Rusya’nın Sibirya bölgesinde Anti-Veba Araştırma Enstitüsü’nde görevli bir çalışanın zatürre teşhisiyle hayatını kaybetmesi, küresel kamuoyunda geniş çaplı bir inceleme başlatılmasına yol açtı.
Axios'un haberine göre Yaşamını yitiren uzmanın ölüm nedenine ve enfeksiyonun niteliğine ilişkin çelişkili raporlar bulunurken, vakanın acil tedavi edilmediği takdirde son derece ölümcül olan "akciğer vebası" (pnömonik veba) olma ihtimali üzerinde duruluyor.
Sağlık uzmanları mevcut aşamada panik yapacak bir durum olmadığını vurgulasa da bu gelişme, küresel biyolojik tehditlerin boyutunu ve salgın hastalıklara hazırlıklı olunmasının önemini bir kez daha gündeme getirdi.
ABD'den yakın takip
Konuyla ilgili açıklamada bulunan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, durumun panik yaratacak boyutta olmadığını ancak yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.
Eski sağlık yetkilileri ise bu tür durumlar için ABD’nin elinde net protokoller ve eylem planları bulunduğuna dikkat çekiyor.
Gerekli görülmesi halinde ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından bir seyahat uyarısı yayımlanabileceği, ABD Havacılık ve Sınır Muhafaza Bürosu (CBP) ile Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) vasıtasıyla sınır noktalarında ve havalimanlarında ek kontrol önlemlerinin devreye sokulabileceği ifade ediliyor.
Biyolojik silah şüphesi
Uzmanlar, araştırmacının ölümüne veba bakterisinin yol açmış olması halinde, bu suşun (suş: bakterinin alt türü) mevcut antibiyotik tedavilerine dirençli veya genetiği değiştirilmiş bir versiyon olma olasılığını tartışıyor.
Vakaya dair kesin bilgiler henüz netleşmemiş olsa da, Rusya'nın geçmişteki biyolojik silah programları ve patojen geliştirme çalışmaları nedeniyle bu tür olasılıklar tamamen göz ardı edilemiyor.
Vakaların artması durumunda mevcut teşhislerin ve direnç durumunun yeniden değerlendirilmesi gerekecek.
Salgının kaynağına dair endişeler
Hayatını kaybeden çalışanın, biyolojik silah üretimiyle değil, vebanın doğal olarak görüldüğü Moğolistan-Rusya sınır bölgesindeki hayvan saha çalışmalarıyla temas etmiş olabileceği de değerlendiriliyor.
Enstitünün geçmişte askeri modifikasyonlara karşı aşı ve tanı kitleri geliştirdiği bilinmekle birlikte, doğrudan bir silah geliştirme sürecine dair kanıt yok.
Yine de veba bakterisinin (Yersinia pestis) tarihsel süreçteki biyolojik silah potansiyeli göz önüne alındığında, ABD yetkilileri olası biyoterör tehditlerine karşı teyakkuza geçmiş durumda.
CDC (Amerika Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri) verilerine göre Sovyetler Birliği, 1970'li ve 1980'li yıllarda havaya yayılmak üzere biyolojik silah olarak kullanılmak amacıyla antibiyotiğe dirençli büyük miktarlarda Yersinia pestis (vebaya neden olan bakteri) üretti.
CDC, bu tarihsel gerçekler ve terör örgütlerini içeren son olaylar ışığında, ABD ve diğer ülkelerin Y. pestis içeren bir biyoterör saldırısına karşı hazırlıklı olması gerektiğini vurguluyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 2024 yılı değerlendirmesinde, Rusya’nın bir biyolojik silah programını sürdürdüğü, eski Sovyet programını bünyesine katarak geliştirdiği sonucuna varılmıştı.
Kaynak: Gazete Oksijen
