20 Nisan 2024, Cumartesi
Haber Giriş: 20.01.2024 10:38 | Son Güncelleme: 20.01.2024 23:10

Bloomberg yazdı: Sağlık uzmanları dumansız nikotin ürünlerini neden tartışıyor?

Dünyada sigara kullanma oranları düşerken büyük tütün şirketleri de dumansız nikotin ürünlerine odaklanmaya başladı. Peki dumansız tütün ürünleri nelerdir? Sigaradan daha mı sağlıklılar? Bloomberg 8 soruda bilinmesi gerekenleri yazdı
Bloomberg yazdı: Sağlık uzmanları dumansız nikotin ürünlerini neden tartışıyor?

Sigara içme oranlarının küresel olarak düşmesiyle birlikte, dünyanın en büyük tütün şirketlerinden bazıları sigarasız bir gelecek için çalışma sözü verdi. Ancak insanların tütünde bulunan bağımlılık yapıcı nikotin arzusunu tatmin ederek başka yollardan kazanılacak hala çok para var. Dünya genelinde dumansız nikotin ürünlerinin satışları, sigara ve diğer yanıcı maddelerin satışlarını giderek azaltıyor. Bu arada sağlık yetkilileri, sigaradan daha az ölümcül olmakla birlikte, kullanıcıları aynı kolaylıkla bağlayabilen ve zararlı etkileri de olabilen ürünlere göz yumup yummama konusunda ikiye bölünmüş durumda.

1. Tütün şirketleri ne yapıyor?

Önde gelen tütün şirketlerinden ikisi olan Philip Morris International ve British American Tobacco sigara satışlarını aşamalı olarak azaltma sözü verdi. PMI'ın CEO'su Jacek Olczak 2023 yılında "Sigaralar müzelere aittir" dedi. Şirket 2030 yılına kadar gelirinin üçte birinden daha azını sigaradan elde etmeyi hedefliyor.

BAT ise Aralık ayında dumansız bir dünya ve 2035 yılına kadar gelirinin yarısını yanmayan maddelerden elde etme taahhüdünde bulundu. BAT ayrıca, sigara içenlerin sigarayı bırakması, daha ucuz markalara geçmesi ya da sigara dışı alternatiflere yönelmesi nedeniyle azalan getirilerini yansıtmak için ABD'deki bazı sigara markalarının değerini 31,5 milyar dolar düşürdü. Sigara karşıtı kampanyacılar şirketleri, dumansız bir geleceği teşvik ederken hala yılda milyarlarca sigara sattıkları için ikiyüzlülükle suçluyor.

2. Sigara kullanımı ne kadar azaldı?

Küresel sigara içme oranlarının 2020'de erkekler arasında yüzde 33, kadınlar arasında yüzde 7 olduğu tahmin ediliyor. 1990'dan bu yana bu oranlar erkekler için yüzde 27, kadınlar için yüzde 38 azaldı. Çoğu uzman, ABD'de ve başka yerlerde sigaranın ciddi bir sağlık riski olduğunun giderek daha iyi anlaşılmaya başlandığını işaret ediyor.

ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi'ne göre, 1958 yılında Amerikalıların sadece yüzde 44'ü sigaranın kansere neden olduğuna inanırken, bu oran on yıl sonra neredeyse yüzde 80'e yükseldi. Sonraki yıllarda pasif içiciliğin sigara içmeyenleri de tehlikeye attığı konusunda farkındalık arttı. Bu durum, halk sağlığını iyileştirmek amacıyla dünya genelinde sigarayla mücadele çabalarını hızlandırdı. 

3. Sigara içme oranları nerede en yüksek ve en düşük?

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, dünyadaki tütün kullanıcılarının yaklaşık yüzde 80'ine ev sahipliği yapan düşük-orta gelirli ülkelerde sigara içme oranları yükselme eğiliminde. DSÖ, tütün kullanımının yılda sekiz milyondan fazla insanın ölümüne neden olduğunu tahmin ediyor. Çin'de kadınların sadece yüzde 2'si sigara içerken, erkeklerin yarısı sigara kullanıyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'ne üye çoğunlukla zengin ülkeler arasında, 2019 yılında 15 yaş ve üzeri kişilerin yüzde 6,5'i her gün sigara içtiği biliniyor. En düşük oran ise 2021'de yetişkinlerin yüzde 6'sının sigara içtiği İsveç'te

4. Hükümetler sigara kullanımını azaltmak için ne yaptı?

Kamusal alanlarda sigara içmeyi sınırlayan yasalar 1970'lerde ABD'de ortaya çıkmaya başladı. DSÖ'ye göre, 2007'de 10 ülkede olan kapalı kamusal alanlarda, işyerlerinde ve toplu taşıma araçlarında sigara içilmesine ilişkin tam yasaklar 2022 itibariyle 74 ülkede yürürlüktedir. Hükümetlerin benimsediği diğer politikalar arasında sigara reklam ve tanıtım kampanyalarının kısıtlanması, sigara paketleri üzerinde sağlık uyarılarının zorunlu hale getirilmesi ve satın alımları caydırmak amacıyla sigara satışlarının vergilendirilmesi yer almaktadır.

5. Herhangi bir ülke sigara satışını yasaklamayı denedi mi?

Evet. Güney Asya krallığı Butan, 2004 yılında kişisel kullanım için ithalatına izin veren bir yasa kapsamında tütün ürünlerinin satışını tamamen yasaklayan ilk ve tek ülke oldu. Ancak Bhutan bu yasağı 2021 yılında kaldırdı. Yeni Zelanda 2023 yılının başında, 1 Ocak 2009 ve sonrasında doğan herkese sigara satışını yasaklayan bir yasa çıkardı. Ancak Kasım ayında kurulan yeni hükümet bu yasayı yürürlükten kaldırmayı planladığını açıkladı. İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, hükümetinin dumansız bir nesil yaratmak amacıyla sigara satın almak için yasal yaşı kademeli olarak yükselteceğini taahhüt etti.

Butan'ın da öğrendiği gibi, sigara önemli bir vergi geliri kaynağı olabilir; hükümet satışları yeniden düzenlerken vergi açıklarının yanı sıra yaygın kaçakçılığı da gerekçe gösterdi. Üretilen tüm sigaraların yaklaşık yarısını tüketen Çin'de, dünyanın en büyüğü olan tütün endüstrisi tamamen hükümete ait ve hükümet tarafından kontrol ediliyor ve tüm devlet gelirlerinin yaklaşık 10'da birini oluşturuyor.

6. Sigaranın dumansız alternatifler neler?

Tütün endüstrisi onlarca yıldır sigaraya alternatifler denedi. Bir tür e-sigara için ilk patent 1965 yılında verildi. Günümüzde e-sigaralar (veya vaplar) en yaygın bilinen sigara alternatifleridir. İlki adını, yaygın gıda katkı maddesi propilen glikol ve çoğu durumda aroma ile karıştırılmış nikotin içeren sıvı bir çözeltinin ısıtılması ve buharlaştırılması işleminden alıyor. Isıtılmış tütün ürünleri, küçük tütün kapsüllerine endüktif bir metal yerleştirir. Hem vape'ler hem de ısıtılmış tütün ürünleri nikotin içeren bir buhar oluşturarak geleneksel sigara dumanında bulunan bazı kirleticileri önler.

İnsanlar yüzyıllardır tütün içmenin yanı sıra ağızdan da tütün tüketiyor ve son yıllarda endüstri genişleyen bir oral ürün yelpazesi geliştirildi. Snus, dudağınızın altına gevşek veya küçük poşetler halinde yerleştirilmek üzere üretilmiş pastörize tütündür. İskandinavya'da çok popüler olan snus, nikotin ve çoğu durumda aroma içeren küçük poşetler olan nikotin keseleri için ana ilham kaynağı olmuştur. PMI, 2022 yılında Swedish Match şirketi için 16 milyar dolar ödemeyi kabul ederek snus ve nikotin poşetlerine yöneldi.

7. Dumansız ürünler sağlıklı mı?

Bazı sağlık yetkilileri bu ürünlerin, etkileri bilinmese de yeni nesli nikotine bağladığını söylüyor. Nikotinin ergenlerde beyin gelişimine zarar verebileceğine dair kanıtlar var. E-sigaralar ve ısıtılmış tütün ürünleri, bilimsel çalışmaların ürettikleri buharın potansiyel etkileri konusunda kesin kanıtlar ortaya koyması için çok yeni.

Ancak araştırmalar, ısıtılmış tütün ürünlerinden çıkan emisyonların, normal sigara dumanında bulunan zararlı unsurların çoğunun yanı sıra diğerlerini de içerdiğini gösteriyor. Bazı bilim insanları, e-sigaralardan çıkan buharın kullanıcının akciğerlerine zarar verme riski taşıdığını savunuyor. Araştırmalar, snus'un kanser, kalp hastalığı, diyabet ve doğum kusurları riskini artırdığına dair kanıtlar buldu. Nikotin keseleri üzerinde çok az çalışma yapıldı. DSÖ, tütünün her türüne karşı agresif bir duruş sergileyerek hem e-sigaraları hem de ısıtılmış tütün ürünlerini sağlığa zararlı ve güvenli değil olarak nitelendirdi.

8. Bu ürünler için sağlık argümanları neler?

Diğer uzmanlar, dumansız ürünlerin insanların sigarayı bırakmalarını sağlamanın bir yolu olarak benimsenmesi gerektiğini söylüyor. Sigaraya bağlı ölüm oranlarının yüksek olduğu Birleşik Krallık'taki sağlık yetkilileri de bu görüşü benimsiyor. Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi, sigara içenlere sigarayı bırakma yardımı olarak elektronik sigara kullanmalarını öneriyor. Aynı zamanda, Birleşik Krallık'taki ve başka yerlerdeki tıp uzmanları, vape kullanan ve aksi takdirde hiç tütün kullanmamış olabilecek çocukların sayısı karşısında endişe duyuyor. Vape üreticisi Juul Labs, ürününü kasıtlı olarak reşit olmayanları hedef almakla suçlanan çok sayıda davayı çözdü ve hala daha fazlası ile karşı karşıya.