'ndeki su seviyesinin rekor düzeyde düşmesi öne çıkan nedenler arasında gösterildi. Nehir, mevcut koşullarda İsviçre'ye artık neredeyse hiç petrol ürünü taşımıyor.
Diğer etkenler arasında Cressier rafinerisinin eylül ayında planlanmamış şekilde iki hafta boyunca kapalı kalması, Avrupa'daki rafinerilerde yürütülen bakım çalışmaları, güçlü talep ve demir yolu taşımacılığındaki aşırı yoğunluk yer aldı. Cressier rafinerisi daha sonra normal üretime döndü.
Güney Fransa'da yakın zamanda etkili olan şiddetli yağışlar da ham petrolün ve işlenmiş petrol ürünlerinin boru hatlarıyla taşınmak üzere sevk edilmesini geciktirdi.
Küresel ölçekte ise Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğinin kısıtlanması, Husilerin Babülmendep Boğazı'ndaki gemilere ve Suudi Arabistan'daki petrol tesislerine yönelik saldırıları tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
Bu gelişmelerin ardından Ulusal Ekonomik Tedarik Delegesi Roland Pfister, 23 Ekim-22 Kasım tarihleri arasında zorunlu rezervlerden 45 bin metreküpe kadar dizel çekilmesine izin verdi. Bu miktar, mevcut stokun yaklaşık yüzde 4'ünden biraz daha azına karşılık geliyor.
İsviçre'de 2025 yılında yaklaşık 2,6 milyon metrik ton dizel satıldığı dikkate alındığında, rezervlerden piyasaya verilecek miktar ülke genelindeki yaklaşık beş günlük tüketime denk geliyor. Bu miktar, eksik ithalatı tamamlamak amacıyla kullanılacak; ithalatın yerini almayacak.
Bu uygulamanın yakıt fiyatlarını düşürmesi beklenmiyor. Zorunlu rezervlerden çıkarılan ürünler de piyasa fiyatları üzerinden satılıyor. BWL'nin fiyat hareketleri üzerinde herhangi bir etkisi bulunmuyor.
Saatte 80 kilometre hız sınırının sağlayacağı tasarruf belirsiz
BWL, gergin tedarik koşullarının hangi noktada doğrudan bir arz sıkıntısına dönüşeceğine ilişkin kesin eşikler belirlemedi. Hükümetin müdahalesinin, ekonominin yaşanan aksaklıkların üstesinden kendi başına gelememesi halinde devreye girmesi öngörülüyor.
Hazırlanan kademeli önlem planı, öncelikle yakıt tasarrufu çağrıları yapılmasını ve vatandaşların otobüs ile tren gibi toplu taşıma araçlarına yönlendirilmesini içeriyor. Federal Konsey, kararname yoluyla otoyollarda ve diğer yollarda hız sınırlarını düşürebilecek.
Yakıt karnesi uygulaması ve kota sistemi de ilke olarak hazırlandı. Ancak bu önlemler, diğer bütün seçeneklerin yetersiz kalması halinde kullanılacak.
Kurumun uzun vadeli gelişmeleri de dikkate alması gerekiyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 14 Ekim'de yayımladığı petrol piyasası raporunda olası dizel sıkıntısına karşı uyarıda bulundu. Ajans, dizel piyasasının “aşırı baskı” altında olduğunu belirtti. IEA'ya göre arz koşullarının “2027'nin ilerleyen dönemlerine kadar” gergin kalması bekleniyor.
BWL, saatte 80 kilometre hız sınırının ne kadar yakıt tasarrufu sağlayacağını henüz hesaplamadı. Uygulamanın hangi güzergâhlarda, hangi araçlar için ve ne kadar süreyle geçerli olacağı da netleşmedi.
İsviçre'de bu konuda mevcut olan uzman tahminlerinden biri, hız sınırının saatte 120 kilometreden 100 kilometreye düşürülmesine ilişkin.
Bern Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Enerji ve Mobilite Araştırmaları Enstitüsü Başkanı, St. Gallen hükümetinin bir yanıtında yaptığı değerlendirmede gerçek tasarrufun en fazla yüzde 4 ila 5 olacağını tahmin etti. Bunun nedeni, sürücülerin zaten saatte yaklaşık 110 kilometre hızla seyretmesi.
Trafiğin yoğun olduğu kesimlerde Federal Karayolları Dairesi, dinamik trafik işaretleri aracılığıyla hız sınırını geçici olarak saatte 100 veya 80 kilometreye düşürüyor.
İsviçreliler için hız sınırlarının düşürülmesi yeni bir uygulama değil. 1973 petrol krizi sırasında Federal Konsey, otoyollarda saatte 100 kilometre hız sınırı getirmişti.
Bu sınır, Mart 1974'te saatte 130 kilometreye çıkarılmıştı. O dönemde ne kadar yakıt tasarrufu sağlandığına ilişkin güvenilir veriler bulunmuyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
