Kırışıklıkları azaltmak için kullanılan botoks, dünya genelinde en yaygın kozmetik işlemlerden biri. Her yıl milyonlarca enjeksiyon uygulanıyor ve tedavi genellikle güvenli kabul ediliyor. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, botoksun uzun vadeli etkilerine ilişkin yeni sorular gündeme getiriyor.
Botoks, Clostridium botulinum bakterisinin ürettiği güçlü bir nörotoksinden elde ediliyor. Bu madde, sinirlerin kaslara gönderdiği sinyalleri geçici olarak engelleyerek kasların gevşemesine neden oluyor. Böylece kırışıklıklar ve ince çizgiler birkaç ay boyunca azalıyor.
Botoksun etkisi genellikle üç ila dört ay sürüyor ve bu nedenle işlemin düzenli olarak tekrarlanması gerekiyor.
Yan etkiler genellikle hafif
Uzmanlara göre botoksun en yaygın yan etkileri hafif ve geçici. Enjeksiyon yapılan bölgede ağrı, şişlik, morarma, baş ağrısı ya da grip benzeri belirtiler görülebiliyor. Bazı kişilerde geçici kas zayıflığı veya göz kapağında düşme de yaşanabiliyor.
Ancak nadir de olsa daha ciddi reaksiyonlar ortaya çıkabiliyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), 2024 yılında sahte veya yanlış uygulanmış botoks nedeniyle 22 kadında zararlı reaksiyonlar görüldüğünü açıkladı. Bu vakaların 11’i hastaneye kaldırılırken altı kişiye botulizm riski nedeniyle antitoksin verildi.
Belirtiler arasında çift görme, yutma güçlüğü, konuşma bozukluğu, solunum güçlüğü, halsizlik ve kas zayıflığı yer aldı. Tüm vakaların, yetkisiz kişiler tarafından sağlık kuruluşu dışında yapılan enjeksiyonlardan sonra ortaya çıktığı bildirildi.
Uzmanlar bu tür risklerin çoğunlukla sahte veya kontrolsüz ürünlerden kaynaklandığını söylüyor. University College London’dan plastik cerrahi profesörü Ash Mosahebi, doğru üretilmiş ve uygun dozda kullanılan botulinum toksininin ciddi yan etkilere yol açma olasılığının çok düşük olduğunu belirtiyor.
Uzun vadeli etkiler hâlâ araştırılıyor
Botoksun uzun vadeli etkilerine dair veriler ise sınırlı. Çoğu klinik çalışma hastaları yalnızca birkaç ay boyunca takip ediyor.
Bununla birlikte bazı araştırmalar, uzun süreli kullanımın yüz kaslarında kalıcı değişikliklere yol açabileceğini gösteriyor. 2022’de yayımlanan bir inceleme çalışması, düzenli botoks yaptıran kişilerde son enjeksiyondan dört yıl sonra bile kas yapısı ve işlevinde değişiklikler görülebildiğini ortaya koydu.
Kasların uzun süre kullanılmaması zamanla zayıflamalarına yol açabiliyor. Mosahebi’ye göre, yüz kaslarının sürekli olarak felç edilmesi de benzer bir etki yaratabiliyor ve bu durum bazı kişilerde mimiklerin azalmasına neden olabiliyor.
Beyin ve duygular üzerinde etkisi olabilir mi?
Botoksun psikolojik etkileri de araştırılıyor. 2023’te yapılan küçük ölçekli bir beyin görüntüleme çalışması, botoks enjeksiyonundan sonra bazı katılımcılarda duyguları işleyen beyin bölgelerinde farklı aktivite görüldüğünü ortaya koydu.
Bilim insanlarına göre bunun nedeni, insanların başkalarının duygularını anlamak için farkında olmadan yüz ifadelerini taklit etmeleri olabilir. Botoks yüz kaslarını felç ettiği için bu taklit mekanizması sınırlanabilir ve bu da duyguların algılanmasını etkileyebilir.
Buna karşılık bazı araştırmalar, kaş çatmayı zorlaştıran botoksun depresyon belirtilerini azaltabileceğini de öne sürüyor.
Risk nasıl azaltılabilir?
Uzmanlara göre botoksun güvenliği büyük ölçüde uygulamanın kim tarafından ve hangi koşullarda yapıldığına bağlı. Uzmanlar, enjeksiyonların mutlaka lisanslı sağlık profesyonelleri tarafından ve tıbbi ortamlarda yapılması gerektiğini vurguluyor.
Botoks üreticisi Allergan Aesthetics de kullanıcıların yalnızca yetkili sağlık çalışanlarına başvurmaları gerektiğini belirtiyor.
Bilim insanlarına göre doğru şekilde uygulandığında botoksun güvenlik profili genel olarak oldukça iyi. Ancak kozmetik amaçlı kullanımı yaygınlaştıkça, uzun vadeli etkilerinin daha kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
