Küresel taşımacılık verilerini tek bir dijital ağda toplamayı hedefleyen ve bir dönem Çin’in uluslararası lojistikteki en iddialı projelerinden biri olarak gösterilen LOGINK, birkaç yıl içinde küresel ortaklıklarını kaybetti, uluslararası faaliyetlerini büyük ölçüde durdurdu ve Çin’de mali ve hukuki sorunlarla karşı karşıya kaldı.
Dört yıl önce ABD, Çin’in küresel ticarette yeni ve güçlü bir araç devreye sokmaya hazırlandığı uyarısında bulunuyordu. Pekin destekli LOGINK adlı dijital lojistik platformunun dünya genelinde hızla yayılması ve Çin’e uluslararası yük hareketleri konusunda benzeri görülmemiş bir görünürlük sağlaması bekleniyordu.
Gümrük idareleri, limanlar ve üçüncü taraf taşımacılık şirketleri arasındaki lojistik verileri tek bir dijital sistem üzerinden paylaşmayı amaçlayan LOGINK, kağıt tabanlı süreçlerin yerini alarak küresel taşımacılığı hızlandırmayı hedefliyordu.
Ancak Reuters’ın 20’den fazla sektör temsilcisi ve yetkiliyle yaptığı görüşmeler ile hukuki belgeler üzerinde yaptığı incelemeye göre, platformun uluslararası genişleme planları önemli ölçüde sekteye uğradı. LOGINK’in önde gelen küresel ortaklıkları durdu, platform uluslararası bir denizcilik kuruluşundan ayrıldı ve Çin’de ödenmemiş borçlar nedeniyle çok sayıda davayla karşı karşıya kaldı.
Reuters muhabirinin eylül ayında Çin’in kıyı kenti Wenzhou’daki LOGINK operasyon merkezine yaptığı ziyarette ofislerin terk edilmiş izlenimi verdiği belirtildi. Işıkların kapalı olduğu, resepsiyon bölümünün boş kaldığı ve bilgisayar kablolarının söküldüğü görüldü.
Reuters’ın telefon ve e-posta yoluyla ulaştığı LOGINK yetkilileri sorulara yanıt vermedi. Çin Ulaştırma Bakanlığı da konuya ilişkin soruları yanıtsız bıraktı. Bakanlık ise haziran ayında yayımladığı bir politika belgesinde sistemin daha fazla yerel veri ağına bağlanması çağrısında bulundu.
ABD güvenlik riski olarak görüyordu
LOGINK’in uluslararası ölçekte geri çekilmesi, dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 80’ini taşıyan deniz taşımacılığının fiziksel altyapısı ve teknolojileri üzerinde nüfuz mücadelesi veren Pekin açısından önemli bir gerileme olarak değerlendiriliyor.
ABD’de LOGINK hakkında 2022’de rapor hazırlayan Kongre komisyonunun başkanı Randall Schriver, Washington’ın platformu kullananları açıkça hedef göstermesinin LOGINK’in gerilemesinde rol oynadığını söyledi.
Reuters, Çin hükümetinin daha önce “kilit proje” olarak tanımladığı platformun neden bir anda sessizliğe büründüğünü ve mali-hukuki sorunlara sürüklendiğini belirleyemedi. Ancak LOGINK’in geri çekilme süreci, Washington’ın platformla iş birliği yapmayı değerlendiren müttefikler ve uluslararası kuruluşlar üzerindeki baskısını artırdığı döneme denk geldi.
ABD’li yetkililer ve güvenlik uzmanları, Pekin’in sistem üzerinden ticarete konu malların miktarı, fiyatları ve taşınma rotalarına ilişkin kamuya açık olmayan bilgilere ulaşabileceğinden endişe ediyordu. Bu verilerin Çinli şirketlere Batılı rakiplerine karşı avantaj sağlayabileceği öne sürülüyordu.
Bazı uzmanlar ayrıca LOGINK’in hassas askeri sevkiyatların izlenmesinde kullanılabileceğini savunuyordu. ABD’nin Ukrayna ve Tayvan’a yaptığı silah sevkiyatlarının önemli bir bölümünün ticari yük ağları üzerinden taşınması bu kaygıların merkezinde yer aldı.
LOGINK ise topladığı verilerin niteliği ve kapsamını kamuoyuna ayrıntılı biçimde açıklamadı. Platform yetkilisi Li Zhao, 2024’te ABD Ticaret Temsilciliği’ne yaptığı bildirimde LOGINK’in “hassas ticari bilgi toplama veya küresel yük hareketlerini sürekli izleme kapasitesine sahip olmadığını” savundu.
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü ise Washington’ın LOGINK’in küresel kullanımını sınırlamak amacıyla yürüttüğü diplomatik girişimlerin ayrıntılarını paylaşmadı ancak Çin’in kontrolündeki bir platformun “küresel denizcilik verileri üzerinde hakimiyet kurmasına” izin verilmeyeceğini söyledi.
Sözcü, “Kendi hükümetimiz ve kritik liman altyapımız genelinde kullanımını yasakladık. Müttefiklerimizi ve sektörü de bu tehdidi aynı ciddiyetle değerlendirmeye çağırıyoruz” dedi.
Yerel projeden küresel sisteme
Resmi adı Ulusal Ulaştırma ve Lojistik Kamu Bilgi Platformu olan LOGINK, yaklaşık 20 yıl önce Çin’in Zhejiang eyaletinde yerel yönetim projesi olarak hayata geçirildi. Amaç, limanlar, kamyonlar ve lojistik hizmet sağlayıcılarından gelen verileri tek bir aranabilir platformda birleştirerek yük hareketlerinin koordinasyonunu geliştirmekti.
Proje kısa süre içinde Pekin yönetiminin desteğini kazandı ve kontrolü Çin Ulaştırma Bakanlığı’na devredildi. Ardından uluslararası genişleme öncelikli hedeflerden biri haline geldi.
Çin, 2010 yılında Japonya ve Güney Kore ile LOGINK’i bu ülkelerin ulusal lojistik bilgi sistemlerine bağlayan yük verisi paylaşım anlaşması imzaladı.
Birkaç yıl sonra LOGINK, Hong Kong merkezli bir lojistik platformla anlaşmaya vardı. Çinli kurum, bu iş birliğinin kendisine “küresel gemi takip verilerinin yüzde 90’ından fazlasına” erişim sağlayacağını açıkladı.
Çin Ulaştırma Bakanlığı’nın 2015’te Birleşmiş Milletler bünyesindeki bir komisyona yaptığı sunumda LOGINK’in “küresel lojistik bilgi sistemlerine bağlı tek duraklı bir portal” haline gelmesinin hedeflendiği belirtildi.
2010’ların sonlarına gelindiğinde LOGINK Avrupa’daki limanlarla da iş birliği olanaklarını araştırıyordu. Ancak 2022’den itibaren ABD’li siyasetçiler platforma yönelik eleştirilerini açık biçimde dile getirmeye başladı.
Kongre devreye girdi
Nisan 2022’de LOGINK, limanlarda yük ve gümrük bilgilerinin paylaşımını sağlayan dijital platform işletmecilerini birbirine bağlayan uluslararası bir veri paylaşım projesine katıldı. ABD Kongresi raporuna göre bu adım, LOGINK’in uluslararası limanlarla iş birliğini iki katına çıkarabilirdi.
Birkaç ay sonra aralarında bugün ABD Dışişleri Bakanı olan Marco Rubio’nun da bulunduğu bir grup Cumhuriyetçi milletvekili, dönemin Başkanı Joe Biden’a açık mektup göndererek LOGINK’e karşı harekete geçilmesi çağrısında bulundu.
Milletvekilleri, platformun kontrolsüz biçimde yayılmasının Çin Komünist Partisi’ne “küresel ticaretin damarları üzerinde boğucu bir hakimiyet” sağlayabileceğini savundu.
Dönemin Temsilciler Meclisi üyesi Michelle Steel de 2023 sonunda Uluslararası Liman Topluluk Sistemleri Birliği’nden (IPCSA) LOGINK ile bağlarını derhal kesmesini istedi.
Kongre aynı dönemde Pentagon’un LOGINK bağlantılı kuruluşlarla sözleşme yapmasını yasaklayan bir düzenleme kabul etti. Yasa ayrıca ABD yönetimine müttefikleri ve ortakları platformu kullanmaktan vazgeçirmesi yönünde talimat verdi.
Ancak LOGINK ile çalışan Güney Koreli ve Japon yetkililer, Reuters’a veri paylaşımının Washington’da öne sürülenden daha sınırlı olduğunu söyledi.
Güney Kore Denizcilik ve Balıkçılık Bakanlığı ile Japonya Ulaştırma Bakanlığı’na göre paylaşılan bilgiler yalnızca gemilerin varış ve ayrılış saatleri ile yükleme ve boşaltma verilerini kapsıyordu; yüklerin içeriğine ilişkin ayrıntılar sisteme aktarılmıyordu.
Uluslararası iş birlikleri durdu
Ardından LOGINK geri çekilmeye başladı.
Platformun IPCSA üyeliği, aidatların ödenmemesi üzerine 2024’te sona erdi. LOGINK’in internet sitesi de aynı dönemde erişilemez hale geldi. İnternet arşivi Wayback Machine’deki son kayıt Haziran 2024 tarihini taşıyor.
IPCSA Genel Müdürü Inga Morton, LOGINK’in artık üye olmadığını doğrularken uluslararası veri paylaşım projesinin de “askıya alınmış ve faal olmayan” durumda olduğunu söyledi.
LOGINK’in Japonya ve Güney Kore ile yürüttüğü ve en önemli uluslararası girişimi olarak görülen proje de aksadı. Üç ülkenin temsilcileri sistemin başlatılmasından itibaren düzenli toplantılar yaparken Çin, Mart 2024 için planlanan toplantıyı “iç koşullar” gerekçesiyle aniden iptal etti. O tarihten bu yana yeni toplantı yapılmadı.
Japonya’nın sistem üzerinden LOGINK verilerine erişimi de daha sonra herhangi bir açıklama yapılmadan kesildi. Japon Ulaştırma Bakanlığı’ndan bir yetkili, Reuters’a Tokyo’nun bir yıldan uzun süre önce erişimini kaybettiğini ve Çinli yetkililerle temas kuramadığını söyledi.
Avrupa’daki girişimler de sonuçsuz kaldı
LOGINK’in Avrupa’ya açılma çabaları da sınırlı kaldı.
Portekiz’in en büyük limanı Sines’in bağlı olduğu kurumun sözcüsü Ana Rita Rosa, LOGINK ile 2017’de imzalanan veri paylaşımına yönelik mutabakat zaptının önemli bir sonuç doğurmadığını söyledi.
Avrupa’nın en büyük limanı Rotterdam’ın dijital altyapısını işleten Portbase de LOGINK ile 2019’da imzalanan mutabakatın keşif amaçlı görüşmelerin ötesine geçmediğini bildirdi.
Konu hakkında bilgi sahibi bir kaynak, Hollanda hükümetinin 2022 başlarında LOGINK ile ilişkiye yönelik sorularının Portbase’in Çinli platformla iş birliğini sürdürmeme kararında etkili olduğunu söyledi.
Sines yetkilileri ve Portbase, ABD’nin diplomatik baskısının kararlarında rol oynayıp oynamadığına ilişkin soruları yanıtsız bıraktı. Hollanda Dışişleri Bakanlığı da yorum yapmadı.
Çin’de 39 dava
LOGINK Çin’de de hukuki ve mali sorunlarla karşı karşıya. Kurumsal veri sağlayıcısı Qichacha’daki kayıtlara göre, platformun Wenzhou’daki operasyon merkezinin arkasındaki ticari şirket Ocak 2024’ten bu yana toplam yaklaşık 1,3 milyon dolarlık en az 39 davaya konu oldu. Davaların bir bölümü iş uyuşmazlıkları, diğerleri ise ödenmemiş faturalarla ilgili.
Davacılar arasında China Mobile’ın yerel bir iştiraki de bulunuyor. Şirket, Ekim 2025’te LOGINK’e “hizmet sunumuna ilişkin sözleşme uyuşmazlığı” gerekçesiyle dava açtı. Mahkeme daha sonra LOGINK’in ödeme yapmasına hükmetti ancak ödemenin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği kayıtlardan anlaşılamıyor.
Platformun tahliye edilme riskiyle de karşı karşıya olduğu görülüyor. Mayıs ayında bir hakim, LOGINK’in bulunduğu sanayi parkını işleten devlet destekli şirketin açtığı “kira uyuşmazlığı” davasına baktı.
Reuters’ın Wenzhou’daki binaya yaptığı ziyarette herhangi bir faaliyet izine rastlanmadı. Ancak tozlanan masa ve sandalyelerin yanındaki duvarda, Çin’in 2035’e kadar “küresel tedarik zincirlerinden yararlanma” hedefini vurgulayan büyük bir Çin Komünist Partisi sloganı hâlâ asılıydı.
