Rick Rojas, Jacey Fortin and Johnny Kauffman / New York Times
ABD'nin Georgia eyaletinin Winder kentinde sağlık görevlisi olarak görev yapan Audrey Lanni, 2024 yılında 14 yaşındaki bir saldırganın Apalachee Lisesi'ne silahlı saldırı düzenlemesinden kısa bir süre sonra olay yerine sevk edildi.
Olay yerinde kan ve acıyı gördüğünü belirten Lanni, yaşananların hala kendisini etkilediğini söyledi.
Lanni daha sonraları saldırganın babası Colin Gray’in yargılandığı davayı yakından takip etti. Gray’in, saldırıdan aylar önce sorunlar yaşayan oğluna saldırı tipi bir tüfek verdiği ortaya çıkmıştı.
Babası suçlu bulundu
Jüri, 55 yaşındaki Colin Gray’i iki saatten kısa süren müzakerelerin ardından cinayet ve adam öldürme suçlarından suçlu buldu. Gray’in ömür boyu hapis cezası alabileceği belirtildi.
Lanni, kararın doğru olduğunu ifade ederek, “Bu çocukların bu hale gelmesine izin veren birinin sorumlu tutulması gerekiyor” dedi ve ekledi:
“Bir şey yapabileceği çok açıktı ve yapmadı”
Sorumluluk anlayışı genişliyor
ABD’de yıllardır okullarda, kiliselerde, sinemalarda, marketlerde ve toplumsal etkinliklerde yaşanan kitlesel silahlı saldırıların ardından sorumluların belirlenmesine yönelik arayış genişliyor.
Saldırganların ebeveynlerinin cezalandırılması, ceza davaları ve tazminat süreçleriyle birlikte bu çabaların yeni bir ayağı olarak öne çıkıyor.
Georgia’daki karar, saldırıyı gerçekleştiren genç Colt Gray’in yargılanmasından önce geldi.
Yetkililerin okul saldırılarına yönelik hatalı müdahaleleri nedeniyle yargılandığı Parkland, Florida ve Uvalde, Teksas davalarında sanıklar beraat etti.
Silah üreticilerine açılan davalar ise federal koruma nedeniyle çoğunlukla sonuçsuz kaldı. Ayrıca saldırılar sonrası oluşan toplumsal öfke ve yas, silah yasalarında köklü değişiklikler yapılmasına yeterli siyasi iradeyi oluşturmadı.
ABD’de Emory Üniversitesi'nden Hukuk Profesörü John F. Acevedo “Geriye saldırganların ebeveynleri kalıyor. Bu, durumu önleyebilecek birini sorumlu tutmanın son yolu” dedi.
Hukukçular ikiye bölündü
Bazı hukukçular ise Colin Gray hakkında verilen kararın aşırı olduğunu savunuyor.
Arizona Üniversitesi'nden Hukuk Profesörü Ben McJunkin, savcıların bu tür durumlar için yeterli ara çözümlere sahip olmadığını belirterek, “İnsanların başkalarının suçlarına katkıda bulunabileceğini kabul eden ama doğrudan suç işlemiş sayılmadıkları bir orta yol gerekli” dedi.
Benzer davalar da gündemde
Colin Gray davası, Michigan’da 2021’de bir lisede dört kişiyi öldüren 15 yaşındaki saldırganın ebeveynlerinin 2024’te adam öldürmeden suçlu bulunmasının ardından geldi.
James Crumbley ve Jennifer Crumbley (saldırganın anne ve babası) silahı güvenli şekilde saklamamaları ve oğullarının kötüleşen ruh sağlığına yeterince müdahale etmemeleri nedeniyle mahkum edilmişti.
2022’de Chicago yakınlarında düzenlenen 4 Temmuz geçit törenine yapılan saldırının ardından saldırganın babası, oğluna silah ruhsatı almasına yardım ettiği için 60 gün hapis cezasına çarptırıldı. Cezanın nedeni oğlunun ruh sağlığı sorunlarından haberdar olmasına rağmen silah ruhsatı almasına yardımcı olmasıydı.
Wisconsin’de ise geçen yıl bir öğrenci ve öğretmeni öldüren 15 yaşındaki kızın babası hakkında dava açıldı.
Uzmanlar etkisinden şüpheli
Öte yandan bazı uzmanlar, bu tür davaların kitlesel saldırıları önlemede caydırıcı olup olmayacağı konusunda şüpheli.
Uzmanlara göre Colin Gray’in davranışları, diğer vakalardan daha ağır bir kategoriye giriyor.
Savcılar, Gray’in birçok uyarı işaretini görmezden geldiğini belirtti.
Oğlu Colt Gray’in okul bilgisayarından “babanı nasıl öldürürsün” araması yaptığı, FBI’ın sosyal medyadaki tehditleri aileye kadar izlediği ve şiddet eğilimleri sergilediği ifade edildi.
'Bunlar güçlü niyet göstergesi'
Nick Suplina, “Bunlar sadece uyarı işaretleri değil, güçlü bir niyet göstergesidir” dedi.20Suplina, bu durumda bir çocuğa AR-15 verilmesini “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
Colin Gray ise oğlunun sorunlarını görmezden gelmediğini ve yardım etmek istediğini savundu. Ancak geriye dönüp bakıldığında çabalarının yetersiz ve hatalı olabileceğini kabul etti.
ABD'de silahlı saldırıların engellemesine yönelik diğer etmenler
Winder’da yaşayan Matt Bogar, suçlamaların ağırlığı konusunda tereddüt yaşadığını söyledi.
“Eğer baba sorunun farkındaysa elbette sorumlu tutulmalı. Ama cinayet suçlaması bana fazla geliyor” sözlerini kullandı.
Silah şiddetini önlemeye yönelik diğer adımların yavaş ilerlediği ancak tamamen etkisiz olmadığı belirtiliyor.
2022’de Joe Biden, Uvalde saldırısından bir ay sonra silaha erişimi sınırlamayı ve ruh sağlığı yatırımlarını artırmayı hedefleyen bir yasayı imzaladı. Saldırıda 19 öğrenci ve 2 öğretmen hayatını kaybetmişti. Biden'ın bu imzası o dönem 'zayıf' ama güçlü bir başarı olarak görülmüştü.
Aynı yıl, Sandy Hook İlkokulu kurbanlarının aileleri, saldırıda kullanılan silahın üreticisiyle 73 milyon dolarlık anlaşmaya vardı.
Michigan’da ise Crumbley davasının ardından daha kapsamlı geçmiş kontrolleri ve evlerde silahların güvenli saklanmasını zorunlu kılan düzenlemeler kabul edildi.
'Sorumluluk herkeste'
Bogar, sorumluluğun yalnızca baba ile sınırlı olmadığını savundu. Saldırgan Colt Gray’in yanı sıra diğer yetişkinlerin ve kurumların da payı olduğunu belirtti.
Bogar, çocuğun geçmişte kolluk kuvvetleri ve sosyal hizmetlerle yaşadığı temaslara ve hayatındaki diğer yetişkinlerle olan etkileşimlerine dikkat çekti. Velayeti elinde olmayan ancak çocukla ilişkisi bulunan annesinin ise suçlanmadığını da hatırlattı.
Bogar sözlerini şöyle noktaladı:
“O kadar çok uyarı işareti vardı ki herkesin sorumlu tutulması gerektiğini düşünüyorum. Bu yaşadığımız toplumun bir sonucu ve bundan nefret ediyorum”
Kaynak: Gazete Oksijen
