Türkiye’de uluslararası öğrenci sayısı son 10 yılda yüzde 251’lik bir artışla 380 bine ulaştı. Yabancı uyruklu öğrenciler yükseköğretim kayıtlarının yüzde 5.5’ini oluştururken, bu oran 2013 yılında yüzde 0.9’du. Orta Doğu, Asya, Afrika Türkiye’ye en fazla öğrenci gönderen ülkeler arasında. Yabancı öğrenciler için Türkiye’de yükseköğrenim ücretli. Devlet üniversitelerine bağlı tıp fakültelerinde bu bedel yıllık 600 bin liraya kadar çıkıyor. Üniversitesine ve bölümüne göre meblağ değişiyor ve 30 bin liraya kadar iniyor. Örneğin İstanbul Cerrahpaşa Üniversitesi’nde tıp eğitimi 581 bin TL iken Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde doktor olmak için ödenecek rakam 397 bin TL. Boğaziçi Üniversitesi’nde mühendislik eğitimi almanın yıllık bedeli 484 bin, Dokuz Eylül Üniversitesi hukuk eğitimi ise 107 bin TL. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde ücret 30 bin lira.
Fark 1 milyon TL
Vakıf üniversitelerinde yıllık ücret 6 bin dolardan başlıyor 20 bin dolara kadar çıkıyor. Hatta web sitesinde 20 bin dolar açıklayan bir üniversite pazarlıkla 6 bin dolara kadar iniyor. Ancak burada Türk öğrencilere uygulanan burssuz rakam ile yabancı öğrencilerden istenen ücreti karşılaştırdığımızda, yabancı öğrencilerin büyük bir fiyat avantajına sahip olduğu ortaya çıkıyor. Hatta bazı üniversitelerde fark 1 milyonu aşıyor. Örneğin Bahçeşehir Üniversitesi hukuk bölümünde burssuz ücret 1 milyon 667 bin 500 TL, yabancı öğrenciye 10 bin dolar; aradaki fark yaklaşık 1 milyon 180 bin. Yine hukuk bölümünden devam edelim, İstanbul Ticaret Üniversitesi’nin burssuz yıllık ücreti 1 milyon 200 bin TL, yabancı öğrenciye aynı bölüm 6 bin dolar. Fark yaklaşık 900 bin lira. Başkent Üniversitesi mimarlık ücreti 1 milyon 300 bine karşılık 10 bin dolar, fark yaklaşık 800 bin lira. Örnekleri arttırmak mümkün.
Aradaki fiyat farkının nedenini İstanbul Bilgi Üniversitesi eski Rektörü Prof.Dr. İlter Turan şöyle açıklıyor: “Yabancı öğrenci sayısının arttırılması bir devlet politikası. Hatta üniversite yönetimleri aranarak bu stratejinin uygulanması için teşvik ediliyor. Bu durumun arkasında elbette döviz gelir elde etme isteği de bulunuyor. Dolayısıyla üniversiteler adeta birbirleriyle yarışıyor. Ayrıca bu politika Türk öğrencilerin kontenjanını da etkilemiyor.” Eğitim uzmanı Turgay Polat ise yurt dışındaki üniversitelerle rekabete girebilmek için yabancı öğrencilere kolaylık sağlandığını ifade ediyor: “Türkiye artık yabancı öğrenciler için de çok pahalı bir ülke. Özellikle İstanbul’da kira, yurt, yaşam, yeme-içme ücretleri bu kadar artmışken, ülkeye yabancı öğrenci çekmek ve bir şekilde daha fazla döviz gelir elde edebilmek için fiyatlar bu şekilde belirleniyor.” Üniversitelere fiyat farkını sorduğumuzda YKS ile giren öğrencilerin çok azının tam ücretli olduğu, yüzde 50 burslu öğrenci sayısının yüzde 80’i aştığı hatta bazı üniversitelerde öğrencilerin tamamının burs olanaklarından yararlandığı cevabını aldık.
Aranan şartlar neler?
Yabancı öğrencilerin Türkiye’de eğitim görebilmeleri için ilk şart lisenin tamamını yurt dışında okumaları. Bir de Mavi Kart sahibi olan ya da yabancı uyrukluyken sonradan Türk vatandaşlığına geçenler gibi istisnai durumlar var. Elbette üniversitelerin belirlediği şartlar da bulunuyor. Yabancı öğrencilere danışmanlık veren Atasa Education firmasından bir yetkili şartları şöyle özetliyor: “Vakıf üniversitelerinin birçoğunda pasaport, lise diploması, lise not dökümü ve motivasyon mektubu, aslında öğrencinin istediği lisans programına yerleşmesi için yeterli oluyor. Fakat hukuk, tıp gibi Türkçe yeterlilik belgesi istenilen bölümler de var. Bazı üniversiteler de uluslararası yeterlilik sınav sonuçlarını talep ediyor. Devlet üniversitelerinin büyük bölümü Türkiye Yurt Dışından Öğrenci Kabul Sınavı’nı şart koşuyor.”
