Houston'da düzenlenen CERAWeek enerji konferansına Kuveyt'ten video konferans yoluyla katılan el-Sabah, bölgedeki kapasite sorununa dikkat çekerek, "Kuyuları kapatmak zorunda kaldığımız için bizim ve Körfez'deki diğer üreticilerin tam üretim kapasitesine ulaşması birkaç ay sürecektir" dedi.
Barron's'un bildirdiğine göre analistler, Körfez ülkelerinde günlük 6 milyon varilden fazla, hatta muhtemelen çok daha yüksek miktarda petrol üretiminin halihazırda durdurulduğunu tahmin ediyor.
Hürmüz Boğazı krizi sürüyor
Arzın geri dönmesi ne kadar uzarsa, petrol fiyatlarının mevcut seviyelerinden gerilemesi de o kadar zaman alacak. ABD ve Avrupa'da petrol fiyatları 100 dolar civarında seyrederken, Orta Doğu'da petrolün varil fiyatı 180 doların üzerinde işlem görüyor.
El-Sabah, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı bloke etmesinin dünya enerji sistemi için çok büyük bir şok olduğunu vurgulayarak, petrol kaynaklarını başka yöntemlerle yeniden yönlendirme çabalarının "geçici bir çözüm bile olamayacağını" ifade etti.
Normal şartlarda dünya petrol ve doğal gazının yaklaşık %20'si Basra Körfezi'nden dünyaya açılmak için bu boğazdan geçiyor. Ancak İran, tehditler ve saldırılarla bu hattı fiilen kapatmış durumda.
Alternatif rotalar yetersiz kalıyor
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, petrolü boğazdan uzaklaştırmak için boru hatlarını kullanırken; ABD ve diğer ülkeler açığı kapatmak için stratejik petrol rezervlerini kullanıma sunuyor. JP Morgan analisti Natasha Kaneva, bu yöntemlerin bugün itibarıyla açığın yalnızca beşte birini kapatabildiğini tahmin ediyor.
El-Sabah, "Bunların hiçbiri Körfez'deki seyrüsefer serbestisinin yerini tutamaz" diyerek, savaşın bölge ülkeleri için "varoluşsal bir sorun" doğurduğunu belirtti.
Benzer uyarılar diğer bölge yetkililerinden de geldi. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) CEO'su Sultan Ahmed Al Jaber, boğazın tamamen açılmasının tek seçenek olduğunu kaydederek, "Bu bir arz meselesi değil, bir güvenlik meselesidir. Tek kalıcı cevap boğazın açık tutulmasıdır. Bu krizden ticaret yaparak çıkamayız" dedi.
Siyasi belirsizlik ve askeri riskler
ABD Başkanı Donald Trump Pazartesi günü İran yönetimi ile müzakerelerin başladığını söylese de, İran tarafı bu iddiayı reddetti. Müzakerelerin nasıl bir sonuç vereceği henüz belirsizliğini koruyor.
Eski Savunma Bakanı Jim Mattis ise konferansta yaptığı konuşmada, savaşın çözümünün boğaz konusunu kapsamaması halinde, İran'ın burayı bir "ücretli yol" haline getirebileceği uyarısında bulundu. Mattis, "Eğer zafer ilan edip donanmamızı veya bölgeye gönderdiğimiz güçleri geri çekersek, boğazın artık kendilerine ait olduğunu söyleyeceklerdir. Geçen her gemiden vergi alındığını görürsünüz ki bu, uluslararası piyasada tamamen sürdürülemez bir durumdur" dedi.
Mattis, İran'ın kamyonetlerin arkasından fırlatılabilen füzeler ve sürat tekneleri gibi düşük teknolojili silahlarla boğazı kontrol edebildiğini, ordunun on yıllardır bu senaryodan endişe duyduğunu sözlerine ekledi.
Ekonomik etkiler 2027'ye kadar sürebilir
Ekonomik yansımaların henüz tam olarak hissedilmediği ve şokun çatışma bittikten sonra bile, muhtemelen gelecek yılın ortalarına kadar süreceği öngörülüyor. Enerji istihbarat şirketi Enverus, uluslararası petrol fiyatlarının 2026'da ortalama 95 dolar, 2027'de ise 100 dolar olmasını bekliyor.
Chevron CEO'su Mike Wirth gibi yöneticiler, petrol fiyatlarının henüz çatışma nedeniyle piyasadan çekilen petrol miktarını tam olarak yansıtmadığını belirtiyor. Analistler, savaşın hızlı bir şekilde çözülmemesi durumunda, Avrupa ve ABD'de fiyatların Orta Doğu'daki 180 dolar seviyelerine tırmanabileceğini tahmin ediyor.
S&P Global Ham Petrol Araştırma Başkanı Jim Burkhard, "Bu tür bir fiyat farkı sürdürülemez. Önümüzdeki haftalarda fiyatların nerede dengeleneceğini göreceğiz" değerlendirmesinde bulundu.
