ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısı kısa sürede tüm Ortadoğu'yu etkisi altına aldı. Savaş, küresel lojistik ağlarını sekteye uğratarak teslimat gecikmelerine yol açtı, girdi maliyetlerindeki enflasyonu artırdı ve büyüme göstergelerini çarpıttı. Yükselen petrol ve enerji fiyatları ise üreticileri satış fiyatlarını artırmaya itti.
Reuters'ta yer alan habere göre, S&P Global Başekonomisti Chris Williamson, genellikle faaliyet artışına işaret eden PMI verilerinin, teslimat sürelerinin uzamasına yol açan arz şokları nedeniyle olduğundan yüksek göründüğünü söyledi. Bu durum özellikle euro bölgesi verilerinde etkili oldu. Asya’da ise birçok ekonomide Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) geriledi; bu da artan yakıt maliyetleri ve İran savaşı kaynaklı belirsizliğin etkisini ortaya koydu.
S&P Global’in çarşamba günü açıkladığı euro bölgesi imalat PMI verisi, mart ayında 50,8’den 51,6’ya yükselerek 51,4’lük ön tahmini aştı. Normalde 50’nin üzerindeki değerler büyümeye işaret ediyor.
JP Morgan’dan Mariana Monteiro ise, küresel piyasalardaki yeni enerji şokuna rağmen endeksteki artışın ilk bakışta şaşırtıcı göründüğünü, ancak verilerin ülkeler arasında ciddi farklılıkları gizlediğini belirtti.
Almanya ve İtalya sırasıyla son 46 ve 37 ayın en güçlü performansını gösterirken, İspanya daralma yaşayan tek ülke oldu. En yüksek PMI değeri Yunanistan’da kaydedilirken, onu İrlanda izledi; Fransa’da ise imalat sektörü durağan seyretti.
Avrupa Birliği dışında kalan İngiltere’de maliyet baskıları artarken, Hürmüz Boğazı’ndan kaçınan gemiler nedeniyle teslimat gecikmeleri 2022 ortasından bu yana en uzun seviyeye ulaştı.
Asya’da baskı artıyor
Veriler, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün yaklaşık yüzde 80’ini satın alan Asya ülkeleri için zorlu tabloyu ortaya koyuyor. Savaş kaynaklı enerji şoku bölge ekonomilerini kırılgan hale getirirken, Manila’da dizel fiyatlarının üç katına çıktığı, Vietnam’da jet yakıtı sıkıntısı yaşandığı ve Güney Koreli kozmetik şirketlerinin plastik hammaddesi bulmakta zorlandığı bildirildi.
Çin’de imalat sektörü mart ayında üst üste dördüncü kez büyüme kaydetti ancak bu artış yavaşladı. Özel bir ankete göre RatingDog Çin İmalat PMI endeksi 52,1’den 50,8’e gerileyerek beklentilerin altında kaldı.
Endonezya, Vietnam, Tayvan ve Filipinler gibi ülkelerde de imalat faaliyetleri yavaşladı. Bu durum, Orta Doğu’daki çatışmanın iş dünyası üzerindeki etkisinin giderek arttığını gösterdi.
Japonya’da da imalat sektörü, kötüleşen iş ortamı ve artan maliyet baskılarından olumsuz etkilendi. Mart ayında PMI 53,0’dan 51,6’ya gerilerken, girdi maliyetleri Ağustos 2024’ten bu yana en hızlı artışı kaydetti.
Güney Kore ise istisna oldu. Yarı iletken talebi ve yeni ürün lansmanlarının etkisiyle imalat faaliyetleri son dört yılın en hızlı büyümesini gösterdi.
Kaynak: Reuters
