Nepal’de son yılların en büyük sel felaketlerinden birinde, bir hidroelektrik santralinin tünelinde mahsur kalan iki işçi dokuz gün sonra sağ kurtarıldı. Kabir Maharjan ve Sanjay Sah’ın, karanlık tünelde oluşan hava boşluğu sayesinde hayatta kaldığı belirtildi.
Nepal’in Trishuli Vadisi’nde 26 Ağustos’ta Langtang Lirung Dağı’ndaki bir buzulun çökmesi sonucu meydana gelen heyelan, büyük bir sel ve çamur dalgasına yol açtı. Felakette Nepal ve komşu Tibet’te 1.300’den fazla kişi yaşamını yitirirken binlerce kişi kayboldu. Bölgedeki 12 hidroelektrik projesinde çalışan yaklaşık 900 işçi de afetten etkilendi.
Upper Trishuli 3A hidroelektrik santralinde çalışan Maharjan ile mekanik ustabaşı Sah, sel sularının tüneli basmasının ardından çıkıştan yaklaşık 160 metre uzaklıktaki yukarı eğimli bir kablo tüneline sığındı. İki işçinin burada oluşan hava boşluğunda dokuz gün boyunca hayatta kaldığı ortaya çıktı.
Reuters'ın aktarımına göre, Maharjan’ın eşi Hira Shova Maharjan, eşinin felaket sabahı saat 07.30’da kendisini arayarak tünele gireceğini ve içeride telefonun çekmeyeceğini söylediğini anlattı. Yaklaşık bir saat sonra buzulun çökmesiyle başlayan sel, vadideki köyleri ve hidroelektrik tesislerini vurdu.
Nepal Elektrik Kurumu yetkilileri, santrallerin enerji bağlantılarının kontrol ekranlarında birbiri ardına kesildiğini gördü. Upper Trishuli 3A’daki işçilere tahliye emri ise saat 09.15’te verilebildi. Ancak sel dalgası bu sırada bölgeye ulaşmıştı.
Santralin kontrol odasında çalışan Sah’ın, katları dolaşarak çalışma arkadaşlarını uyarmaya çalıştığı belirtildi. Tünellerin dışında kaçmaya çalışan bazı işçiler ise metrelerce yüksekliğindeki sel dalgasına kapıldı.
Kurtarma ekipleri daha sonra, işçilerin yerini bilmesi halinde çok sayıda kişinin kaçmasını sağlayabilecek bir acil çıkış merdiveni bulunduğunu belirledi. Nepal Elektrik Kurumu mühendisi Suraj Dahal, çalışanların nereye gitmeleri gerektiğini bilmediğini söyledi.
Dokuz gün boyunca çamurlu su içtiler
Maharjan ile Sah’ın sığındığı hava boşluğu, onları selden korurken dokuz gün boyunca mahsur kalmalarına da neden oldu. Sah’ın moralini koruyabilmek için Hindu duaları okuduğu, Maharjan’ın ise hayatta kalmak için içinde bulunduğu çamurlu sudan içtiği belirtildi.
Maharjan’ın eşi, ilk günlerde eşinin hayatta olabileceğine inanmakta zorlandığını anlattı. Tesis girişinin bulunduğu alanın tamamen yok olduğunu gösteren fotoğrafları gördüğünde “Buradan sağ çıkmış olması mümkün değil” diye düşündüğünü söyledi.
Felaketin ardından vadide 7 bin 500’den fazla evin yıkılması nedeniyle kurtarma ekipleri hangi noktalarda çalışmaların önceliklendirileceğine karar vermek zorunda kaldı. Upper Trishuli 3A tesisi, çok katlı yapısı ve havalandırma bölümleri nedeniyle içeride hava boşlukları oluşmuş olabileceği düşüncesiyle öncelikli bölgeler arasına alındı.
Ancak kurtarma çalışmaları son derece güç koşullarda yürütüldü. Tünellerin girişleri çamur, kaya, ağaç parçaları ve 15 ila 30 metreyi bulan heyelan malzemesiyle kaplanmıştı. Ağır iş makineleri zeminin aşırı yumuşak olması nedeniyle ilk günlerde bölgeye giremedi.
Kazı çalışmaları felaketten üç gün sonra başlayabildi. Ekipler sondaj, kontrollü patlatma ve ağır makinelerle ilerlemeye çalıştı. Yukarıdan açılan yaklaşık 13 santimetrelik bir sondaj deliği sayesinde tünelin konumu kesin olarak tespit edildi.
Aralıksız yağışlar ise çalışmaları sık sık sekteye uğrattı. Bazı geceler kazılan bölümler yeniden su ve molozla doldu. Kurtarma ekiplerinin tünelin gömülü girişine ulaşması yaklaşık altı gün sürdü.
Karanlıktan gelen ses
Kurtarma operasyonunun dokuzuncu gecesinde ekipler, ilerlemelerini engelleyen yoğun bir çamur tabakasıyla karşılaştı. Bunun üzerine tünelin yaklaşık 15 metre üzerindeki doğal bir kanaldan yüksek basınçlı su verilerek bir geçit açılmaya çalışıldı.
Yağış nedeniyle meydana gelen kısmi çökme sırasında bazı kurtarma görevlileri de kısa süreliğine mahsur kaldı. Geçidin metal levhalar ve gabion tellerle güçlendirilmesinin ardından çalışmalara devam edildi.
Onuncu gün sabaha karşı saat 04.00 civarında ekipler tünelin içinden bir ses duydu. Önce bunun yankı olup olmadığı anlaşılamadı. Makineler defalarca durduruldu ve kurtarma görevlileri karanlığa doğru “Orada mısınız?” diye seslendi.
Sesin yaklaşık 15 ila 20 metre öteden geldiği tahmin edildi. Bir süre sonra ışığın altında bir el görüldü.
Askerler sabah saat 07.00 civarında çamurla kaplı geçitte küçük bir açıklık oluşturdu. Tünelin içinden Nepalce “Buradayız” anlamına gelen “hunuhuncha” sözü duyuldu.
Hastanede eşini tanıyamadı
İki işçi kurtarıldıklarında ayakta duramayacak kadar güçsüzdü. Yüzü tamamen çamurla kaplı Sah, bir kurtarma görevlisinin sırtında dışarı çıkarıldı. Maharjan ise daha ağır yaralı olduğu için sedyeyle taşındı.
Maharjan’ın çocukları babalarının kurtarıldığını öğrendiklerinde, “Anne, baba geri döndü” diye bağırdı.
Hastaneye kaldırılan Maharjan’ın bacağındaki derin ve enfekte yaranın ameliyat edildiği belirtildi. Günlerce karanlıkta mahsur kalmasının ardından bilinci zaman zaman kapanan Maharjan, hastanede gözlerini açtığında eşini ilk anda tanıyamadı.
“Ben neredeyim?” diye soran Maharjan’ın eşi Hira Shova ise eşinin hayatta olmasının kendileri için yeterli olduğunu belirterek "İkinci bir hayat ile kutsandı" dedi.
Maharjan ve Sah’ın kurtarılması, bölgede halen tünellerde mahsur kaldığı düşünülen işçiler için umut yarattı. Pazartesi günü itibarıyla 121 hidroelektrik çalışanının tünellerde mahsur kalmış olabileceği değerlendiriliyor.
İki işçinin kurtarılmasından bir gün sonra, başka bir hidroelektrik santrali olan Upper Trishuli-1’in tünelinde Çin vatandaşı Lu Haitao da sağ bulundu. Ekiplerin arama çalışmaları sürüyor.
Kaynak: Reuters
