ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın şubat ayında yürürlüğe koyduğu yüzde 10’luk küresel gümrük vergilerinin, dayandırıldığı yasal yetki kapsamında meşru olmadığına hükmetti. Ancak karar, uygulamayı tüm ithalatçılar için değil, yalnızca davayı açan iki küçük şirket ve Washington eyaleti açısından durdurdu.
Perşembe günü açıklanan 2’ye karşı 1 oyla alınan kararda mahkeme, oyuncak şirketi Basic Fun!, baharat ithalatçısı Burlap & Barrel ve Washington eyaletinin açtığı davada davacılar lehine karar verdi. Karşı oy kullanan yargıç ise küçük işletmeler lehine bu aşamada karar verilmesinin erken olduğu görüşünü savundu. Beyaz Saray karara ilişkin henüz açıklama yapmadı.
24 eyaletin başvurusu reddedildi
Mahkeme, çoğunluğu Demokrat yönetimindeki 24 eyaletin tüm ithalatçılar için vergilerin askıya alınması talebini ise reddetti. Gerekçe olarak, Washington dışındaki eyaletlerin söz konusu vergileri doğrudan ödeyen ya da ödeme yükümlülüğü bulunan taraflar olmaması gösterildi.
Mahkeme kararına göre Washington eyaleti, kamu araştırma kurumu olan Washington Üniversitesi üzerinden bu vergileri ödediğine dair kanıt sunduğu için davada taraf ehliyetine sahip kabul edildi. Bu nedenle hükümetin temyize gitmesi halinde, vergiler diğer ithalatçılar için yürürlükte kalmaya devam edecek.
Trump yönetiminden 'kriz' savunması
Trump yönetimi, şubat ayında aldığı kararda 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayanmıştı. Bu hüküm, ciddi ödemeler dengesi açıklarını düzeltmek veya doların yakın vadeli değer kaybını önlemek amacıyla en fazla 150 gün süreyle gümrük vergisi uygulanmasına izin veriyor.
Ancak mahkeme, Trump’ın gerekçe gösterdiği ticaret açığının bu yasal düzenlemenin öngördüğü türden bir kriz oluşturmadığı sonucuna vardı.
Davacı şirketler, Trump yönetiminin bu adımla, Yüksek Mahkeme’nin başkanın 2025 yılında Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında uyguladığı vergileri iptal eden emsal kararını dolanmaya çalıştığını savunmuştu.
Basic Fun! CEO’su Jay Foreman, karar sonrası Reuters'a yaptığı açıklamada, “Bu karar, güvenli ve uygun fiyatlı ürünleri küresel üretim zincirleri üzerinden tüketiciye ulaştıran Amerikan şirketleri için önemli bir kazanım” dedi.
Foreman, “Yasadışı vergiler bizim gibi şirketlerin rekabet etmesini ve büyümesini zorlaştırıyor. Mahkemenin bu vergilerin başkanın yetkisini aştığını kabul etmesi, küresel tedarik zincirlerinde faaliyet gösteren şirketler için ihtiyaç duyulan hukuki netliği sağladı” ifadelerini kullandı.
Trump yönetimi ise ABD’nin yıllık 1,2 trilyon dolarlık mal ticareti açığı ve GSYH’nin yüzde 4’üne ulaşan cari açık nedeniyle ciddi bir ödemeler dengesi sorunu bulunduğunu savunuyordu.
Ancak birçok ekonomist ve ticaret hukuku uzmanı, ABD’nin gerçek anlamda bir ödemeler dengesi krizinin eşiğinde olmadığını, bu nedenle söz konusu vergilerin hukuki açıdan kırılgan olduğunu belirtiyor.
Kaynak: Reuters
