ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Amerika Birleşik Devletleri ile İran’ın tarihi bir adımın eşiğinde olduğunu belirtti. İki ülkenin; mevcut ateşkesi 60 gün daha uzatacak, küresel ticaret için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı yeniden gemi trafiğine açacak ve Tahran’ın nükleer programını sınırlamaya yönelik resmi müzakereleri başlatacak bir mutabakat zaptı (MOU) imzalamaya "çok yakın" olduğunu duyurdu.
Söz konusu mutabakat zaptının imzalanması, savaşın başlamasından bu yana elde edilen en önemli diplomatik dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın nükleer program konusundaki katı taleplerini tam anlamıyla karşılayacak nihai bir anlaşmaya varılması için hala çok yoğun ve zorlu müzakerelerin yürütülmesi gerekiyor.
Trump ve danışmanları, savaşın daha önceki aşamalarında da birkaç kez anlaşmaya çok yaklaştıklarını düşünmüş, ancak yürütülen müzakereler her defasında tıkanarak sonuçsuz kalmıştı.
Masadaki metin hazır
Axios’un Perşembe günü erken saatlerde aktardığı bilgilere göre, Amerikalı ve İranlı müzakereciler 60 günlük mutabakat zaptı metni üzerinde tam bir uzlaşıya vardı. Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Başkan Donald Trump’ın son onayı vermesi bekleniyor.
Amerikalı yetkililer, İranlı muhataplarının arabulucular vasıtasıyla kendilerine ulaştığını ve gerekli tüm devlet onaylarını aldıklarını, metni imzalamaya hazır olduklarını ilettiklerini belirtti. Süreçte rol oynayan arabulucu ülkelerden birinin yetkilisi de İran tarafının imzaya hazır olduğunu doğruladı.
Amerikalı müzakere heyeti, uzlaşılan nihai anlaşmanın tüm detaylarını Başkan Trump’a sundu, ancak Trump metni hemen imzalamaktan kaçındı. Üst düzey bir ABD’li yetkili, "Başkan Trump, arabuluculara bu konu üzerinde düşünmek için birkaç güne ihtiyacı olduğunu iletti" dedi.
İran rejimi konuya ilişkin henüz resmi ve halka açık bir açıklama yapmadı. Buna karşın, İran Devrim Muhafızları Ordusu’na yakınlığıyla bilinen Tasnim Haber Ajansı, isimsiz bir kaynağa dayandırdığı haberinde, mutabakat zaptının henüz tamamen netleşmediğini öne sürdü.
Trump neden bekleme kararı aldı?
Üst düzey ABD'li yetkililer, Perşembe öğleden sonra itibarıyla Başkan Trump’ın anlaşmayı onaylamaya sıcak baktığını, ancak henüz resmi imzayı atmadığını ifade etti.
Trump, aynı gün öğleden sonra, iki ülke arasındaki en kritik arabuluculardan biri olan Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed el-Sani ile telefonda görüşerek İran ile yapılan anlaşmanın detaylarını masaya yatırdı.
Yetkililer, Trump’ın imzayı birkaç gün geciktirmek istemesinin arkasında iki temel neden olduğunu belirtiyor. İlk olarak Trump, İranlı yetkililerin anlaşmaya gerçekten sadık kalacağından ve son dakikada masadan kaçmayacağından tamamen emin olmak istiyor.
İkinci neden olarak ise Trump’ın, nihai kararı vermeden önce bu anlaşmanın ABD iç siyasetinde ve kamuoyunda nasıl bir yankı uyandıracağını, iç politikadaki tartışmaların ne yönde gelişeceğini görmek istediği aktarılıyor.
JD Vance'den açıklamalar
Geçtiğimiz Nisan ayında Pakistan'ın başkenti İslamabad'da İran heyetiyle yürütülen müzakerelere bizzat liderlik eden ve o tarihten bu yana sürece derinden dahil olan Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump'ın bu zaptı imzalayıp imzalamayacağını veya bunun ne zaman gerçekleşeceğini şimdiden kestirmenin zor olduğunu ifade etti.
Vance, Perşembe günü yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
- "Metindeki birkaç dil ve ifade kurgusu üzerinde karşılıklı müzakerelerimiz devam ediyor. Bu süreçte çok ciddi bir ilerleme kaydettik. Umuyoruz ki bu ilerleme sürer ve Sayın Başkan anlaşmayı onaylayacak noktaya gelir.
- Elbette bu durumun sonucu henüz netleşmiş değil. O noktaya kesin olarak ulaşacağımızın garantisini veremem fakat şu anki gidişat konusunda kendimi oldukça iyi hissediyorum."
